Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

BCT, 21/3/2005

Dù đã hơn 10 năm tự sản xuất được con tôm sú giống, song đến nay các cơ sở ở Cà Mau vẫn chưa xây dựng được cho mình một thương hiệu nào uy tín trên thương trường. Và đó chính là lý do thất bại được các chủ cơ sở sản xuất giống tôm sú vừa “giật mình” nhận ra.

TRƯỚC BỜ VỰC PHÁ SẢN:

Chú Hai Lũy là một trong những đại gia của ngành sản xuất tôm sú giống ở Ngọc Hiển, Cà Mau. Chú từng có một thời, chỉ trong phút chốc thu về tiền tỉ. Chú nhớ lại: “Năm đầu vào nghề, tôi thu lợi trên 1 tỉ đồng. Thấy ham lắm! Lúc đó tôi đinh ninh rằng, không nghề gì có mức siêu lợi nhuận như sản xuất tôm sú giống. Ra một đợt tôm, xây được thêm một trại mới. Cứ thế, tôi mở liên tục 4 trại liền chỉ trong năm đầu tiên. Mà nói thiệt, lúc đó, tôi muốn mở bao nhiêu trại cũng được. Tiền lời cứ như trên trời rơi xuống, hơn cả trúng số độc đắc mà”. Anh Đinh Minh, người sản xuất được giống tôm sú đầu tiên tại Ngọc Hiển cũng có cái thời huy hoàng không kém. Giờ, hễ có ai ngồi nói đến tôm sú giống, anh lại kể câu chuyện chừa nhậu của mình: “Sau khi đã bán hết tất cả các bể tôm, chỉ còn lại một ít trong bể tôm cuối cùng, gọi là phần cặn, tôi tuyên bố với các anh em là chừa lại nhậu. Tưởng ít, nào ngờ nhậu cả tuần cũng không hết. Mà hồi đó, nhậu chầu nào chầu nấy mấy triệu bạc, ngày nhậu mấy chập luôn. Phải nói là sang như Công tử Bạc Liêu vậy!” Đến khi phải đối diện với hiện thực, thì ai cũng bần thần. Chú Hai Lũy thở dài: “Ngày xưa huy hoàng bao nhiêu, bây giờ bèo bọt bấy nhiêu. Hồi xưa, đang nhậu, tụi nhỏ điện báo có khách mua tôm anh Hai ơi! Tôi thẳng thừng đáp, bảo họ chờ tí, bận nhậu rồi. Còn bây giờ, ngồi trước cửa trại chờ thời. Thấy xuồng máy chạy ngang là cứ trông theo mỏi mắt, ước gì họ ghé vào hỏi mua tôm… Cá ăn kiến, nhưng rõ ràng có lúc kiến cũng ăn lại cá thôi”.

Năm ngoái, không biết bao nhiêu cơ sở sản xuất sú giống Cà Mau đã lỗ lã. Nhiều người tán gia bại sản, “bỏ trại giống mà chạy lấy thân”. Một người nhiều kinh nghiệm như chú Hai Lũy còn phải lỗ đến trên 200 triệu đồng. Đến thời điểm này, tình hình còn căng hơn: giá tôm giống sản xuất nội tỉnh đã giảm xuống thảm hại. Từ tháng 7 năm ngoái đến nay, giá giống sản xuất nội tỉnh chỉ dao động trong khoảng từ 12- 18 đồng/con, trong khi cùng thời điểm, giống nhập có mức giá từ 30 đến 38 đồng/con. Cá biệt, với một số thương hiệu tôm sú giống nhập tỉnh uy tín, giá lại lên đến 70 đồng/con. Các chủ cơ sở như ngồi trên lửa, số cơ sở sản xuất tự đóng cửa lại nhiều hơn. Ông Nguyễn Hữu Quyến, Trưởng phòng Nông nghiệp, thủy sản và phát triển nông thôn huyện Ngọc Hiển (địa bàn tập trung nhiều cơ sở sản xuất tôm sú giống nhất tỉnh) cho biết: “Hiện có trên 40% số trại đã ngưng hoạt động vì lỗ lã, hết vốn. Trong đó, có đến 10% số trại ngưng hoạt động vĩnh viễn. Còn số trại hiện nay đang hoạt động thì cũng hết sức khó khăn- và ông nhấn mạnh thêm- Ngành sản xuất tôm sú giống Cà Mau đang đối mặt với một nguy cơ phá sản rất lớn!” Nhận định này phù hợp với tâm trạng hiện nay của các chủ cơ sở sản xuất tôm giống.

Một yếu tố khác gây bất lợi trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh của các nhà sản xuất Cà Mau là sự lạc hậu trong phương thức bán hàng. Ông Trần Tiến, chủ trại sản xuất tôm giống Trần Tiến, xã Tân Ân Tây, Ngọc Hiển cho biết: “Mỗi một đợt tôm, chúng tôi có khoảng 30% tôm sạch bệnh. Thế nhưng chưa bao giờ tôi bán được giá cao hơn số tôm mà tôi chắc chắn có bệnh. Cứ bán một giá bằng như nhau. Các nơi khác, 30% đó được khách hàng chấp thuận mua với giá rất cao, có khi là gấp đôi số tôm thuộc số 70% còn lại”. Hỏi sao ngành sản xuất tôm giống Cà Mau không đi đến ngõ cùn?

LỐI THOÁT NÀO?

Trước bờ vực của sự phá sản, ngành sản xuất tôm giống Cà Mau đang nóng lên bởi nỗ lực của những người trong cuộc. Giữa năm 2004, UBND tỉnh Cà Mau và các ngành chức năng đã có những động thái tích cực, thể hiện được sự quan tâm đúng lúc và kịp thời đến thị trường tôm sú giống trên địa bàn. Những chương trình, dự án vì thị trường tôm giống phát triển bền vững được hoạch định và triển khai thực hiện cấp bách. Đầu năm 2005, khu công nghiệp sản xuất giống thủy sản 100 ha ở Tân Ân, Ngọc Hiển được xúc tiến thực hiện; cùng lúc đưa các chủ trương, chính sách khuyến khích con giống chất lượng cao vào thực tiễn; những quy định về kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ nguồn tôm giống cũng được tiến hành… Tuy nhiên, vấn đề mang tính quyết định nhất vẫn là sự chuyển biến từ nhà sản xuất. Đã có những cơ sở sản xuất thực sự “lột xác” để thích nghi với thời cuộc. Họ thay đổi một cách căn bản mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của mình, theo đúng xu hướng phát triển của thời kinh tế thị trường.

Tiên phong cho sự đổi thay tích cực đó là ông Nguyễn Văn Thanh, chủ doanh nghiệp tư nhân sản xuất tôm giống Ngọc Thanh, ấp Đồng Khởi, xã Tân Ân Tây, huyện Ngọc Hiển. Giữa năm 2004, ông đã kêu gọi sự liên kết 8 cơ sở sản xuất tôm giống ở ấp Đồng Khởi và đã hình thành nên một tập đoàn sản xuất tôm giống hoạt động theo mô hình HTX kiểu mới. Từ tháng 12-2004, tổ chức này đã thực hiện một phương thức kinh doanh hoàn toàn mới: Sản xuất kinh doanh trên những chiến lược, mục tiêu lâu dài và khoa học. Ông Thanh cho biết: “Từ đầu tháng 12-2004, chúng tôi đã chính thức bán ra thị trường loại tôm giống mang tên HTX Đồng Khởi. Chúng tôi đã thống nhất với nhau sẽ xây dựng bằng được một thương hiệu tôm giống uy tín, chất lượng cao, phục vụ tốt nhất nhu cầu tôm giống cho người nuôi tôm cả trong và ngoài tỉnh”. Để thực hiện những điều này, ông Thanh và các xã viên đã có những nỗ lực hết sức tích cực. Tiêu biểu nhất là trong sản xuất giống chất lượng cao; bán giá thống nhất và tăng cường quảng bá thương hiệu, mở rộng thị trường.

Trong điều kiện kỹ thuật có hạn, để có con giống chất lượng cao phục vụ khách hàng, HTX Đồng Khởi đã thành lập một ban kiểm soát chất lượng tôm giống nội bộ. Vai trò của ban này là kiểm soát chất lượng giống, cả giống bố mẹ và chỉ cho xuất bán với nhãn hiệu tôm giống của HTX Đồng Khởi khi nào con giống đã được xác định đạt tiêu chuẩn chất lượng, kích cỡ và độ thuần nước… Vấn đề giá cả, các xã viên cũng đã thực hiện bán thống nhất theo giá xây dựng của Ban chủ nhiệm. Những kết quả ban đầu cho thấy, HTX Đồng Khởi đang có những bước đi đúng: Hiện nay, tôm giống mang tên HTX Đồng Khởi đang được bán với giá cao hơn ngoài thị trường, nhưng vẫn được khách hàng ưa chuộng. Đặc biệt, nhãn hiệu này đã đến được các thị trường ngoài tỉnh như Sóc Trăng, Kiên Giang. Ông Ngô Văn Tửng, một xã viên của HTX phấn khởi, khẳng định: “Thực hiện liên kết như thế, bước đầu chúng tôi cung gặp khó khăn. Vì để có con giống bố mẹ đạt tiêu chuẩn của Ban kiểm soát chất lượng, chúng tôi phải tốn nhiều chi phí hơn. Để có con tôm đạt chuẩn xuất bán cũng vậy, phải tốn nhiều công phu và chi phí hơn. Hay vấn đề bán thống nhất giá… rất khó khăn. Nhưng bù lại, chúng tôi đang dần chiếm được lòng tin của khách hàng, dù giá bán có cao hơn ngoài thị trường đến trên 10%. Riêng tôi thì đã quyết tâm thực hiện mục tiêu quảng bá thương hiệu của HTX mình.”

Xây dựng thương hiệu uy tín là con đường tất yếu mà các cơ sở sản xuất tôm giống Cà Mau phải đi đến. Tuy nhiên, chỉ sự nỗ lực của riêng người sản xuất thì không đủ, cần phải có sự trợ giúp từ các ngành chức năng và các nhà khoa học về chuyển giao công nghệ, kỹ thuật sản xuất giống sạch bệnh. Ngoài ra, sự ưu đãi về thuế cũng là một động lực lớn góp phần khuyến khích tiến trình xây dựng thương hiệu tôm giống chất lượng cao trên địa bàn tỉnh Cà Mau hiện nay.

TRẦN VŨ