Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Chuyện con cá thác lác

BCT, 23/1/2005

Cá thác lác chỉ là một trong số 145 loài cá đang sinh sống trong sông rạch, kinh mương... tự nhiên của Hậu Giang. Nhưng vào những ngày đầu năm 2005, thác lác trở thành chuyện “thời sự” của tỉnh này. Nó sẽ có thương hiệu riêng để đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu thủy sản hàng năm.

Không nơi nào sánh bằng!

Lần nọ, Giáo sư Tiến sĩ Võ -Tòng Xuân, Hiệu trưởng Trường Đại học An Giang, sang Thái Lan công tác. Tại buổi chiêu đãi ở khách sạn, trước khi uống bia, những người “chủ nhà” đã mời ông dùng thử món chả cá. Mang danh là cá thác lác, nhưng sau khi dùng thử, ông thấy thua xa món chả cá thác lác của vùng ĐBSCL quê nhà. “Họ đã pha trộn rất nhiều trước khi chế biến”- ông nói.

Ở ĐBSCL, những người nội trợ vẫn khá quen thuộc với những chú cá thác lác tươi rói, hay những thau thịt cá nạo sẵn, trắng ngà, bày bán khắp các chợ thành, chợ quê. Nó được xem là món ăn quen thuộc, dân dã. Tuy vậy, theo Giáo sư Tiến sĩ Võ-Tòng Xuân, nhiều nước ở châu Á và châu Âu rất chuộng món chả cá này. “Thương hiệu” thác lác đã tạo được tiếng vang ở nhiều nước. “Nếu khai thác tốt, Hậu Giang sẽ thu lợi rất lớn từ con cá thác lác, cũng như tỉnh An Giang rất “nổi” nhờ con cá da trơn”- ông nói.

Năm 2004, ông Lê Văn Kháng, Giám đốc Công ty Thủy sản và Xuất nhập khẩu Côn Đảo, đã nhận rõ tiềm năng xuất khẩu của loại thủy sản này. “Rất nhiều khách hàng nước ngoài tìm đến chúng tôi đặt mua cá thác lác”. Nhưng theo ông, do nguồn nguyên liệu hạn chế, nên Công ty chỉ có thể đáp ứng được những sản phẩm chả cá biển, hoặc phải nhập nguyên liệu là cá Pôolac từ Bắc Mỹ có độ dai tương tự.

Đầu năm 2005, Nông trường Sông Hậu đang xúc tiến việc liên doanh cùng một Công ty hàng đầu ở châu Âu để chế biến và tiêu thụ nhiều mặt hàng thủy sản. “Cá thác lác cũng là đối tượng chúng tôi nhắm đến”- bà Trần Ngọc Sương, Giám đốc Nông trường Sông Hậu, cho biết.

Cá thác lác- theo tài liệu của Khoa Thủy sản, Trường Đại học Cần Thơ, thường được gọi với tên khoa học là Notopterus notopterus Pallas, hiện diện ở sông rạch nước ngọt tại Ấn Độ, Thái Lan, Myanmar, miền Nam Việt Nam,.. Đây là loài cá có phẩm chất thịt ngon và có giá trị thương phẩm khá cao.

Còn con cá thác lác khai thác được tại Hậu Giang lại có nét độc đáo riêng mà không nơi nào có được và cũng chưa có giải thích xác đáng. Kết quả khảo sát trong năm 2004 của Sở NN & PTNT tỉnh Hậu Giang, cho thấy: cá thác lác Hậu Giang ngoại hình trắng sáng, vảy mịn, thịt có màu trắng trong, sớ thịt mịn và dai. Trong khi đó, cá thu được từ những tỉnh khác có màu trắng sậm, vảy to, thịt màu trắng đục, sớ to hơn và không dai bằng... Một phân tích khoa học của bộ môn Công nghệ thực phẩm, thuộc Khoa Nông nghiệp, Trường Đại học Cần Thơ, cũng cho kết quả: hàm lượng protein thô trong cá ở Hậu Giang là 17,08%, trong khi ở các tỉnh khác tại ĐBSCL chỉ đạt 15,95%...

Giáo sư Tiến sĩ Võ-Tòng Xuân chỉ kết luận ngắn gọn: “Cá thác lác Hậu Giang không nơi nào sánh bằng”.

Có đầu ra, nhưng nguồn nguyên liệu?

Ông Kháng, thừa nhận, khó khăn duy nhất của sản phẩm chả cá thác lác xuất khẩu chính là nguồn nguyên liệu: “Theo tìm hiểu của tôi, các doanh nghiệp Việt Nam đôi ba tháng mới xuất được một container”.

Nhiều chủ vựa thu mua cá thác lác tại Hậu Giang cho biết, lượng cá khai thác không ổn định. Do đặc thù tự nhiên, mùa cá chỉ rộ nhất khoảng năm tháng, từ tháng 10 đến tháng 2 (âm lịch).

UBND tỉnh Hậu Giang đang xúc tiến xây dựng thương hiệu cá thác lác Hậu Giang. Tuy nhiên, ông Huỳnh Phong Tranh, Chủ tịch UBND tỉnh, cũng thừa nhận: “Năm 2004, sản lượng khai thác chỉ đạt trên 360 tấn, tập trung ở thị xã Vị Thanh và hai huyện Phụng Hiệp, Long Mỹ”. Song theo ông, việc nâng sản lượng cá lên hàng ngàn tấn mỗi năm trong thời gian tới là điều không khó.

Đầu tư khoảng một tỉ đồng cho trại sản xuất cá thác lác giống với năng lực cung cấp năm triệu con giống/năm ở xã Thạnh Hòa, huyện Phụng Hiệp, Công ty Côn Đảo hiện đã cung ứng trên một triệu con giống cho nông dân. Ngoài ra, Hậu Giang còn có một trại sản xuất của tư nhân, có năng lực cung cấp tương đương. “Với đầu ra xuất khẩu thông thoáng, nhất là giá cá nội địa đang ở mức 50.000- 60.000 đồng/kg, nông dân đang rất háo hức”- ông Lê Hùng Việt, Chánh văn phòng Sở NN & PTNT tỉnh, tỏ ra lạc quan.

Theo tiến sĩ Dương Nhựt Long, Trưởng bộ môn kỹ thuật nuôi thủy sản (Khoa Thủy sản- Đại học Cần Thơ), với chế độ thức ăn hợp lý, cá thác lác có thể đạt trọng lượng 0,1 kilôgam/con sau 6- 8 tháng nuôi. Do đó, các hình thức nuôi ghép, bán thâm canh hoặc thâm canh tại các huyện Long Mỹ, Phụng Hiệp và thị xã Vị Thanh hoàn toàn khả thi.

“Ngay đầu tháng 4-2005, Công ty sẽ có nguyên liệu cá nuôi để xuất khẩu”- ông Kháng, tin tưởng.

Nhưng để nông dân tránh được bài học nghiệt ngã của thương trường, rút ra từ bao loại cây con khác, ngoài việc chủ động qui hoạch diện tích nuôi thả, Giáo sư Tiến sĩ Võ-Tòng Xuân khuyến cáo: “Trước hết, nên tập trung hướng đến tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm của châu Âu,... ngay từ khâu nuôi thả. Doanh nghiệp chế biến đỡ rủi ro, nông dân mới dễ thở”.

HỒ HÙNG