Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Ngư dân Phan Rí Cửa:Xây dựng nhiều rạn nhân tạo để bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản

Binhthuan, 30/9/2004

Ngư dân thị trấn Phan Rí Cửa (Tuy Phong) đang áp dụng một trong nhiều giải pháp để bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản, đó là xây dựng các rạn nhân tạo và chà rạo. Rạn nhân tạo được hiểu là thả các vật dụng nặng, kích thước lớn, rỗng sau khi đã hết thời gian sử dụng trên đất liền xuống biển, tạo thành “ngôi nhà” thu hút động, thực vật biển sinh sống, đặc biệt là cá... Các nước có nghề cá phát triển đã xây dựng các rạn nhân tạo từ những năm 70 của thế kỷ 20 mà Mỹ và Italia là thí dụ điển hình. Rạn nhân tạo của ngư dân Phan Rí Cửa là sự phát triển của nghề làm chà rạo của cha ông trước đây. Trước đây cha ông chúng ta làm chà rạo bằng vật liệu như: tre, dừa, cột đá, thả xuống những nơi khả năng có cá để giảm thời gian đi đánh bắt, vừa bắt được nhiều cá. Từ đó hình thành nên một từ chuyên môn là chà hay để chỉ những cây chà rạo có nhiều cá. Nghề phát triển chà rạo sang rạn nhân tạo ở Phan Rí Cửa bắt đầu cách đây hơn chục năm, đặc biệt là cách đây 3 năm khi UBND tỉnh Bình Thuận có chính sách khuyến khích nghề thả chà và người thả chà được giảm 30% mức thuế nghề cá, với điều kiện là phải đăng ký địa điểm thả chà với Sở Thủy sản. Nghề thả chà và nghề xây dựng rạn nhân tạo ở Phan Rí Cửa vì thế phát triển khá mạnh. Đến tháng 10/2004, ngư dân Phan Rí Cửa đã thả 252 cội chà/293 thuyền nghề đăng ký hoạt động. Trong đó có hơn 1/3 là cội chà phát triển thành rạn nhân tạo. Có 2 rạn nhân tạo được đánh giá là rạn hay là của ông Huỳnh Son, khu phố 32, chủ thuyền BTH5392 và của ông Nguyễn Hộ, dân phố 10. Rạn nhân tạo của ông Huỳnh Son có tọa độ là 10048’ 503, 108042’ 617 còn rạn nhân tạo của ông Hộ cùng nằm trên kinh độ, vĩ độ như của ông Son nhưng xa hơn 1 hải lý về phía Đông. 2 rạn nhân tạo này, gần đây, mỗi năm thu từ 30 – 40 triệu đồng tiền bán hải sản, đời sống của người lao động giúp việc cho hai chủ rạn đều khấm khá.

Ông Huỳnh Son nói về cách làm rạn nhân tạo của mình như sau: “Nếu không làm rạn thì mỗi năm tu bổ cho mỗi cây chà phải đến 5 – 7 triệu đồng, gồm tiền mua lá dừa, tre, làm rọ đá...chính vì vậy tôi đã mua những thùng phi sắt và đổ 1/3 chiều cao thùng là bê tông, mua xe lam hư...chở ra thả xuống biển làm rạn”. Những chủ rạn nhân tạo như: Huỳnh Son, Nguyễn Hộ với tâm lý là bí mật chuyện làm ăn đã không nói hết cách thức họ làm những rạn nhân tạo, nhưng theo một cán bộ ở Hội Nông dân thị trấn Phan Rí Cửa cho biết: Trong số rạn nhân tạo ở vùng biển Phan Rí Cửa hiện nay có cây rạn giá trị trên 25 triệu đồng, bởi vì chủ rạn đã thả, cũng như kéo cả xác tàu nhỏ đến làm rạn. Ông này cho biết cách đây 3 năm ông Trần Hội, thường trú tại dân phố 9 đã bán lại một rạn nhân tạo cho một ngư dân trong vùng với giá 50 triệu đồng.

...Có thể thấy rạn nhân tạo đã mang lại lợi ích cho công tác bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản ở vùng biển Phan Rí Cửa. Điển hình là qua các con số sau: Trong các năm 2000, 2001, 2002...thị trấn Phan Rí Cửa đều đạt hoặc vượt sản lượng khai thác thủy sản, bình quân 12.000 tấn/năm. Trong đó, 2/3 sản lượng là cá dành cho muối chượp của nghề chế biến nước mắm. Theo lý giải của những chủ rạn nhân tạo và có cội chà, thì cá muối chượp phần lớn sống quanh những cội chà hoặc rạn nhân tạo.

Vấn đề đặt ra lúc này: Việc phát triển chà hoặc rạn nhân tạo, đặc biệt là các rạn hình thành từ vật dụng phế thải phải vừa bảo vệ an toàn cho môi trường phải vừa bảo đảm đa dạng sinh học biển. Chẳng hạn, đối với cao su (vỏ xe...) nếu thả quá nhiều xuống một vùng biển, về lâu dài có thể gây nguy hại cho động, thực vật sống ở môi trường chung quanh...Tuy vậy, bước đầu việc phát triển chà rạo, rạn nhân tạo ở Phan Rí Cửa là bước đi cần khuyến khích, cần sự giúp đỡ nhiều hơn của cơ quan chuyên môn trong việc hướng dẫn ngư dân nên thả những vật gì xuống biển.

HÀ THANH TÚ