Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Trước nạn con hà tấn công các bè gỗ nuôi cá: Trà Vinh khai tử nghề nuôi cá bè?

Báo Cần Thơ, 30/9/2004

Phong trào nuôi cá bè xuất khẩu ở tỉnh Trà Vinh được phát triển trong gần 3 năm qua, ở vùng đất có điều kiện thích hợp theo 2 tuyến ven sông Hậu và sông Tiền của 3 huyện Cầu Kè, Tiểu Cần và Càng Long. Đây là 1 trong những mục tiêu chuyển đổi cơ cấu kinh tế của Trà Vinh, nhằm góp phần tăng nguồn thu nhập cho bà con nông dân trong tỉnh. Thế nhưng tại cuộc họp giữa tháng 9 năm 2004, ông Trần Văn Vẹn, Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh, đã có ý kiến: "Trước mắt, tỉnh đồng ý chấm dứt việc khuyến khích đầu tư nuôi cá bằng bè gỗ, kể cả bè làm bằng sắt và các vật liệu khác". Vì sao có tuyên bố này?

NGUYÊN NHÂN

Từ một thực trạng trong những ngày đầu tháng 9 vừa qua, hầu hết các hộ nuôi cá xuất khẩu bằng lồng-bè ở xã An Phú Tân, huyện Cầu Kè đã bị thất thoát cá ra sông với số lượng khá lớn. Thủ phạm chính do 1 loại sinh vật dưới sông  ở những vùng nước mặn và lợ là con  hà. Chúng đã đục khoét gây nên sự cố bể bè và thất thoát cá nuôi. Nhìn những thanh gỗ được các hộ nuôi cá đem lên từ bè cá có  hình thức bên ngoài không khác gì những thanh gỗ bình thường. Thế nhưng khi đập vỡ ra thì bên trong thanh gỗ là hình ảnh tổ ong dầy đặc kèm theo 1 con sinh vật giống như trùng đất, nhưng thân của chúng có đoạn trong suốt và phần đầu có đôi hàm rất cứng - loại "vũ khí" làm cho thanh gỗ mất đi sức chịu lực và dễ gãy.

Theo nhiều hộ sinh sống bằng nghề chài lưới tại khu vực xã An Phú Tân huyện Cầu Kè, khi phát hiện số lượng cá khá lớn trên sông, mọi người dùng các phương tiện sẵn có để đánh bắt. Do cá nuôi đã quen với môi trường thức ăn công nghiệp, nên khi thoát được ra ngoài chúng không đi xa mà quanh quẩn chung quanh bè. Từ đó,  có  nhiều hộ đánh bắt được hàng tấn cá, bao gồm cá rô phi đơn tính, cá tra, cá he...  Người bắt được cá vui mừng hả hê, còn  người mất cá thì nỗi lòng khó tả. Anh Lê Văn Chương, một hộ nuôi cá bè từ An Giang đã đi đầu về Trà Vinh để làm mô hình nuôi cá bè cho bà con trong vùng học hỏi, cũng bị thất thoát trên 4 tấn cá. Anh buồn bã kể: "Trong 2 năm trước thì hà có ăn bè nhưng rất ít. Nhưng đầu năm nay do nước mặn lên nhiều cho nên hà ăn rất nhanh. Chúng tôi chủ quan nên trở tay không kịp, khi phát hiện thì tất cả các bè đều bị chúng đục khoét. Nếu sửa chữa rất tốn kém, tôi phải sang cá qua nhờ  các bè khác để chứa. Tình hình này nếu dùng bè gỗ để nuôi ở đây thì không thể nào chịu nổi nạn hà ăn".

Từ 4 bè nuôi cá ban đầu, gia đình anh Chương đã dốc hết nguồn vốn, kể cá vốn vay ngân hàng để đóng mới thêm 5 bè. Anh cho biết, để có được 1 bè nuôi cá có thể tích 336 m3 phải bỏ ra trên 150 triệu đồng. Bình thường, 1 bè nuôi cá được đóng mới bằng các loại gỗ nhóm 2 như sao, chò, sến . . . có thời gian sử dụng đến 15 năm. Thế nhưng cả 9 bè nuôi cá của anh chỉ mới nuôi được 2 năm rưỡi đã bị  hà ăn hết, buộc phải tháo dỡ. Hiện nay hầu hết các bè nuôi cá xuất khẩu ở huyện Cầu Kè cũng đang lâm vào hoàn cảnh trớ trêu này. Trong đó, 12 bè cá của tư nhân có tỷ lệ hư 70% phải tiến hành tháo dỡ và thanh lý để tránh rủi ro cho các bè cá chung quanh, cũng như các phương tiện giao thông đường thủy. Riêng 20 bè cá của Công ty xuất nhập khẩu và lương thực Trà Vinh có tỷ lệ hư hỏng 20%.

Cán bộ Phòng NN&PTNT huyện Cầu Kè cho biết: Toàn huyện đã phát triển được 36 bè nuôi cá, riêng trong năm 2004 các hộ đã thả nuôi trên 1 triệu con cá giống các loại trên 18 bè. Một sự cố gây bất ngờ cho các hộ nuôi cá trong tháng 9 này là hiện tượng bè nuôi cá bị vỡ gây thất thoát trên 9 tấn cá. Tổng thiệt hại về cá và bè lên đến gần 2 tỉ đồng.

KHẮC PHỤC HẬU QUẢ

Trước tình hình báo động này, UBND tỉnh Trà Vinh đã tổ chức 1 cuộc họp khẩn cấp với các cơ quan hữu quan và lãnh đạo huyện Cầu Kè để bàn biện pháp tháo gỡ và giúp đỡ những hộ nuôi cá bè bị thiệt hại. Tại cuộc họp này, Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh đã đồng ý với phương án tạm dừng việc khuyến khích đầu tư nuôi cá xuất khẩu bằng bè gỗ và chuyển các hộ này sang nuôi  bằng các hình thức như ao đất hay đăng quầng theo bãi bồi ven  sông.

Hiện nay, các hộ nuôi cá bè tại huyện Cầu Kè tỉnh Trà Vinh  đều  phải  mượn ao đất để chuyển số cá đang nuôi trong bè để tiếp tục nuôi. Song vấn đề đặt ra mà các hộ nuôi cá phải tính toán là làm như thế nào để có thể tiếp tục hoạt động trong những năm kế tiếp. Bởi lẽ hiện nay các hộ này đã hầu như cạn kiệt nguồn vốn đầu tư và trả lãi cho ngân hàng do liên tiếp bị rủi ro. Năm 2002, do chưa có kinh nghiệm, vì thủy triều lên cao, sức chảy mạnh nên các hộ nuôi cá bè  đã bị sự cố trôi và bể bè, gây thất thoát 1 số lượng cá nuôi. Kế đến là tình hình cá nuôi bè ở các tỉnh ĐBSCL bị nhiễm bệnh, những hộ nuôi cá tại đây cũng lâm vào hoàn cảnh này và buộc phải bán đổ bán tháo, trong khi đó, hiện nay giá cá tra đang có mức  khá lý tưởng từ 15.000 đồng/kg trở lên. Nhưng cơ hội mới đối với họ đã không còn trước sự cố đáng tiếc này. Ông Nguyễn Hoàng Tranh, Trưởng phòng NN&PTNT huyện Cầu Kè có ý kiến: "Hiện nay tâm huyết của những người nuôi cá muốn tiếp tục hoạt động. Tuy nhiên khó khăn là đồng vốn. Bà con có khả năng vận động trong thân tộc để  tự lực  khoảng từ 20 - 30% vốn. Số còn lại bà con mong muốn các ngân hàng thương mại giúp đỡ để chuyển hình thức nuôi bè sang nuôi ao. Có như vậy nghề nuôi cá xuất khẩu tiếp tục phát triển, người nuôi  ổn định cuộc sống và có điều kiện  trả vốn vay cho ngân hàng trong việc đóng bè".

Trà Vinh đang có hướng giải quyết là đề xuất ngành ngân hàng cấp trên khoanh nợ vay trong đầu tư xây dựng cơ bản đóng bè cho các hộ nuôi cá bị thiệt hại do hà đục khoét. Ngoài ra, tỉnh Trà Vinh cũng đang xúc tiến việc quy hoạch xây dựng các cơ sở sản xuất cá giống và ưu tiên cho những hộ nuôi cá bè gặp rủi ro tham gia, để bà con có điều kiện và  nguồn thu nhập để trả nợ nần.

Hy vọng rằng,  sự cố rủi ro khách quan này không làm cho phong trào nuôi cá xuất khẩu còn non trẻ ở Trà Vinh lâm vào ngõ cụt.

LÊ LONG