Cá rô đồng - vật nuôi "nữ hoàng" mùa lũ

Khoa học Phổ thông, 24/9/2004

Từ mấy năm nay ĐBSCL nổi lên phong trào nuôi cá rô đồng mùa lũ. Trên thị trường nếu nh cá tra, cá lóc và nhiều loại cá đồng khác có lúc rớt giá thê thảm làm người nuôi thua lỗ thì cá rô đồng luôn ngất ngưởng ở mức cao. Do đó những ai nuôi cá rô đồng mà thua lỗ là do thiên tai hoặc ỷ lại vào "trình độ" của mình. các tỉnh vùng lũ là cái nôi của cá ra đồng. Chỉ riêng huyện Tháp Mười của Đồng Tháp Mười hai năm trước có bình quân tổng sản lượng cá rô nuôi đã đạt 24-25 tấn thương phẩm, thu về hơn 7 tỷ đồng. Mùa nuôi cá rô bắt đầu thừ tháng này kéo dài đến giáp Tết, cho nên đó là số tiền đầy ý nghĩa để bà con đón xuân. Giá cả lúc ấy chỉ 28.000 - 30.000đ/kg (loại 1), còn mùa khô năm nay tăng lên 40.000-45.000đ/kg, hiện nay đã giảm nhưng cũng không dưới 30.000đ/kg . Bình quân cứ 1000m vuông thả 30.000 con, sau 4-5 tháng nuôi thu hoạch được 2 tấn cá thương phẩm. Diện tích nuôi cá rô đồng mùa lũ này ở Đồng Tháp Mười đang tăng mạnh và còn nuôi kiểu công nghiệp.

Trung tâm khuyến nông (TTKN) tỉnh Đồng Tháp vừa kết hợp TTKN huyện Tháp Mười và huyện Cao Lãnh chuyển giao sinh sản nhân tạo cá rô đồng cho nông dân vì giá cá giống trên thị trường đang tăng cao lại không bảo đảm vì săn bắt tự nhiên. Kỹ sư Võ Phước Lợi cho biết, cá rô chịu được phèn nhẹ mùa lũ nuôi quảng canh hoặc thâm canh rất tốt. Cá rô ăn ít, thức ăn chủ yếu của chúng là mầm lúa hay cám, ốc xay, thiếu mồi dữ lắm hoặc sắp đến ngày bán một số hộ mới cho ăn thêm thức ăn công nghiệp còn thì tự đi săn mồi cho cá ăn.

Nuôi công nghiệp như anh Nguyễn Văn Khởi ở xã Phú Điền huyện Tháp Mười cũng lời đậm. Với 1,5ha, anh thả 2 triệu con giống, nuôi bằng thức ăn công nghiệp. Mỗi kg thức ăn giá 18.000đ cho ra 1kg cá thương phẩm với giá cá như hiện nay thì lời gấp rưỡi. Anh Khởi cho biết do nuôi bằng thức ăn công nghiệp nên cá mau lớn, bình quân chỉ trên dưới 5 tháng là bán.

Phong trào nuôi cá rô đồng đang lan rộng ở nhiều tỉnh. An Giang đang có gần 500ha mặt nước nuôi cá rô đồng. Ông Trần Công Hầu, xã Mỹ Khánh, Tp. Long Xuyên chỉ nuôi thử nghiệm 200m vuông cá rô đồng, qua 4 tháng thu hoạch gần 1 tấn, lời 7 triệu đồng. Năm nay ông cho biết sẽ mở rộng diện tích nuôi lên 2000 m vuông. Toàn xã Mỹ Khánh mùa lũ này có 38 hộ bỏ lúa nuôi cá rô đồng, Hội nông dân xã cho biết sẽ chuyển dần từ lúa lên cá rô.

Tại Hậu Giang, phong trào đặc biệt phát triển ở các xã vùng sâu như Xà Phiền, Long Trị... Bí thư xã Long Trị nhiệm kỳ trước còn mê con cá rô đến đỗi động viên họ hàng cùng mình đầu tư gần 100 triệu đồng cải tạo hơnn 1ha nuôi cá rô kết hợp làm lúa. Anh Huỳnh Văn Dũng ở xã Long Bình, thì nuôi cá trong mương vườn, còn trên bờ trồng nhãn.

Cần Thơ mấy năm nay cũng đẩy mạnh việc nuôi cá rô đồng mùa lũ. Tỉnh này hiện có gần 1000ha nuôi cá rô đồng. Bình quân mỗi hộ qua 4-5 tháng lũ nuôi cá lời 10 triệu đồng/1000m vuông, nhiều hộ lời hàng trăm triệu. TTKN tỉnh đã tập huấn cho hàng ngàn lượt nông dân kỹ thuật nhân giống nhân tạo, chăm sóc và nuôi cá rô bằng thức ăn tự tạo hay công nghiệp.

Có thể nói cá rô đồng đang là vật nuôi "nữ hoàng" trên vùng lũ vì chưa bao giờ dội chợ lại được thị trường chấp nhận giá cao (lúc cá rô xuống giá vẫn còn cao gấp đôi cá tra ỏ mức "đội trần" hiện nay). Nguồn cá tự nhiên mấy năm nay cạn kiệt do lạm sát. đi vào chợ vùng lũ những ngày này thấy cảnh những rổ, thau cá rô non mới bằng ngón tay được người ta gom lại còn nhảy soi sói để vặt đầu bán cho người nghèo thành thị mà đứt từng khúc ruột. Mùa lũ người ta còn dùng lưới mành càn quét trên các cánh đồng nước nổi thì cá nào mà còn. Rồi xuyệt điện...

Nuôi cá rô không khó nhưng cũng không dễ khi ở mật độ tập trung cao. Anh Hai Nhuần "vua" cá rô giống của An Giang, mỗi năm có thu nhập 300-400 triệu đồng từ bán giống cá rô cho biết, muốn nuôi cá rô thành công cần học hỏi kỹ thuật, nhất là các tài liệu khuyến ngư mà TTKN nào cũng phát miễn phí cho bà con. Việc cá rô hay cá lóc ngược bờ theo dòng nước mưa để tìm đường ra sông nay đã có cách trị, bà con cứ yên tâm mà hỏi mấy anh kỹ sư, đừng vì sợ theo lời đồn mà không nuôi cá rô.

An Minh - Kiên Giang có thời là "thủ phủ" của nghề nuôi cá rô đồng vì có rừng U Minh Thượng diện tích thả nuôi có lúc lên đến hơn 1000ha, nhưng hiện nay chỉ còn vài chục ha thả nuôi. Nguyên nhân chính do phần lớn diện tích chuyển sang nuôi tôm. Một số hộ ở vùng đệm tận dụng mương trong diện tích trồng tràm thả nuôi cá rô quảng canh với hy vọng cá sẽ phát triển tốt, không ngờ chết sạch do lượng phèn ở đây còn quá nặng.

Trong khi đó khu Lạc Địa, thuộc xã Phú Lễ, huyện Ba Tri, Bến Tre đang nổi lên là cái nôi nuôi cá rô đồng và còn nuôi công nghiệp. Lạc Địa có diện tích hơn 100ha, trong đó 52,1ha được bà con tổ chức nuôi cá rô đồng từ 2 năm nay. Trong đó có 20 ha nuôi công nghiệp theo dự án được đầu tư cho vay vốn của xã. Qua 3 mùa cá, 15 tổ sản xuất ở đây đã đưa ra thị trường 33 tấn cá rô đồng. Chỉ với 1,5 công đất và được vay 20 triệu đồng để cải tạo ao nuôi cá rô đồng và mua 50kg cá giống thả, qua 5 tháng nuôi, anh Hồ Văn Thả thu hoạch được 22 triệu đồng, lời 10 triệu. Năm nay anh tiếp tục cải tạo ao thả 70kg cá giống, giá cá hiện 32.000đ/kg, dự kiến anh lời 20 triệu đồng, chưa kể 4 công mặt nước cũng thả nuôi cá rô quảng canh với 270kg cá giống. Nuôi quảng canh có khi 1 năm mới thu hoạch vì ít cho ăn, chỉ tốn tiền cá giống nhưng chi phí thấp. Nuôi công nghiệp cá cũng phát triển hơi chậm vì nghịch mùa nhưng bù lại giá cao.

Mùa lũ về, người không bè, không đất đào ao cũng nuôi cá rô đồng cà nhiều loại cá khác dược bằng cách mua lưới, cắm cọc quây lại giữa đồng - nơi mặt đất đang chìm trong nước, miễn là hỏi mượn hoặc thuê lại được của chủ đất. Đây là mô hình nuôi thủy sản xóa đói giảm nghèo độc đáo theo sáng kiến của Viện Nuôi trồng Thủy sản II đã triển khai 2 dự án ở Đồng Tháp rất thành công. Nuôi kiểu này giữa mênh mông đồng lũ nếu mật độ 4-5 con / m khối thì không phải cho ăn. Mong rằng ngành nông nghiệp các địa phương vùng lũ áp dụng mô hình này, giúp bà con nghèo qua cơ thắt ngặt 5 tháng mùa lũ, cuối năm bắt cá bán còn có chút tiền ăn tết, mua cho sắp nhỏ bộ quần áo mới và mâm trái cây cúng ông bà ngày Tết để bắt đầu một năm mới "vật lộn" với cuộc sống.

Sông Hậu