Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Nuôi cá da trơn tự phát: Mối lo về môi trường

TBKTSG, 17/9/2004

(Phỏng vấn ông Dương Tấn Lộc, Phó chủ tịch Hiệp hội Thủy sản Cần Thơ)

Giá cá da trơn luôn ở mức cao (trên 15.000 đồng/ki-lô-gam) từ nhiều tháng nay, khiến diện tích nuôi cá tại ĐBSCL tăng mạnh. Đối với những người am hiểu lĩnh vực nông nghiệp, dường như bất cứ sự chuyển đổi, tăng trưởng đột ngột nào cũng đều khiến họ âu lo. Ông DƯƠNG TẤN LỘC, Phó chủ tịch Hiệp hội Thủy sản thành phố Cần Thơ (CAFA), một trong những địa phương có nhiều diện tích nuôi cá da trơn, trao đổi cùng TBKTSG xung quanh vấn đề này.

TBKTSG: Giá cá da trơn tăng hay giảm là điều bình thường từ nhiều năm nay. Nhưng sao lần này giá cá tăng lại hấp dẫn người nuôi đến vậy, thưa ông?

- Ông DƯƠNG TẤN LỘC: Giá cá tăng là một chuyện. Bởi hấp dẫn nhất với người nuôi chính là thông tin về thị trường. Sau vụ kiện tại Mỹ, cá da trơn Việt Nam đã trở nên nổi tiếng và được tiêu thụ ở hơn 40 nước trên thế giới. Ngay cả ở thị trường nội địa, lượng tiêu thụ cũng tăng rất đáng kể sau khi nhiều công ty chú ý khai thác.

TBKTSG: Ở ĐBSCL, diện tích nuôi cá da trơn tăng rất mạnh trong mấy tháng qua. Riêng Cần Thơ, diện tích nuôi đang ở mức 630 héc ta, tăng 130 héc ta so với hồi đầu năm. Theo ông, trong thời gian tới, giá cá da trơn trên thị trường sẽ như thế nào trước quy luật cung cầu?

- Năm 2004 cả vùng ĐBSCL dự kiến thu hoạch khoảng 300.000 tấn, tăng 100.000 tấn so với năm trước. Ở Cần Thơ, cả năm 2003 chỉ thu hoạch 40.000 tấn nhưng năm nay ước đạt từ 70.000-80.000 tấn.

 Theo dự đoán của tôi, trong hai năm tới, loại cá này sẽ chưa bị mất giá vì quy luật cung cầu. Chỉ riêng Xí nghiệp CATACO (Cần Thơ) đã nâng năng lực chế biến lên 12.000 tấn thành phẩm/năm, tương đương 36.000-40.000 tấn nguyên liệu/năm, chiếm gần 50% tổng nguồn nguyên liệu của Cần Thơ. Ngoài ra, còn khoảng tám doanh nghiệp khác cũng chế biến và thu mua loại cá này. Chưa kể, nhiều nhà máy, xí nghiệp ở các tỉnh khác vừa được đầu tư mới hoặc tăng năng lực sản xuất.

TBKTSG: Như vậy, theo ông, diện tích nuôi cá tăng là chuyện nên lạc quan?

- Không hẳn. Nhiều "biến chứng" đã xuất hiện. Trước hết, cá giống trở nên khan hiếm, giá tăng gấp đôi. Nhưng giá tăng không đáng lo lắm khi cá thương phẩm đang được giá. Cái lo là đã xuất hiện tình trạng nhiều trại cung cấp ép cho cá đẻ non để kịp bán. Những con giống loại này thường rất yếu, dễ nhiễm bệnh. Để dưỡng cá, người nuôi có thể phải dùng thuốc kháng sinh, gây ảnh hưởng chất lượng cá sau này. Không khéo, chúng ta "ép bụng" bấy lâu để cá nổi tiếng, nay vì bán chạy lại làm ảnh hưởng uy tín sản phẩm. Chất lượng sản phẩm suy giảm, giá nguyên liệu tụt ngay là chuyện trước hết.

Việc phát triển diện tích nuôi cũng đã nằm ngoài tầm kiểm soát của nhiều địa phương. Mới đây, tôi làm việc với lãnh đạo một xã, ông này nói, chủ trương của xã là không khuyến khích nuôi cá tra nên vẫn giữ ở mức ổn định gần 70 héc ta. Nhưng ngay sau đó, tôi đi xuống ấp và thấy chỉ ở một tuyến kênh, đã có khoảng mười ao nuôi mới đang được người dân đào. Như vậy, một mối lo khác là người dân sẽ phát triển diện tích nuôi hàng loạt, ngoài quy hoạch, thậm chí ở những vùng nuôi không thích hợp. Trong khi đó, vùng ĐBSCL cũng chưa được quy hoạch thủy lợi dành cho việc nuôi thủy sản. Do đó, có vùng nuôi vài chục héc ta thì chất lượng cá rất tốt, nhưng nếu nuôi ồ ạt thì chưa biết  chất lượng cá sẽ ra sao.

Nhưng điều tôi lo nhất là những tác động đến môi trường. Thức ăn dư thừa, thuốc trị bệnh cho cá… đổ xuống dòng sông ngày một tăng vì diện tích nuôi đang "phình" ra. Ô nhiễm ảnh hưởng ngay chính những con cá nuôi, và cả sức khỏe của cộng đồng.

TBKTSG: Nhưng diện tích nuôi cá da trơn vẫn đang tăng từng ngày, thưa ông?

- Có hộ nuôi cá nói với tôi: "Tôi nuôi 5 héc ta, hiệu quả cao, sao lại không cho tôi phát triển diện tích khi vốn liếng, đất đai có?". Hiện tại, các nhà chuyên môn cũng chưa có câu trả lời cụ thể cho mức độ phát triển thích hợp ở từng vùng.

Tốt nhất, chính quyền địa phương phải quản lý chặt, không cho phát triển diện tích nuôi ở những vùng ngoài quy hoạch. Cần tuyên truyền, vận động để người dân thấy cái lợi, điều hại. Về phía CAFA, chúng tôi đang đề nghị UBND thành phố Cần Thơ tổ chức cuộc họp mặt cùng các doanh nghiệp chế biến, tính toán kỹ tổng khả năng tiêu thụ nguyên liệu… để có khuyến cáo thuyết phục.

Hồ Hùng thực hiện