Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Xô bồ tôm sú giống Cà Mau

Báo Cần Thơ, 17/9/2004

Mấy bác nông dân ở Cà Mau rất phiền chuyện chất lượng tôm sú giống. "Hết biết đường lựa rồi, bây giờ chỉ còn cách nhắm mắt đánh liều thôi!"- Bác Tư Sên, ở Tân Duyệt, Đầm Dơi kết luận sau khi đã kể một mạch chuyện của một năm tảo tần chọn giống tốt để mua, mà tôm nuôi vẫn "chết đỏ đầm" liên tục.

LẬP LỜ, ĐÁNH LẬN...

Trong vai người mua tôm sú giống sạch bệnh để nuôi tôm công nghiệp, chúng tôi đến thị trường tôm sú giống lớn nhất tỉnh: Tắc Vân. Qua Cua Chệt Hậu, theo hướng Nhàn Dân chạy dài hàng mấy cây số toàn trại giống, với những lời giới thiệu dưới tấm biển tên trại giống đầy hấp dẫn. "Tôm sú giống Miền Trung"; "Tôm sú giống Post 12- 15, Đà Nẵng, Phan Rang, Cà Ná"; "Các loại tôm sú giống thuần hóa nước ngọt, đảm bảo số lượng và chất lượng"; "Tôm giống chất lượng cao, đã qua kiểm dịch PCR"... Nhìn hoa cả mắt, đến không còn biết ghé đâu cho thỏa đáng nhất. Chúng tôi ghé ngẫu nhiên một trại, trại THP. Chủ trại tên T., trạc không đến 30 tuổi, niềm nở:

- Các anh mua tôm à? Cứ thoải mái xem, hiện đang có mấy lô tôm rất tốt - Anh nhanh nhẩu, lấy thau múc sùm một cái đem lên chào hàng - Đây, không chê chỗ nào được đâu, đều lắm, bơi rất khỏe. Người ta đặt hàng rồi đó, nhưng để làm quen, tôi chia lại cho các anh một ít. Các anh mua bao nhiêu?

- Chúng tôi mua để nuôi công nghiệp, mua lượng lớn, nhưng phải cho mẫu để xét nghiệm trước.

Ông chủ trẻ bỗng yểu xìu, đổi giọng:

- Sao không nói trước, mẻ tôm này tốt, nhưng nuôi tôm công nghiệp thì không được đâu. Mà nói thiệt, thời này, muốn nuôi tôm công nghiệp phải đặt hàng con giống trước. Các anh đặt hàng trước đi, trong vòng 3 ngày tôi sẽ nhập về, số lượng bao nhiêu cũng có.

Chúng tôi viện lý do là cần gắp, không thể đợi được và đi sang các trại khác.

Đi thêm 4 trại nữa, nhưng không ai cho mẫu để chúng tôi mang đi xét nghiệm, với lý do tương tự như ông chủ trẻ vừa rồi: "Tôm đang trong lúc xử lý bệnh và thuần nước ngọt, xét nghiệm sẽ không đạt, cần thì đặt cọc trước, chúng tôi sẽ đem về...".

Để nhận định tình hình chính xác hơn, chúng tôi ghé thêm một trại nữa. Trại này đang có đến 6 hồ tôm sú giống, từ Post 12- 15. Khi nghe đặt vấn đề xin mẫu xét nghiệm, ông chủ lắc đầu lia lịa: "Thôi khỏi đi, vì chỉ tổ thêm tốn công, tốn tiền mấy ông thôi chứ không có kết quả đâu. Tôi làm ăn nghề này cả chục năm nay, không ngại gì mà không dám nói thẳng với mấy ông rằng, tôm còn lại trong hồ này toàn tôm thừa cặn, bị chê không đó. Không tin mấy ông cứ đi dài dài xin mẫu xét nghiệm xem, dám chắc 10 mẫu khó có được một mẫu đạt chuẩn nuôi tôm công nghiệp...". Và ông chủ thiệt tình này đã cho chúng tôi một bài học bổ ích: Tôm giống thời này không thể tin được bằng mắt thường và trong chuyện kinh danh tôm hiện nay đang có trăm đường gian dối. Ông bảo chúng tôi muốn có tôm giống sạch bệnh để nuôi công nghiệp thì bỏ công đi ra tận nơi sản xuất lấy mẫu vào TPHCM xét nghiệm. Xét nghiệm tại nơi sản xuất từng có người bị chủ cơ sở sản xuất và Trung tâm xét nghiệm đạp chân nhau... lừa. Kiểu này, mấy bác nông dân mình đến, thấy tôm khỏe, đều, đẹp mắt, "hốt thí về thả"...  bị chết "đỏ đầm" là tất nhiên rồi.

NHỮNG CON SỐ LO NGẠI

Ông Trần Trọng Hiệp, Trạm trưởng trạm kiểm dịch giống thủy sản Cà Mau, đóng tại ấp 1, xã Tắc Vân cho biết: "Trung bình mỗi ngày có khoảng 2 mẫu tôm sú được khách hàng đưa đến xét nghiệm bằng phương pháp PCR- xét nghiệm bệnh còi. Thường thì một trong hai mẫu đó kết quả dương tính. Tổng hợp số liệu chung từ khi được trang bị máy xét nghiệm PCR (năm 2002) đến nay, tỷ lệ các mẫu tôm đem đến xét nghiệm cho kết quả dương tính cũng thế, tức 50%". Ông Ngô Hoàng Sơn, Chi cục phó Chi cục BVNLTS Cà Mau xác định: "Quả là tỷ lệ tôm mắc bệnh còi trên thực tế cao hơn nhiều so với tỷ lệ thống kê được là 50% như hiện nay. Vì những mẫu được đưa đi xét nghiệm luôn là những mẫu tôm tốt nhất, cả ông chủ kinh doanh và khách hàng đều tin chắc rằng không có bệnh. Bởi mỗi mẫu kiểm dịch, người thuê phải tốn đến 120.000 đồng, không ai dại gì đem tiền đi bỏ. Theo tôi được biết, ở các tỉnh khác, thậm chí tỷ lệ tôm giống mắc bệnh còi lên đến 70%. Đó là chưa nói đến loại tôm mắc các bệnh khác như bệnh đốm trắng, vàng thân, phát sáng... Tỷ lệ tôm mắc các loại bệnh này, cơ quan chức năng nhận định là khoảng 30%, với nhiều mức độ khác nhau. Đã thế mà công tác kiểm dịch còn lỏng lẻo và cứ như "mò trăng đáy nước".

Chi cục Bảo vệ nguồn lợi thủy sản (BVNLTS) Cà Mau cho biết, hiện trong toàn tỉnh có khoảng 900 trại sản xuất tôm sú giống (chưa tính trại gièo và những người kinh doanh chui, không có trại, không đăng ký kinh doanh), thế mà tổng lực lượng kiểm tra, kiểm soát dịch bệnh tôm chỉ vỏn vẹn 20 người. Theo kết quả thống kê từ Chi cục BVNLTS, 8 tháng đầu năm 2004 này, số tôm nhập tỉnh qua kiểm dịch là 1,7 tỉ con; số tôm sản xuất tại địa phương qua kiểm dịch 2,86 tỉ. Trong khi ước tính, 8 tháng qua, số tôm nhập tỉnh lên đến 2,6 tỉ con, số tôm sản xuất tại địa phương lên đến 3,7 tỉ con.  Tức là trên 30% số tôm nhập tỉnh đã chui qua rào kiểm dịch, và gần 30% số tôm sản xuất tại địa phương cũng đến thẳng người nuôi tôm, không qua kiểm soát  dịch bệnh.

Còn cơ chế kiểm dịch tôm giống hiện nay chỉ đơn giản: Tôm không có bệnh, dịch hoặc mức độ bệnh dịch không đáng kể (hoàn toàn kiểm dịch bằng cảm quan) cho đi tiêu thụ vô tư, không quy định về thời gian thuần dưỡng gì cả, mặc dù thời gian nhập tỉnh thậm chí cả chục giờ đồng hồ. Với các lô tôm bị phát hiện có bệnh, dịch thì cách xử lý duy nhất là gièo lại để xử lý bệnh. Chủ kinh doanh có kỹ thuật thì tự xử lý, không thì cán bộ thủy sản sẽ xử lý thay. Và hậu quả tất yếu mà người nuôi tôm Cà Mau đã phải gánh chịu cả chục năm nay là tôm nuôi cứ chết kéo dài, liên tục hết năm này, sang năm khác, nợ ngân hàng chồng chất, trả mãi không xong.

Với thực trạng xô bồ về chất lượng tôm sú giống như thế, người nuôi tôm Cà Mau rõ ràng đang đứng trước mối hiểm họa về nạn tôm nuôi chết kéo dài triền miên. Phải chăng, lĩnh vực sản xuất, cung ứng giống tôm nuôi cho nhân dân đã đến lúc phải được cải tiến mạnh mẽ, theo nhu cầu bức bách của nhân dân về mặt chất lượng?

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, ông Nguyễn Quốc Việt, trong đợt về các huyện Thới Bình, U Minh, Cái Nước kiểm tra tình hình phát triển kinh tế -xã hội 6 tháng đầu năm 2004, đã luôn tỏ rõ thái độ rất quan tâm đến vấn đề chất lượng tôm giống. Tại huyện Thới Bình ông chỉ đạo: "Không thể tiếp tục để tình trạng con giống trôi nổi một cách tùy tiện trên thị trường như hiện nay, cần có một chiến lược rõ ràng về nâng cao chất lượng tôm giống. Theo tôi, cách tốt nhất là tập trung tất cả những người sản xuất, kinh doanh tôm giống lại một nơi, phát triển thành những cụm công nghiệp sản xuất giống chất lượng cao. Làm như vậy có nhiều cái lợi: thứ nhất có thể quản lý chặt chẽ hơn về mặt chất lượng, thứ hai là có cơ sở để tiếp thu và ứng dụng dần những thành tựu khoa học công nghệ sản xuất giống chất lượng cao...". Ý đồ chỉ đạo này thiết nghĩ nên sớm được biến thành hiện thực, người nông dân Cà Mau mới mong có cơ hội đưa  việc phát kinh tế nông hộ của mình thoát khỏi tình trạng bấp bênh như hiện nay.

TRẦN VŨ