Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Mang cá basa sang hội chợ Tây Ban Nha

Nhân dân, 15/9/2004

Từ ngày 5 đến 7-10, tại Vigo - Tây Ban Nha sẽ diễn ra hội chợ quan trọng với sự tham gia của các thành viên Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP). Nếu biết nắm cơ hội này, các DN Việt Nam sẽ thành công, tất nhiên còn phụ thuộc vào chính sách khôn ngoan của các nhà sản xuất tham gia hội chợ.

Tây Ban Nha hiện là thị trường thủy sản lớn nhất trong 25 nước EU. Vigo là thành phố chính của ngành hải sản Tây Ban Nha bên bờ Đại Tây Dương. Cách Vigo về phía nam là Trung tâm thương mại hải sản của nước này. Đến Hội chợ Vigo trực tiếp giới thiệu cá tra, basa là một quyết định khôn ngoan bởi vì sản phẩm cá phile đã chiếm được thị phần lớn ở đây nhưng qua hội chợ này các DN có thể bán được hàng cho nhiều nhà nhập khẩu.

Không đủ nguồn nguyên liệu cho chế biến

Hiện nay, Việt Nam ngày càng có nhiều nhà máy chế biến đang được mở rộng hoặc xây dựng, trong khi nguồn cá nguyên liệu lại không đáp ứng nổi. Các trại nuôi có khoảng 200.000 tấn. Khoảng 50% số lượng này có thể đáp ứng yêu cầu về chất lượng để bán sang châu Âu. Nghĩa là gần 100.000 tấn có thể sử dụng làm nguyên liệu chế biến. Nếu tính theo định mức chế biến thì sẽ có khoảng 30.000 - 50.000 tấn cá philê có thể sử dụng ở châu Âu gồm loại philê thịt trắng, hồng nhạt hoặc hồng. Đây không phải là số lượng nhiều để bán hàng năm. Nhiều nhà nhập khẩu đã biết đến hai nhà sản xuất lớn ở Việt Nam là Agifish và Nam Việt. Hiện nay, nhiều nhà máy mới xây dựng với công suất chế biến lớn như CAFATEX, Kim Anh, Tuấn Anh...

Sự thiếu hụt nguồn cá nguyên liệu dẫn tới tình trạng những người nuôi cá đã tăng giá bán đến mức kỷ lục. Giá cá nguyên liệu thịt trắng đã lên đến 15.000 - 16.000 đồng/kg khi đưa ra khỏi bè (khoảng một USD/kg). Giá thành phẩm xấp xỉ ba USD trước khi đưa ra khỏi nhà máy. Với giá mà các DN Việt Nam đang chào bán hiện nay, ngành chế biến lãi thấp và tình hình khó cải thiện. Từ nay đến cuối năm, phải liên tục sản xuất cho các đơn đặt hàng lớn của châu Âu. Nếu các nhà chế biến Việt Nam lấy mục tiêu chính tham gia hội chợ là để giới thiệu một loại sản phẩm cá thịt trắng có chất lượng độc đáo, có nhiều cách chế biến mang lại giá trị cao và mục đích là mở rộng thị trường tại Tây Ban Nha và châu Âu để cho các nhà máy tại Việt Nam hoạt động liên tục, thì đó là mục liêu lớn đưa đến thành công. Còn nếu không làm được điều này thì thật đáng lo ngại cho tương lai cá tra - basa Việt Nam.

Dự đoán, ở Hội chợ Vigo sắp tới, sản phẩm cá của Việt Nam có khả năng bước vào một cuộc cạnh tranh giá khốc liệt giống như qua hai hội chợ thương mại quốc tế thủy sản tại Bỉ 2003-2004. Việc Việt Nam tăng công suất chế biến trong hai năm qua đã vượt quá nguồn cá sẵn có và dẫn đến tình trạng các nhà máy chế biến cần có những đơn đặt hàng ổn định để sản xuất liên tục.

Không thể để xảy ra cuộc chiến giá cả

Giá các loại cá da trơn chất lượng cao đem đến nhiều lợi nhuận và rất có sức cạnh tranh ở thị trường châu Âu. Giá tốt nhất dao động khoảng 3,5 USD/kg. Cá thịt mầu trắng càng cạnh tranh gay gắt. Thí dụ cá Alaska Pollack, thịt mầu trắng được sử dụng nhiều nhất ở châu Âu, giá đỉnh điểm chỉ khoảng 2,2 USD/kg. Như vậy giá của những loại cá cùng loại khác sẽ lấy giá cá tra - basa Việt Nam để so sánh. Nếu giá vượt mức cao kỷ lục thì người châu Âu sẽ không mua của Việt Nam mà mua loại rẻ hơn như Alaska Pollack hoặc Hake.

Việt Nam có thể tự hào về sản phẩm cá tra, basa và philê có mầu thịt trắng tự nhiên, thơm ngon đặc biệt so với cá catfish của Mỹ. Với ưu thế này, nếu sản phẩm này mà bằng khoảng 10-15% và cấp đông IQF thì giá bán chỉ xấp xỉ 3,5 USD là hòa vốn hoặc có lãi chút ít cho cả người nuôi và nhà chế biến. Đối với chất lượng cá philê mầu hồng nhạt, hồng hoặc mầu vàng, nhiều DN bán rẻ đến mức không thể rẻ hơn. Điều này cũng không nên vì bán thấp hơn 3,2 USD sẽ khó cho sự tồn tại trong tương lai. Thực tế diễn ra hằng năm là cá sẽ nhanh chóng bán hết. Sau đó là những đơn đặt hàng vào tháng 10 là mùa cao điểm nhưng không còn cá. Sau mùa cao điểm này, nhiều hộ nông dân tập trung nuôi cá và bắt đầu thu hoạch. Tuy nhiên, lúc này cá sẽ dư thừa so với yêu cầu thị trường. Hậu quả sẽ như thế nào? Sẽ có những sản phẩm tốt và kém chất lượng pha trộn trong cùng một thùng hàng để chạy theo nhu cầu thời điểm giá cao. Thậm chí một số nhà sản xuất không thể đáp ứng được những đơn đặt hàng tại Hội chợ Vigo để giữ cá cho những khách hàng mua với giá cao hơn. Do đó sẽ để mất mối quan hệ với những nhà nhập khẩu đặt hàng trong hoặc sau Hội chợ. Đây là viễn cảnh tồi tệ nhất. Song, các nhà chế biến Việt Nam cần phân tích và có chính sách thống nhất trước khi hội chợ Vigo khai mạc để tránh những hậu quả khôn lường.

Cần một chính sách nhất quán và thận trọng

Tham gia Hội chợ, VASEP cần nắm bắt cơ hội này để thay đổi "số phận" cá tra-basa ở thị trường Tây Ban Nha. Trước hết cần có sự thống nhất về giá cho các thành viên trước khi tham gia Hội chợ. Theo các nhà nhập khẩu, phân phối cá châu Âu, nếu giá dao động khoảng 3,2-3,5 USD (CNF) thì họ có thể chấp nhận được (thời điểm đầu tháng 8-2004).

Khi đến Vigo phải thận trọng tìm hiểu thị trường, quan tâm đến diễn biến thị trường và phát triển mối quan hệ tốt đẹp với khách hàng Tây Ban Nha để quyết định giá hợp lý cho cả đôi bên. Điều quan trọng là nhà cung cấp cá Việt Nam phải cung cấp những thông tin cơ bản để nhà nhập khẩu hiểu đúng và đầy đủ sự khác biệt về chất lượng ứng với từng loại giá để họ giải thích với khách hàng. Châu Âu vẫn thiếu những thông tin tin cậy về cá tra,basa. Hầu hết các nhà nhập khẩu vẫn chưa hiểu sự khác biệt giữa vùng nuôi, phương pháp cho ăn, chế biến và giá thành phẩm. Chính sách khôn ngoan của ngành thủy sản Việt Nam sẽ quyết định sự thành công của chuyến tiếp thị này tại Tây Ban Nha cũng như châu Âu. Được biết, Bộ Thủy sản có kế hoạch đến năm 2010 đầu tư khoảng 320 tỷ USD vào ngành nuôi cá, sản xuất khoảng hai tỷ con tại các trại ở ĐBSCL. Ngành nuôi cá cần có một chính sách lâu dài giữa việc xây dựng nhà máy với vùng nuôi cá, đồng thời cân đối việc phát triển vào thời điểm thuận lợi và không thuận lợi trong năm để mang lại lợi nhuận cao nhất cho người nuôi và cho cả nhà chế biến. Hy vọng rằng Hội chợ Vigo sẽ là bước khởi đầu cho sự phát triển lành mạnh và thành công lâu dài của cá tra, basa Việt Nam ở Tây Ban Nha, thị trường hải sản lớn nhất ở bờ biển phía nam châu Âu.

Theo Thời báo kinh tế Việt Nam