Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Nam Định: Tại sao lại khuyến khích dân nuôi tôm trên con sông bị ô nhiễm?

NTNN, 30/8/2004

Tôm sú chết hàng loạt ở Xuân Trường, Giao Thuỷ, Hải Hậu (Nam Định): Tại sao lại khuyến khích dân nuôi tôm trên con sông bị ô nhiễm?

Từ đầu năm đến nay, hiện tượng tôm sú chết hàng loạt xảy ra trên cả 3 huyện dọc theo con sông Sò: Xuân Trường, Giao Thuỷ, Hải Hậu (Nam Định). Tổng diện tích thiệt hại lên tới gần 400ha. Trong đó, hơn 270ha nuôi quảng canh bị mất trắng; 100ha nuôi công nghiệp thiệt hại 30%. Ước tính sơ bộ, vụ tôm năm nay nông dân 3 huyện này thiệt hại gần chục tỉ đồng.

Tôm chết hàng loạt

Ông Nguyễn Văn Bá, xã Hải Đông, huyện Hải Hậu đang hì hục vớt lên những con tôm sú đã chết đầy trong vuông tôm nhà mình. Gặp chúng tôi, ông chán nản: "Vụ tôm trắng tay, mấy chục triệu vay ngân hàng đầu tư vào vụ tôm này coi như mất toi. Lỡ đấu thầu với UBND xã rồi, tiền đấu thì đã đóng, có trả đất cũng không lấy lại được. Mà không trả thì biết lấy đâu ra tiền mà đầu tư nữa đây." Cùng tâm trạng, nông dân Nguyễn Văn Vũ cũng khóc dở, mếu dở vì tôm: "Tôi đứng ra đấu thầu 1,2ha trong vòng 11 năm với số tiền trên 1 tỉ đồng. Từ cuối năm 2003 đến nay tôi đầu tư vào đây hơn 200 triệu đồng để đắp bờ, đào ao, cày bừa, vôi ve, xây dựng lều trại, sắm sửa trang thiết bị... thế mà ngay vụ đầu tiên đã phải chịu cảnh trắng tay". Chỉ tính riêng tiền giống, thức ăn cho vụ tôm vừa rồi ông Vũ đã thiệt hại hơn 50 triệu đồng.

Tại huyện Giao Thuỷ tình hình cũng không khá hơn. Vẫn là những con số thiệt hại kéo dài. Ba nông dân Lê Văn Then, Lê Văn Luyến, Lê Văn Mại ở xã Giao Thịnh cho biết: từ đầu vụ đến nay 3 anh em tôi xuống giống 3 đợt. Cả 3 đợt đều trắng tay. Trên 7ha, chỉ riêng tiền giống và thức ăn, 3 nông dân này đã thiệt hại hơn 100 triệu đồng.

Theo tính toán của nhiều người nuôi tôm, vụ tôm năm nay chỉ tính riêng tiền đầu tư giống và thức ăn, cứ 1ha nông dân thiệt hại 50 triệu đồng (nếu nuôi công nghiệp) và trên dưới 20 triệu đồng (nếu nuôi quảng canh). Tổng diện tích thiệt hại mà chúng tôi thống kê được của một số xã như sau: 2 xã Xuân Vinh, Xuân Hoà (huyện Xuân Trường) có 100ha nuôi công nghiệp trong đó 30% mất trắng, số còn lại thu thấp. 6 xã Giao Thịnh, Giao Tân (huyện Giao Thuỷ), Hải Nam, Hải Đông, Hải Phúc, Hải Lộc (huyện Hải Hậu) có 270 ha, trong đó hơn 90% mất trắng, số còn lại thu thấp.

Sao lại khuyến khích nuôi tôm trên con sông tiêu?

Phong trào nuôi tôm sú ven sông Sò bắt đầu dấy lên kể từ khi có chủ trương của UBND 3 huyện Giao Thuỷ, Xuân Trường, Hải Hậu về việc cho UBND các xã đứng ra kêu gọi người dân đấu thầu, bỏ tiền đầu tư chuyển đổi các vùng hoang hoá, vùng trồng lúa kém hiệu quả sang nuôi trồng thuỷ sản, nhất là nuôi tôm sú nước lợ. Chỉ trong vòng chưa đầy 2 năm (bắt đầu từ năm 2003) đến vụ tôm năm nay đã có gần 400ha diện tích nuôi tôm sú ven con sông Sò được hình thành. Tốc độ chuyển đổi thì nhanh nhưng chất lượng chuyển đổi không tương xứng. Vì trong 400 ha trên, 70% vẫn là nuôi quảng canh - tức cách nuôi tự phát, mạnh đâu làm đấy. Các ao nuôi ở khu vực này hầu hết còn quá đơn giản, chưa có ao xử lý chất lượng nước trước và sau khi nuôi. Trong khi chờ hệ thống kênh nước sạch ra đời (khi người dân đứng ra đấu thầu thuê đất, UBND một số xã có hứa với dân là trong thời gian tới Nhà nước sẽ đầu tư hạng mục này), người dân không còn cách nào khác buộc phải lấy trực tiếp nguồn nước từ sông Sò để làm nguồn nước nuôi tôm.

Ông Nguyễn Duy Hùng- Trưởng phòng Môi trường, Sở Tài nguyên Môi trường tỉnh Nam Định cho biết: Sông Sò là một phân nhánh của sông Hồng, có độ dài 37km, chảy qua 3 huyện Xuân Trường, Giao Thủy, Hải Hậu. Sông Sò từ trước tới nay được sử dụng chủ yếu vào mục đích tưới, tiêu trong nông nghiệp. Hàng năm, có trên 30 tấn thuốc trừ sâu mang nhiều dư lượng hoá học có độ mẫn cảm cao được nông dân trồng lúa và hoa màu 3 huyện này thải thẳng ra con sông. Nhà máy Chế biến thuỷ sản đông lạnh nằm ở thượng nguồn sông Sò thải ra gần 40.000m3 nước thải/năm. Hàng trăm ngàn m3 nước thải mang nhiều tạp chất hoá học chưa được xử lý cũng thải trực tiếp ra sông Sò từ cụm công nghiệp cơ khí nằm ở xã Xuân Tiến, huyện Xuân Trường. Cũng theo ông Hùng, hàng năm Sở Tài nguyên Môi trường vẫn có kiểm tra chất lượng môi trường mặt nước của của con sông này nhưng vị trí lấy mẫu là bến đò Ngô Đồng, huyện Giao Thuỷ - nơi sông Hồng phân nhánh ra sông Sò nên những phân tích này không đánh giá chính xác thực trạng chất lượng nước sông Sò.

Ông Trần Ngọc Hiền- Giám đốc Xí nghiệp Thuỷ sản Xuân Thuỷ cho biết: "Xí nghiệp Thuỷ sản Xuân Thuỷ nghiêm túc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường, chúng tôi đã tiến hành lập và trình duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường và đã được cơ quan quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường cấp chứng nhận số 01/MTg ngày 6-3-1995. Mặc dù muốn đầu tư ngay một hệ thống xử lý ô nhiễm môi trường theo công nghệ hiện đại của Hà Lan nhưng vì kinh phí đầu tư hệ thống này quá (lớn trên 200.000USD) nên công ty chưa thể đầu tư ngay được. Hiện tại, nước thải trước khi đổ ra sông Sò được xí nghiệp chúng tôi chủ yếu xử lý bằng phương pháp sinh học tự nhiên có sử dụng chế phẩm EM trong các ao có thả bèo, ốc và cá để tăng cường quá trình phân huỷ các chất hữu cơ".

Tuy nhiên, kết quả kiểm tra của Sở Tài nguyên Môi trường Nam Định về chất lượng nước thải đổ ra sông Sò sau khi được xử lý của Xí nghiệp Thuỷ sản Xuân Thuỷ, vào thời điểm tháng 10-2003 (lần kiểm tra gần đây nhất) đã cho thấy nguồn nước thải của ra sông Sò của xí nghiệp này tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho việc nuôi tôm. Cụ thể: hàm lượng BOD là 53mg/l vượt tiêu chuẩn cho phép 3mg/l (tiêu chuẩn 50mg/l); chất rắn lơ lửng là 123mg/l vượt tiêu chuẩn cho phép TCVN 5945-1995 cột B 3mg/l (tiêu chuẩn là 100mg/l); phốt pho tổng số là 8mg/l vượt tiêu chuẩn cho phép 2mg/l (tiêu chuẩn 6mg/l); Nitơ tổng số là 98mg/l vượt tiêu chuẩn cho phép 38mg/l (tiêu chuẩn 60mg/l).

Điều khó hiểu là dù biết con sông này vốn là một con sông tiêu, phục vụ chủ yếu cho nông nghiệp cho cả 3 huyện, dù biết những nguy cơ tiềm ẩn, rất khó lường từ chất lượng nước của con sông này, dù biết dự án nuôi tôm ở khu vực ven sông Sò vẫn chưa được tỉnh phê duyệt chính thức là sẽ đầu tư ở quy mô nào, các công trình thuỷ lợi, những hạng mục thiết yếu nhất để phục vụ việc chuyển đổi nuôi tôm hầu như chưa có kinh phí để thi công... thế nhưng các cấp chính quyền nơi đây vẫn mặc nhiên cho các xã kêu gọi, cổ vũ người dân đứng ra đấu thầu đất, vay tiền đầu tư để nuôi tôm?