Xơ xác vùng tôm

Tuổi Trẻ, 24/8/2004

Hiện nay tại Cần Giờ - khu nuôi tôm tập trung lớn nhất của TP.HCM, hàng trăm hộ nuôi tôm đang đối diện với nguy cơ phá sản. Giá thức ăn tăng cao, dịch bệnh hoành hành, giá bán tôm lại rớt xuống đáy, người nuôi tôm càng đầu tư càng mang nợ.

Nhiều hộ buộc phải tính đến chuyện bán đầm tôm để trả nợ, nhưng người bán ao thì nhiều còn người mua lại vắng bóng...

Rao bán đầm tôm

Khác hẳn với không khí nhộn nhịp vẫn thường thấy vào mùa nuôi tôm đón đầu dịp tết, những trại tôm ở Doi Lầu (xã An Thới Đông) và Lý Nhơn vắng bóng người. Dọc con đường đất đỏ chạy vào khu nuôi tôm, nhiều ngôi nhà tạm cho công nhân nuôi tôm đang im ỉm khóa, máy tạo oxy và dụng cụ nuôi tôm vứt ngổn ngang. Hàng trăm ao nuôi tôm nằm phơi đáy, mặt ao nứt nẻ như đang trong mùa nắng hạn. Xuất hiện tấm bảng “Bán đất. Liên hệ...” to tướng, được treo lủng lẳng trước cửa một số trại tôm.

Ông Lê Văn Tâm (Lý Hòa Hiệp, Lý Nhơn) than: “Tôi đang rao bán đất để trả nợ đây, ráng hết vụ này rồi cũng phải kiếm việc khác mà làm...”. Nhà có bốn ao tôm với hơn 15.000m², ông Tâm bỏ trống cả ba ao, chỉ dám thả 100.000 con giống vào ao 3.000m² nhưng hai lần xuống giống vào đầu năm nay gia đình ông đã lỗ hơn 25 triệu đồng.

Ngày 17-8 vừa qua, sau khi gõ hết cửa, ông Tâm đành phải ra Hội Cựu chiến binh của xã để vay... 2 triệu đồng về mua thức ăn cho số tôm vừa thả, với hi vọng kiếm được một ít tiền tiêu tết. Hai năm thua lỗ liên tục, số tiền dành dụm được từ con tôm vào những năm trước cũng đã đem ra xài hết, gia đình ông Tâm hầu như cạn kiệt cả lưng vốn lẫn sức lực.

Cách đó không xa, hai vợ chồng trẻ Trần Văn Thanh (Doi Lầu) cũng ngồi rầu rĩ nhìn đầm tôm 5.000m², với 100.000 con giống, xả ao vào buổi sáng hôm trước chỉ thu được 400kg, tiền thu chưa tới 20 triệu đồng. “Nếu không bán ao tôm thì lấy tiền đâu trả nợ vay, rồi lấy cái gì mà ăn?...” - anh Thanh ngao ngán nói. Thu hoạch đợt tôm chính vụ vào tháng 3-2004, anh Thanh mất đứt 30 triệu đồng và vụ này mất hơn 10 triệu đồng nữa, số tiền 70 triệu vay đầu tư cho con tôm vào đầu năm đã “bốc hơi” theo con tôm.

“Chỉ có dân địa phương như tụi tui còn bám vào con tôm, chứ dân xứ khác đến làm ăn đều đã bỏ của chạy lấy người hết rồi” - chị Trần Thị Tốt (Doi Lầu) cho biết. Rồi chị Tốt kể vanh vách những hộ như ông Dũng và ông Trạc bỏ cả đất mua và đất thuê trở về thành phố; ông Hoàng và ông Toàn nửa đêm lẳng lặng bỏ đi, toàn bộ dụng cụ nuôi tôm bị đại lý thức ăn đến xiết để thu nợ... Riêng gia đình chị Tốt cũng đang rao bán 20.000m2 đất đầm tôm để thanh toán khoản vay 200 triệu đồng cho ngân hàng.

“Ai cũng rao bán đầm tôm nhưng người đến hỏi mua đâu có mấy. Tôi kêu cho nuôi không lấy tiền thuê mà hơn nửa năm nay chẳng có ai đến hỏi, làm gì có người mua”, anh Quyền - Q.8, TP.HCM - khẳng định. Vào năm 2000, anh Quyền xuống Cần Giờ mua 7.000m2 và thuê thêm 3ha đất, rồi bỏ ra gần 500 triệu đồng để đào ao nuôi tôm và 300 triệu đồng đầu tư dụng cụ nuôi và giàn lưới rào...

Đầu năm 2004, anh Quyền giao lại đầm tôm cho chủ đất, chấp nhận bỏ hơn 300 triệu đồng thuê đất đã trả, riêng diện tích đất mua hơn 400 triệu đồng hiện vẫn là đầm tôm đang bỏ trống. Trao đổi với chúng tôi, chị Bùi Thị Lên - chủ đại lý thức ăn cho tôm tại Lý Nhơn - ngao ngán cho biết đang phải “ôm” hơn 200 triệu đồng tiền bán thức ăn, do nhiều chủ trại tôm đã lẳng lặng bỏ đi trong đêm hoặc giao đầm nhờ bán.

Nuôi ít lỗ ít, nuôi nhiều lỗ nhiều!

Ngày 7-8, anh Hương thu hoạch đầm tôm cuối cùng trong tám ao nuôi của gia đình. Trại tôm của nhà anh Hương là một trong số ít trại nuôi thành công nhất tại Doi Lầu vào vụ tôm này, tất cả đầm tôm đều không bị dịch bệnh tấn công. Thế nhưng hơn 900.000 con tôm giống thả trong tám ao, nuôi gần bốn tháng trời với tổng vốn đầu tư hơn 420 triệu đồng, anh chỉ thu được khoảng 330 triệu đồng, mất đứt gần 100 triệu đồng tiền vốn. “Giá tôm sú rớt quá, trong khi giá các loại thức ăn cho con tôm và nhiều loại chi phí khác đều tăng mạnh...” - anh than thở. Anh Hương cho biết vào thời điểm này mọi năm, loại tôm 50 con/kg có giá thấp nhất cũng trên 80.000đ/kg và khi được giá thì lên tới hơn 100.000đ/kg, còn hiện nay lái đến mua cao lắm cũng chỉ khoảng 60.000đ/kg.

Theo ông Huỳnh Văn Đậu (Doi Lầu), trước đây thông thường mức đầu tư cho con tôm khoảng 45 triệu đồng/ao với 100.000 con giống, thu hoạch trên dưới 1 tấn tôm/ao, nếu giá tôm có rớt như hiện nay cũng gỡ lại được vốn. Thế nhưng từ đầu tháng 6-2004, hầu hết các loại thức ăn cho tôm đều đồng loạt tăng giá, mức tăng thấp nhất là 800đ/kg và cao nhất lên tới 1.200đ/kg, tiền đầu tư nuôi tôm do vậy đã đội lên đến 50-55 triệu đồng/ao với 100.000 con giống. “Với giá tôm và giá thức ăn như hiện nay, ai nuôi tôm cũng đều bị lỗ. Người nuôi ít lỗ ít, nuôi nhiều lỗ nhiều, hộ nào có tôm bị dịch bệnh càng bị lỗ nặng hơn...” - ông Đậu khẳng định.

Theo các chủ trại tôm, hiện tượng lỗ lã trong nuôi tôm sú không phải mới xuất hiện gần đây mà bắt đầu diễn ra từ đầu năm 2003. Trong hai năm nay, hiện tượng dịch bệnh, hết đốm trắng lại đến phân trắng, liên tục hoành hành tại khu nuôi tôm Cần Giờ. Những năm đầu bệnh đốm trắng chỉ xuất hiện khi con tôm đạt dưới hai tháng tuổi, còn hiện nay con tôm nuôi được 75 ngày cũng lăn đùng ra chết vì đốm trắng. Đặc biệt, bệnh phân trắng - gây mềm thân trên con tôm - và bệnh tôm “đẹt” ngày càng xuất hiện nhiều hơn, qui mô lan rộng hơn. Với hai căn bệnh này, con tôm không bị chết nhưng thời gian nuôi kéo dài 120-135 ngày, thay vì 30 ngày như bình thường, tốn nhiều thức ăn hơn, thế nhưng chất lượng tôm lại thấp, giá bán cũng chỉ đạt khoảng 70%.

Chị Tốt cho biết chỉ trong hai năm, trại tôm nhà chị đã bốn lần bị bệnh đốm trắng tấn công, mỗi đợt nuôi lỗ 60-65 triệu đồng. Không chỉ tôm nuôi vụ nghịch mà ngay cả nuôi vụ chính cũng bị đốm trắng và phân trắng tấn công. “Quá nhiều người đổ xô vào nuôi tôm sú, nguồn nước nuôi tôm ngày càng bị ô nhiễm, còn hệ thống thủy lợi lại không phát triển kịp..., dịch bệnh không thể không xảy ra” - chị Tốt nói.

Anh Hương cho biết trại tôm gia đình anh được xem là đầu tư hiện đại nhất khu vực Doi Lầu, từ máy móc, con giống, qui trình kỹ thuật... đều đạt mức chuyên nghiệp, nhưng các đầm tôm cũng liên tiếp bị dịch đốm trắng và phân trắng tấn công. Nhiều hộ nuôi tôm bức xúc cho rằng kênh rạch không được nạo vét, hệ thống kênh xả nước không có, do đó ngay cả vụ chính con tôm cũng dễ sinh bệnh vì độ mặn nước quá cao.

HẢI ĐĂNG