Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Nhu cầu tôm giống chất lượng ở Cà Mau: Cách nào đáp ứng?

BCT, 24/8/2004

Là một tỉnh có diện tích nuôi tôm lớn nhất cả nước, hàng năm Cà Mau cần trên 12 tỉ con giống. Trong khi đó, ngành sản xuất tôm giống của địa phương chỉ đáp ứng được khoảng 50% nhu cầu, số còn lại phải nhập từ các tỉnh bạn. Cũng vì thế nguồn tôm giống kém chất lượng tràn lan dẫn đến tình trạng tôm chết hàng loạt liên tiếp trong nhiều năm qua. Do đó, để ngành nuôi tôm Cà Mau phát triển bền vững rất cần những mô hình nuôi hợp lý và một nguồn tôm giống đảm bảo chất lượng.

BĂN KHOĂN TÔM GIỐNG

Từ khi Cà Mau có chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế, con tôm dần chiếm vị trí quan trọng trong phát triển thủy sản của tỉnh. Diện tích nuôi tôm tăng vùn vụt và đến nay đã có gần 200.000 ha, dẫn đầu cả nước. Nhu cầu giống thả nuôi ngày một tăng, từ khoảng 3 tỉ con/năm nay đã lên đến hơn 12 tỉ con/năm. Tuy nhiên tình trạng tôm nuôi chết do tôm giống kém chất lượng đã trở thành nỗi bức xúc thường xuyên. Theo kết quả kiểm tra mới đây của Chi cục BVNL thủy sản tỉnh, lượng tôm giống sản xuất trong tỉnh chỉ được kiểm dịch khoảng 50% và hiện nay có trên 70% lượng tôm giống bị bệnh MBV, ngoài ra các bệnh đốm trắng, đầu vàng vẫn ngày một tăng cao.

Với hệ thống hơn 900 cơ sở sản xuất  trong tỉnh mới chỉ mới đáp ứng khoảng 50% nhu cầu tôm giống thả nuôi trong dân, trong khi khả năng nhu cầu ước tính năm 2004 khoảng 12 tỉ con và dự kiến năm 2005 sẽ khoảng 13 tỉ con. Như vậy, để có nguồn tôm giống đủ thả  nuôi mỗi vụ thì chuyện bà con sử dụng nguồn tôm giống di nhập là tất yếu. Một chủ trại giống tại TP Cà Mau cho biết: “Trước đây lực lượng kinh doanh giống được cơ quan chức năng quản lý chặt chẽ, kiểm tra yêu cầu kỹ thuật và kiểm dịch thường xuyên, nên các cơ sở chủ yếu cạnh tranh về chất lượng tôm. Từ khi chuyển dịch đến nay, vì nhu cầu lớn các trại tôm giống hình thành khắp nơi, nên công tác quản lý không còn chặt chẽ như trước. Trong khi đó hơn 50% số tôm của tỉnh bạn vào địa phương vẫn chưa qua kiểm dịch vì thế không ai dám đảm bảo chất lượng”. Còn kỹ sư Đỗ Cao Thắng, một chủ cơ sở sản xuất giống tại xã Tân Thuận,  huyện Đầm Dơi, cho biết: “Hiện nay tôm giống di nhập từ tỉnh bạn có giá rẻ hơn tôm sản xuất tại địa phương. Trong khi đó, khi vào vụ do cần giống để thả cho kịp thế là bà con mua đại, bất kể chất lượng, dẫn đến tình trạng tôm chết tràn lan”.

Vì sao công tác quản lý tôm giống nhập tỉnh hầu như còn bỏ ngỏ? Theo Chi cục BVNLTS Cà Mau, hiện tỉnh chỉ có 2 đội và một trạm kiểm dịch với 22 cán bộ. Bình quân mỗi cán bộ phải kiểm dịch 500 triệu con  giống mỗi năm. Như vậy, dù chỉ kiểm tra bằng cảm quan hay kiểm tra mẫu đại diện cũng không thể đáp ứng được nhu cầu. Trong khi đó, ngoài chức năng kiểm dịch, lực lượng còn phải thực hiện công tác kiểm tra điều kiện kinh doanh, vệ sinh an toàn thực phẩm; tập huấn khuyến ngư... nên khả năng đáp ứng yêu cầu kiểm dịch ngày càng khó khăn. Trên thực tế, với hệ thống sông ngòi chằng chịt, rất nhiều ngõ để có thể vào tỉnh thì việc quản lý chất lượng tôm giống di nhập tại Cà Mau hiện đang cực kỳ khó khăn.

ĐỂ  CÓ “TÔM GIỐNG SẠCH”

Theo Trung tâm Giống và Dịch vụ nuôi thủy sản Cà Mau, trước mắt ngành thủy sản nên xem xét thành lập hiệp hội sản xuất giống tôm sú. Đây là một trong những đầu mối để các trại giống có điều kiện tổ chức liên hệ thông tin, điều phối trong sản xuất và tiêu thụ giống của tỉnh. Còn lâu dài cần điều tra hiện trạng tổng thể nghề sản xuất giống và nghề nuôi tôm, dự báo biến động của môi trường, thị trường, dịch bệnh... để có quy hoạch tổng thể hoàn chỉnh nghề nuôi thủy sản. Cần có những chính sách ưu đãi đầu tư vốn, đào tạo nguồn nhân lực trong nghiên cứu và sản xuất, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ từ khâu sản xuất, lưu thông, tiêu thụ giống.

Để quản lý về chất lượng tôm giống tại Cà Mau, ông Võ Thành Tiếm, cán bộ Chi cục BVNLTS Cà Mau, cho rằng: “Cần phải xét nghiệm loại bỏ tôm bố mẹ bị bệnh trước khi cho sinh sản và quản lý số lần sinh sản của chúng. Đồng thời tiến hành kiểm dịch bằng kỹ thuật PCR hoặc mô học tận gốc đối với tôm giống sản xuất trong tỉnh cũng như tôm giống nhập tỉnh”.

Theo ông Thiều Lư, Phân viện trưởng Phân viên Nghiên cứu Thủy sản Minh Hải, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng tôm bệnh do  tôm mẹ mang mầm bệnh nên khi sản xuất ra tôm giống mang mầm bệnh. Ngoài ra do khâu sản xuất không tách biệt tôm mẹ mang mầm bệnh ra đã truyền sang tôm mẹ không mang mầm bệnh. Việc ương lẫn ấu trùng của nhiều tôm mẹ trong cùng một bể nên đã truyền bệnh cho nhau... Để có nguồn tôm giống chất lượng phải loại bỏ tôm mẹ mang mầm bệnh nhưng phương pháp này rất khó thực hiện, bởi khi kiểm tra, tôm mẹ có tỷ lệ chết cao. Do đó cần phải nghiên cứu nuôi khép kín vòng đời của tôm sú. Vì khép kín sẽ kiểm tra được môi trường nuôi, kiểm tra được con giống sạch bệnh thả nuôi, quá trình nuôi ... Như vậy sẽ có tôm mẹ không mang mầm bệnh.

Có thể nói, chưa lúc nào nhu cầu tôm giống sạch bệnh tại Cà Mau lại tăng cao như hiện nay. Theo Chi cục BVNLTS tỉnh, để triển khai các biện pháp kiểm tra và quản lý chất lượng tôm giống trong đó chủ yếu là  công tác loại tôm bố me, cần phải đầu tư gần 40 tỉ đồng.  Ngoài ra, để ngành nuôi thủy sản tỉnh mang tính bền vững, nguồn con giống phải được tỉnh tự túc thông qua việc đầu tư phát triển hệ thống sản xuất con giống, các thiết bị kiểm tra chất lượng...  Nên chăng đẩy mạnh xã hội hóa công tác này để Nhà nước và nhân dân cùng phối hợp kiểm tra quản lý chất lượng con giống.

BÌNH NGUYÊN