Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

ĐBSCL: khi con cá tra... lên ngôi!

Tuổi trẻ, 23/8/2004

Giá cá tra nuôi ao từ 6.000 đồng tăng lên hơn 9.000 đồng/kg vào đầu năm 2004 và hiện ở mức trên 13.500 đồng/kg với loại thịt vàng chanh, còn loại thịt trắng đã trên 15.000 đồng/kg! Thế là nơi nơi, người người đổ xô nuôi.

Giá cao kỷ lục

Tại Châu Phú (An Giang) giá cá tra được thương lái mua tận ao đã 13.500 đồng/kg, riêng loại cá thịt trắng bán giá trên 14.000 đồng/kg. Chị Nguyễn Thị Kiếm - nuôi hai ao ở Khánh Hòa - hồ hởi: “Trả đến 14.500 đồng nhưng tui chưa chịu bán”. Ông Huỳnh Lâm (xã Thới Thuận, Thốt Nốt, Cần Thơ) mới thu hoạch một ao 215 tấn cá bán cho Công ty Afiex với giá 15.050 đồng/kg.

Với mức giá như trên, người nuôi lãi bình quân 5.000 đồng/kg cá nuôi. Một mức lãi khá lý tưởng, cao hơn nhiều so với nuôi các loại thủy sản khác, hơn cả cá tra, cá ba sa nuôi bè truyền thống. Sau chừng bốn tháng nuôi, mỗi ao lãi hàng trăm triệu đến bạc tỉ là chuyện thường.

Đầu ra đang thuận lợi càng khuyến khích dân đầu tư nuôi, kéo theo nghề nuôi cá giống cũng ăn nên làm ra. Giá cá giống loại dài 3cm đã 1.800 - 1.900 đồng/con. Bán 150.000 con giống lãi hơn 70 triệu đồng.

Ông Lê Văn Thứ (ấp Mỹ Hòa, xã Vĩnh Châu, Châu Đốc, An Giang) cho biết: “Trước tui chỉ thả cá dỡ chà, đầu năm nay mới chuyển qua nuôi cá giống. Đã bán hai đợt”. Nhiều chủ ao đang nạo vét chuẩn bị thả lứa cá mới cho biết cá 1cm trước chỉ 100 đồng, nay trên 200 đồng/con.

Ông Nguyễn Văn Bi - quản lý một trại ương của cơ sở cung cấp cá giống Ba Thọ ở Vĩnh Mỹ, Châu Đốc - cho biết thêm: “Mỗi đợt ra 2,5 triệu con cá 1-3cm, giá cao hơn từ 30% so với năm rồi vẫn không đủ bán”.

Nguyên nhân là nhờ các doanh nghiệp (DN) mở được thị trường xuất khẩu mới, sản xuất thêm mặt hàng mới mở rộng thị trường nội địa. Gần đây số DN tham gia xuất khẩu cá tra lại tăng lên 30 đơn vị, nâng công suất chế biến lên gấp đôi và xuất sang gần 40 nước. Riêng lượng cá vào EU tăng 2,5 lần, loại philê bao bì mẫu mã đẹp giá 4,4 USD, loại khác cũng 3,8 - 4 USD.

Thị trường này chuộng cá philê tỉ lệ mỡ ít, thịt trắng, nhiều ao nuôi đạt cá trắng đẹp không thua cá bè đáp ứng được tiêu chuẩn đó. Hơn nữa cá ao có định mức chế biến tốt hơn khiến DN càng mặn mà thu mua chế biến. Mặt khác, nuôi trong ao tỉ lệ nhiễm bệnh ít hơn, dễ kiểm soát dịch bệnh mà giá thành nuôi lại thấp hơn 2.000 đồng/kg. Con cá tra nuôi ao thật sự lên ngôi!

Ông Nguyễn Hữu Khánh - phó chủ tịch Hội Nghề cá VN - cảnh báo: “Đành rằng có thêm thị trường, thêm nhà máy mới, nhưng đầu ra còn lệ thuộc nhiều vào số lượng đặt hàng mà điều này thì chưa lấy gì bảo đảm, ổn định. Giá cá tra ao ở mức cao còn do yếu tố thiếu cá nguyên liệu đạt kích cỡ, sạch bệnh để chế biến. Đổ xô nuôi ào ạt như thế, tới đây một khi cung vượt cầu tất yếu sẽ xảy ra tình trạng khủng hoảng thừa”.

Đổ xô mua đất đào ao

Dân đổ xô đầu tư nuôi cá tra. Những ngày này đến nhiều vùng thích hợp cho việc nuôi cá tra ở ĐBSCL đâu đâu cũng gặp cảnh máy xúc, máy ủi thi công đào ao. Cán bộ thu mua của một số công ty và cả cánh thương lái ngày ngày rảo mua khắp các tỉnh lắc đầu: “Đúng là bùng phát thành một phong trào!”.

Do quan niệm nuôi gần sông cho nước ra vào thường xuyên sẽ có loại cá thịt trắng đẹp bán giá cao, lắp đặt hệ thống thông nước thuận tiện và ít tốn kém, quá trình vận chuyển vô con giống, bán cá cũng dễ dàng... nên người người đổ xô tìm mua đất trầm thủy, đất bãi bồi, cồn bãi.

Đi tiên phong và đầu tư với qui mô lớn là người trong các công ty chế biến thủy sản. Công ty A mua 20 ha đất cồn ở An Thạnh Trung, ngoài mặt nước thì đăng quầng, bên trong đào ao. Công ty N mua cồn Nhơn Mỹ. Dọc theo hai bờ sông Tiền, sông Hậu thuộc Đồng Tháp, Cần Thơ, Vĩnh Long... nhiều đoạn đã thành hình nhiều dãy ao nối tiếp nhau, lấn mất cả đất vườn lâu năm.

Hộ từng nuôi đã đành, người sẵn tiền thấy đây là cơ hội phất nhanh cũng nhào vô mua đất đầu tư . Ông Nguyễn Hữu Khánh - phó chủ tịch Hội Nghề cá VN - than thở: “Ai có tiền là cứ bung ra mua đất, mạnh ai nấy đào ao. Không chỉ ở An Giang vốn vùng nuôi cá truyền thống mà còn phát triển khắp các tỉnh thành.

Đáng quan ngại là có nhiều hộ lắm tiền nhưng chưa từng biết nghề, chưa từng nuôi. Có người mua 5-7ha, thậm chí 10 ha”. Thật vậy, tham gia còn có các “đại gia” từ nhiều nơi, cả TP.HCM về. Chỉ riêng ấp Bình Phú 2, xã Phú Bình, huyện Phú Tân từ đầu năm đến nay có 26 hộ đào 31 ha mặt nước ao nuôi, trong đó chủ yếu là nơi khác đến.

Một DN ở Cần Thơ đang tìm mua thêm đất, than: “Dọc bờ sông chỗ nào đào ao được đều đã đào hết rồi! Bên Lai Vung, Lấp Vò (Đồng Tháp) cũng đã lắm người qua mua, giá tới 300 - 500 triệu đồng/ha!”. Ngay cả dân làng bè cũng... nhảy lên bờ mua đất đào ao! Đất bờ sông không còn thì mua đất ruộng, đất rẫy, đất vườn gần bờ kênh tiện lợi nguồn nước. Tại Cần Thơ, đất ruộng dọc theo kênh Thắng Lợi, Cần Thơ Bé, Bò Ớt... đều đã ao liền ao!

Nhu cầu con giống cũng tăng mạnh, người nuôi phải mua giống từ nhiều nơi không rõ nguồn gốc, chưa kiểm tra dịch bệnh đầy đủ. Thực tế, nhiều ao đã xảy ra hiện tượng đàn cá liên tục nhiễm bệnh, chết hàng loạt kéo dài.

Ao của anh Út Hổ (Khánh Hòa, An Giang) chừng 500m2 nhưng thả đến 90.000 con, lúc cá lớn bắt đầu bệnh rồi cứ chết dần. Hiện trong ao còn ngoài 30.000 con, chạy đôn chạy đáo đủ nơi đủ thuốc mà mỗi ngày vẫn vớt lên cả chục thau cá chết. Nuôi mật độ dày là một nguyên nhân khiến cá dễ nhiễm bệnh, bệnh lây lan nhanh, rất khó kiểm soát và điều trị.

Ông Huỳnh Thế Năng - giám đốc Sở NN&PTNT An Giang - lo ngại: “Tập trung phát triển nuôi qui mô, số lượng lớn như thế sẽ gây ô nhiễm nặng nguồn nước”. Thức ăn bao gồm cám, cá biển, nhiều dạng thức ăn khác... và lượng chất thải từ quá trình nuôi, chưa nói còn hàng tấn hóa chất, thuốc trị bệnh, tất cả ngày ngày đều chảy ra sông rạch. Lượng nuôi mới này càng làm trầm trọng thêm sự ô nhiễm nguồn nước, vốn được phần lớn người dân nông thôn sử dụng cho sinh hoạt, ăn uống hằng ngày.

ĐỨC VỊNH