Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Phong trào nuôi cá tra đang phát triển ồ ạt: Ai đảm bảo đầu ra ổn định?

BCT, 26/7/2004

Hiện nay, giá cá tra đang đứng ở mức kỷ lục so với nhiều năm qua: 14.000 - 15.000 đồng/kg. Nuôi cá tra đang lời rất cao nên nhiều nông dân ở  TP Cần Thơ đã và đang đổ xô nuôi loại cá này. Tuy nhiên, trong lúc con cá tra đang tăng "sức hút" thì nhiều người lại băn khoăn: phát triển diện tích nuôi "ồ ạt" như hiện nay liệu thời gian tới đầu ra cho con cá tra có được bảo đảm?

CÁ TRA "LÊN ĐỜI"

Nhiều người nuôi cá tra ở TP Cần Thơ và một số  tỉnh ĐBSCL khẳng định: với giá cá tra ở mức 14.000 - 15.000 đồng/kg như hiện nay, việc kiếm lời vài chục đến năm bảy trăm triệu đồng một năm từ việc nuôi cá tra không phải là chuyện khó. Với mức giá trên, nếu trừ đi chi phí nuôi khoảng 7.000 - 8.000  đồng/kg cá, người nuôi cá dễ dàng thu lợi khoảng 6.000 - 8.000 đồng/kg cá thương phẩm- một mức lời không chỉ mà nhiều nông dân thậm chí cả một số người kinh doanh ít dám mơ ước. Và thế  là nhiều nông dân  ở TP Cần Thơ đang ráo riết chạy đua để  nuôi cá tra.

Chỉ tính trong  6 tháng đầu năm nay, diện tích nuôi cá tra ở huyện Thốt Nốt, TP Cần Thơ  đã lên đến hơn 660 ha, tăng gấp đôi so với năm 2003. Còn nếu tính trên phạm vi toàn thành phố thì trong  năm 2003 diện tích nuôi cá tra cũng chỉ có khoảng 500 ha. Chú Nguyễn Phương Ngôn ở ấp Thới An, xã Thới Thuận, huyện Thốt Nốt cho biết: "Từ sau Tết Nguyên đán đến nay, giá cá tra thịt liên tục tăng  nên nhiều bà con trong xã đua nhau vét ao nuôi cá tra, có người đã nuôi gần cả chục ha. Hiện nay, nhiều hộ  vẫn đang tiếp tục đào ao để nuôi".

Chú Lê Văn Niên ở ấp Thới Thạnh, xã Thới Thuận, huyện Thốt Nốt  vừa thu hoạch một ao cá rộng khoảng 2.000 m2  đạt sản lượng 56 tấn sau  5 tháng nuôi (khi thả cá giống  được 2 tháng tuổi). Với giá bán 14.400 đồng/kg, sau khi trừ các khoản  chi phí nuôi, chú thu lời  hơn 50 triệu đồng. Hiện nay chú Niên đã thả nuôi lại đợt cá mới trên diện tích ao thu hoạch. Chú Niên cho biết: "Các loại thức ăn tăng giá như hiện nay  thì chi phí để nuôi  một ký cá thương phẩm khoảng 9.000 - 9.500 đồng. Tới đây, nếu giá thức ăn không tăng nữa thì chỉ cần  giá cá tra ở mức11.000- 12.000 đồng/kg tôi vẫn có lời". Với cách lập luận như chú Niên, hiện nay con cá tra ở nhiều địa phương, nhất là ở huyện Thốt Nốt, đang được xem là "cá xóa nghèo".

Huyện Thốt Nốt đang là địa phương tập trung diện tích nuôi cá tra của thành phố, trong đó nhiều nhất là 2 xã Tân Lộc và Thới Thuận. Theo thống kê mới nhất của Phòng NN-PTNT huyện Thốt Nốt, xã Tân Lộc hiện có 112 hộ nuôi, với tổng diện tích nuôi lên đến hơn 504 ha; xã  Thới Thuận có 198 hộ nuôi với  tổng diện tích hơn 164 ha. Ở các xã còn lại trong huyện mỗi xã có từ 5- 10 hộ nuôi. Anh Nguyễn Văn Dẫn, cán bộ kỹ thuật của Trạm Khuyến nông huyện Thốt Nốt, cho biết: "Giá thức ăn công nghiệp cho cá tra hiện đã tăng hơn 10.000 đồng/bao so với đầu năm;  các loại thức ăn tươi (đầu cá, cá biển...) cũng đã tăng hơn 1.000 đồng/kg. Tuy vậy,  nhiều người vẫn tiếp tục nuôi. Tâm lý chung của những người đang chạy theo phong trào nuôi cá tra hiện nay là: Đầu ra con cá tra đang hút  hàng mạnh, giá cá tra sẽ đứng ở mức cao  từ nay đến cuối năm. Nuôi cá tra, vì thế,  chắc chắn sẽ có lời to". Nhưng liệu những dự tính đó sẽ luôn luôn đúng?

NHƯNG VẪN ĐANG TIỀM ẨN NHỮNG BẤT ỔN

Ông Bùi Hữu Trí, Chủ tịch Hiệp hội Thủy sản TP Cần Thơ, cảnh báo: "Tình trạng phát triển phong trào nuôi cá tra ồ ạt theo kiểu "mạnh ai nấy làm" ở  Thốt Nốt hiện nay thật đáng lo ngại. Tới đây, vì một lý do nào đó,  cá tra bị rớt giá chắc chắn nhiều người nuôi sẽ bị phá sản. Làm ruộng, giá lúa rớt có thể vựa lại chờ giá tăng. Còn đối  với cá để lại chỉ tốn thêm tiền thức ăn và nếu cá chết càng lỗ nặng".

Phân tích nguyên nhân khiến giá cá tra tăng cao trong  thời gian gần đây, nhiều nhà chuyên môn cho rằng do năm nay xảy ra dịch cúm gia cầm nên  nhu cầu sử dụng các loại cá, trong đó có cá tra, tăng mạnh. Ngoài ra, vụ kiện bán phá giá cá da trơn trước đây cũng đã kích thích sự tò mò và tìm hiểu của nhiều nước về sản phẩm cá da trơn của Việt Nam. Trước vụ kiện các  sản phẩm cá da trơn của Việt Nam chủ yếu chỉ xuất vào thị trường Mỹ thì sau  vụ kiện chẳng những thị trường xuất khẩu của ta không bị thu hẹp mà còn mở rộng hơn trước rất nhiều. Ngoài thị trường Mỹ, nhiều doanh nghiệp  đã mở rộng được thị trường ra hơn 40 nước ở châu Âu, châu Á và Châu Đại Dương. Hơn nữa, sau khi nuôi thất bại trong năm 2003, nhiều người nuôi cá bị lỗ nặng phải nghỉ hoặc không dám tiếp tục nuôi đã làm sản lượng cá thương phẩm đột ngột bị "hụt hẫng", mất cân đối cung cầu khiến giá cá tra tăng cao. Những nguyên nhân nêu trên cho thấy giá cá tra tăng cao có sự tác động của những yếu tố "đột biến". Và trong điều kiện giá cả tăng do yếu tố "đột biến" không bền vững như thế, việc phát triển diện tích và sản lượng nuôi,  nếu không thận trọng, không có quy hoạch,  không theo kế hoạch, thì người chịu thiệt hại  đầu tiên và nhiều nhất, không ai khác, chính là nông dân.

Còn nhớ, khoảng nửa cuối năm 2003, do ảnh hưởng từ vụ kiện bán phá giá cá da trơn vào thị trường Mỹ,  giá cá tra  giảm mạnh, có lúc chỉ còn 6.000 - 7.000 đồng/kg, nhiều người nuôi cá đã bị lỗ nặng. Còn trước khi vụ kiện xảy ra, ở thời kỳ "hoàng kim",  cá tra xuất khẩu được chào bán với giá khoảng 3,8 - 4USD/kg hoặc cao hơn một chút.  Sau vụ kiện giá chỉ còn khoảng 2,2 - 2,6 USD/kg. Hiện nay, giá cá tra xuất khẩu đang ở mức khoảng 3,8 - 4 USD/kg, tương đương mức giá của thời "hoàng kim" trước đây. Nhiều người thông thạo thị trường nhận định: Theo chu kỳ tăng giảm giá, nguy cơ giá cá tra có thể  giảm trong thời gian tới  là rất lớn. Nhiều người nuôi cá tra cho  rằng giá cá từ nay đến Tết Nguyên đán sẽ khó giảm, bởi họ suy luận từ thực tế "cung chưa đủ cầu" như hiện nay. Nhưng sau Tết ai dám đảm bảo giá cá tra vẫn duy trì ở mức cao! Vì thế, việc ào ạt đào ao nuôi cá với vốn liếng ban đầu bỏ ra hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng  nếu chỉ  thấy lợi ích trước mắt mà không nghĩ đến hiệu quả lâu dài xem ra thật bất ổn. Trong khi đó, có một vấn đề rất đáng quan tâm là ở TP Cần Thơ do phong trào nuôi cá tra cung ứng xuất khẩu mới phát triển mạnh thời gian gần đây nên việc lo đầu ra vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Thông thường đến khi thu hoạch, người nuôi mới liên hệ, tìm đến  các cơ sở chế biến để bán. Rõ ràng cách làm ăn đó đang ẩn chứa rất nhiều rủi ro cho người nuôi.

Để bảo đảm đầu ra, tránh rủi ro cho người sản xuất, một trong những vấn đề cần quan tâm hiện nay là các ngành, các cấp cần tìm hiểu, sớm có biện pháp can thiệp sao cho việc  phát triển và quy mô nuôi cá tra tương ứng với nhu cầu thực tế của thị trường cũng như  năng lực chế biến xuất khẩu của các nhà máy. Song song đó, cần có một cơ chế phối hợp, gắn kết giữa người sản xuất với người chế biến và tiêu thụ sản phẩm, chẳng hạn như hợp đồng đầu tư, bao tiêu sản phẩm. Ngoài ra, trong quá trình phát triển nuôi cá tra cần hướng dẫn cho người nuôi tuân thủ những quy định về bảo vệ môi trường nước, các vấn đề về an toàn trong  sản xuất. Nhìn xa hơn, có lẽ các địa phương khác trong khu vực ĐBSCL cần có sự phối hợp chẽ với nhau để có kế hoạch cân đối đầu vào- đầu ra  cho con cá tra trên quy mô toàn vùng cũng như từng địa phương một cách hợp lý.

Chuyện lo đầu ra cho con cá tra ngay từ bây giờ, thiết nghĩ cũng không phải là quá sớm!

V. CÔNG