Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Làm gì để phát triển mạnh ngành chế biến thủy sản xuất khẩu

Web Bình Thuận, 15/7/2004

70 triệu USD là chỉ tiêu kim ngạch xuất khẩu vào năm 2005 của ngành Thủy sản Bình Thuận, một con số hơn gấp đôi số hiện có. Nhưng để có 70 triệu USD vào năm 2005, xem chừng là điều không thể, mới đây chỉ tiêu này đã được hạ xuống, dù vậy vẫn còn nhiều điều đáng lo, mà gần nhất là kim ngạch sáu tháng đầu năm đang có dấu hiệu giảm…

NỖI LO… DỰ ÁN NAM PHAN THIẾT

Theo cách lý giải của ngành Thủy sản, Bình Thuận là một trong ba ngư trường lớn nhưng kim ngạch xuất khẩu chỉ đứng thứ 14 trong cả nước là do lâu nay, chúng ta chỉ chú ý đầu tư vào khai thác, bán nguyên liệu thô mà không tập trung vào chế biến sâu để xuất khẩu trực tiếp. Dự án xây dựng khu chế biến thủy sản Nam Phan Thiết, được xác định là công trình trọng điểm, dự kiến hoàn thành trong năm 2004, với tổng vốn đầu tư gần 53 tỷ, trên diện tích 27 ha. Đây là một giải pháp trọng tâm của ngành Thủy sản nhằm chuyển dịch tỷ trọng từ khai thác sang chế biến để nâng cao kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, những “toan tính” này đang khó triển khai.

Dự án khu chế biến thủy sản Nam Phan Thiết được triển khai thi công theo phương thức đầu tư từ vốn ngân sách trả chậm. (Sau khi hoàn thành hai năm, tỉnh mới chi ngân sách và không ghi vốn trong năm). Nhưng khi đơn vị thi công tiến hành đầu tư, xây dựng thì không được ngân hàng cho vay vốn do công trình này không được tỉnh ghi vốn. Năng lực của đơn vị thi công không thể bỏ vốn ra tự đầu tư, vì vậy toàn bộ công trình gần như bị đóng băng. Lẽ ra phải hoàn thành đúng tiến độ để “góp một tay” vào việc nâng kim ngạch thì đến nay công trình cũng chỉ mới được đầu tư nhỏ giọt vào phần bờ kè đang còn dang dở. Chừng ấy thôi, đơn vị thi công cũng đã đuối sức, đành buông xuôi. Để giải quyết tình trạng trên, mới đây tỉnh đã quyết định chuyển từ phương thức đầu tư trả chậm sang phương thức đầu tư BOT, nhưng không tiến hành lập dự án khả thi và đấu thầu theo phương thức BOT mà chỉ định trực tiếp cho Cty Xây lắp Thủy sản miền Trung. Như vậy, khi dự án hoàn thành liệu có bất cập về giá thuê đất ?.

Với mức đầu tư dự kiến vào khoảng 230 nghìn đồng/m2 như hiện nay thì giá thuê đất tại khu vực này sẽ cao hơn gấp 5 lần so với đất tại khu công nghiệp Phan Thiết. Theo một chuyên gia trong ngành Thủy sản, ước tính giá thuê đất tại đây có thể lên đến trên 1 triệu đồng/m2, tương đương với vài tỷ tiền thuê đất cho một nhà máy. Trong khi đó tại khu công nghiệp Phan Thiết, để phủ kín diện tích, tỉnh cũng đã năm lần bảy lượt tăng cường chính sách thu hút đầu tư, trong đó có cả việc giảm tối đa tiền thuê đất và các loại thuế. Vậy với mức giá này, sau khi hoàn thành, liệu khu chế biến Nam Phan Thiết sẽ đông hay vắng?

TĂNG KIM NGẠCH XUẤT KHẨU - VẪN CÒN NHIỀU KHÓ KHĂN

Theo báo cáo của ngành Thủy sản, trong sáu tháng đầu năm, khối lượng thành phẩm chế biến và doanh số bán hàng của các doanh nghiệp đều tăng cao nhưng kim ngạch xuất khẩu trực tiếp lại thấp hơn so với cùng kỳ năm trước. Toàn tỉnh hiện nay có 69 doanh nghiệp chế biến thủy sản, tăng hơn 20 doanh nghiệp so với năm 2003. Ngoài 2 doanh nghiệp nhà nước, lực lượng chủ yếu vẫn là Cty TNHH và doanh nghiệp tư nhân. Trong năm 2004, Bình Thuận phấn đấu xuất khẩu 13.500 tấn hải sản các loại với giá trị 40 triệu USD. Tuy nhiên trong 6 tháng đầu năm, các doanh nghiệp chế biến thủy sản trong toàn tỉnh chỉ mới xuất khẩu được khoảng 15 triệu USD, đạt 38% kế hoạch năm.

Nguyên nhân giảm kim ngạch xuất khẩu, theo ông La Châu Trinh-Phó Giám đốc Sở Thủy sản, là do phần lớn các doanh nghiệp chỉ thu mua, sơ chế và bán hàng cho các doanh nghiệp ở Tp. Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó còn có một số doanh nghiệp xuất khẩu hàng đi Trung Quốc khá lớn nhưng không quy đổi ra USD. Các doanh nghiệp trong tỉnh ngại xuất trực tiếp vì, trước tiên là nhu cầu ngoại tệ không lớn đối với cá nhân doanh nghiệp. Việc xuất khẩu trực tiếp có thể mang lại lợi nhuận cao hơn cho doanh nghiệp, nhưng yếu tố rủi ro cao.

Rất nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực chế biến thủy sản cho rằng “đẩy mạnh xuất trực tiếp thì quá trình thu hồi vốn lâu, lợi nhuận chưa chắc đã cao hơn xuất gián tiếp”. Đây có thể xem là một nguyên nhân chủ yếu, do phần lớn các doanh nghiệp chế biến có quy mô nhỏ, sức cạnh tranh yếu. Ngoài những Cty TNHH Hải Nam, Hải Thuận, Hòa Phú-Hải Hiến… đã tìm được chỗ đứng ở các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Úc… với các loại sản phẩm xuất khẩu từ mực, ghẹ, cá thu, các loại nhuyễn thể, thì phần lớn các doanh nghiệp chế biến chưa được công nhận đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm. Các mặt hàng sản xuất ra không phù hợp với thị trường, thiết bị lạc hậu, không có khả năng chế biến các sản phẩm đạt chất lượng cao… nên không thể tự tìm ra thị trường để xuất khẩu trực tiếp, đặc biệt là các thị trường lớn tiêu thụ các sản phẩm từ con tôm sú. Vì thế nguyên liệu tôm sú ở Bình Thuận dù rất lớn, nhưng chủ yếu phải bán cho các doanh nghiệp ngoài tỉnh.

Làm gì để phát triển mạnh thị trường chế biến thủy sản xuất khẩu của Bình Thuận ?. Đó là vấn đề bức xúc không chỉ vì “kim ngạch” mà còn vì sự phát triển của lĩnh vực khai thác, nuôi trồng thủy sản

LÊ HIỀN