Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Kiện tôm Việt Nam: Vô cùng phi lý!

TT, 30/6/2004

Cuộc sống của những người nuôi tôm VN bị ảnh hưởng bởi vụ kiện tôm vô cùng phi lý.

“VN nghèo quá chừng thì làm sao có chuyện giá vốn đã là 10 đồng mà lại bán giá chỉ có 8 hay 9 đồng! Vô lý quá!” - một lão nông ở Phú Yên đã bực tức thốt lên khi nói về vụ kiện bán phá giá tôm trên thị trường Mỹ.

Để minh chứng điều này, Tổ chức Action Aid tại VN (AAV) đã tiến hành một cuộc khảo sát về tác hại và ảnh hưởng của vụ kiện tôm tại các tỉnh ĐBSCL và miền Trung. Mới đây AAV đã cho công bố nghiên cứu này.

Cạnh tranh nhờ chi phí lao động thấp

Theo nghiên cứu này, hiện số lao động trực tiếp và gián tiếp liên quan đến ngành nuôi, sản xuất và chế biến tôm tại VN lên tới 3,5 triệu người. Vì vậy phán quyết không công bằng của Bộ Thương mại Mỹ (DOC) về vụ kiện bán phá giá tôm sẽ ảnh hưởng vô cùng nặng nề tới sinh kế của hơn 3,5 triệu lao động.

Nghiên cứu của AAV cho thấy con tôm đã góp phần làm thay đổi bộ mặt kinh tế - xã hội các làng xã ven biển, nhiều cộng đồng dân cư thoát nghèo, tạo việc làm ổn định cho cư dân và khuyến khích các ngành nghề khác phát triển.

Bình quân một hộ gia đình (3-5 người) thu lợi nhuận 10-12 triệu đồng/vụ (tương đương 670-800 USD), thậm chí lên tới 70-100 triệu đồng (khoảng 4.600-6.700 USD) với các hộ khá. Trong khi đó những vùng chuyển đổi cơ cấu ngành nghề từ trồng lúa, thu nhập từ tôm cao ít nhất gấp 2-3 lần.

Bản nghiên cứu khẳng định: “Giống như vụ kiện VN bán phá giá cá tra và cá ba sa xảy ra năm 2002, vụ kiện này của Liên minh tôm miền Nam (Mỹ) đối với tôm VN lại một lần nữa thể hiện rõ chế độ bảo hộ thương mại và sự phân biệt đối xử của Mỹ với hàng hóa nhập khẩu”.

AAV khẳng định không có lý do gì để người nông dân bán giá thấp, ảnh hưởng đến thu nhập và đời sống của họ. AAV cho biết một trong những nguyên nhân khiến con tôm VN có giá rẻ, có lợi thế cạnh tranh là do chi phí đầu vào thấp. Thu nhập bình quân của một lao động nuôi tôm hiện khoảng 500.000 đ/tháng, cộng thêm khoản tiền thưởng và sinh hoạt phí hằng ngày.

Trong khi đó lương lao động phổ thông tại Mỹ tối thiểu 6 USD/giờ, bằng 1.440 USD/tháng, gấp 35 lần giá lao động VN. Công nhân chế biến xuất khẩu thu nhập có nhỉnh hơn với mức lương bình quân 1-1,5 triệu đồng/tháng. Như vậy, rõ ràng là không thể so sánh con số này với mức chi phí thấp nhất cho một lao động làm tôm bình thường tại Mỹ (khoảng 2.000 USD/tháng).

AAV chứng minh rằng giá thành tôm VN thấp do chi phí lao động rẻ bên cạnh điều kiện tự nhiên thuận lợi. Việc nuôi, chế biến và xuất khẩu tôm hiện không nhận được bất kỳ sự trợ giúp nào từ Chính phủ. Để có vốn nuôi tôm, 30% số hộ phải dùng vốn tự có của gia đình, hơn 50% số người còn lại phải vay tiền từ ngân hàng với lãi suất quy định. Để được vay tiền, họ phải thế chấp sổ đỏ, giấy chứng nhận diện tích nuôi tôm...

Người Mỹ kiện tôm VN là... vô cùng phi lý!

Trao đổi với Tuổi Trẻ, Phó Chủ tịch Hội Nghề cá tỉnh Phú Yên Trần Thị Việt Ngân cho biết hiện có khoảng 50% trong tổng số 2.800ha diện tích nuôi tôm của tỉnh bị bỏ trống, do người nông dân hoang mang không dám đầu tư vì sợ không bán được tôm sau khi thu hoạch.

Ông Nguyễn Thanh Sơn (Sóc Trăng) có 100ha nuôi tôm cho biết tình hình của vụ kiện tôm đã buộc ông phải giảm 40% diện tích nuôi tôm và 120 lao động phải ngồi chờ việc. Bác nông dân Trần Văn Liêng (Sóc Trăng) phân bua tiền nuôi tôm của gia đình là do vay mượn từ ngân hàng, chẳng có sự hỗ trợ nào của Nhà nước. Hiện nay ông còn nợ đến hơn 30 triệu đồng và nếu vì vụ kiện tôm mà ông không nuôi tôm được nữa thì chẳng biết lấy gì để trả nợ.

Action Aid là một tổ chức phi chính phủ của quốc tế hoạt động tại châu Á, châu Phi, châu Âu và Mỹ với mục tiêu chống lại đói nghèo.

Action Aid VN (AAV) bắt đầu hoạt động tại VN từ năm 1992, có hai văn phòng tại Hà Nội và TP.HCM.

Năm 2002, AAV cũng đã tổ chức một cuộc điều tra và khảo sát để phản đối vụ kiện cá ba sa, cá tra VN của Mỹ.

Nông dân Phạm Huy Long (Cần Giờ) cho biết trước năm 1993 ở Cần Giờ chỉ trồng lúa với năng suất 1 tấn/ha, năm nào Nhà nước cũng phải cứu đói, từ khi nuôi tôm đời sống đã khá lên. Nếu Mỹ thắng trong vụ kiện này thì chẳng biết phải làm gì nữa, “đất nhiễm mặn rồi, trồng lúa không được cũng chẳng nuôi được con gì”.

Phó giám đốc Công ty Chế biến thủy sản xuất khẩu Cà Mau (Camimex) Nguyễn Tín Ngưỡng, một trong bốn doanh nghiệp bị đơn bắt buộc trong vụ kiện, cho biết từ khi có phán quyết sơ bộ của Ủy ban Thương mại quốc tế (ITC), nhà máy đã không dám mua tôm nhiều như trước vì sợ khả năng bị buộc nộp thuế hồi tố.

Các nhà máy giảm lượng thu mua nguyên liệu, công nhân thiếu việc làm và thu nhập của họ cũng vì thế giảm nghiêm trọng, gây không ít khó khăn cho cuộc sống gia đình. Công nhân Nông Kim Mai thuộc Công ty xuất nhập khẩu thủy sản Minh Phú (Cà Mau) cho biết chị cũng như hơn 2.000 công nhân đang làm việc trong công ty mấy tháng qua lương đã giảm 30%.

Lão nông Nguyễn Cúc (Phú Yên) nói do môi trường thuận lợi, không phải đầu tư nhiều tiền để nuôi, chăm sóc nên con tôm VN lớn nhanh vì vậy mới có giá bán rẻ. “Người Mỹ ở xa quá nên chẳng biết, nếu qua đây họ sẽ thấy chuyện đi kiện tôm VN là vô cùng phi lý”.

Được biết, vào cuối tháng 5-2004 tại TP.HCM, AAV, Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản VN (Vasep) và Hội Nghề cá đã tổ chức buổi tọa đàm về ảnh hưởng của vụ Mỹ kiện tôm VN. Buổi tọa đàm có sự tham dự của nhiều nông dân nuôi tôm, công nhân chế biến tôm...

Tại buổi tọa đàm, AAV cũng đã công bố kết quả điều tra bỏ túi với gần 70 cử tọa. Kết quả: 88% cử tọa cho biết vụ kiện này ảnh hưởng rất quan trọng đến cuộc sống của họ, 85% cử tọa cho biết sẽ mất việc làm và 76% cử tọa cho biết thu nhập của họ sẽ giảm.

LÊ NAM

--------------------------------------

Theo ông Trương Đình Hòe, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản (Vasep), phán quyết sơ bộ về vụ kiện tôm của trường hợp VN và Trung Quốc (hai quốc gia bị cho là có nền kinh tế phi thị trường) sẽ được Bộ Thương mại Mỹ (DOC) công bố trong ngày thứ sáu 2-7 (theo giờ Mỹ).

Với nhóm còn lại gồm bốn quốc gia được coi là có nền kinh tế thị trường sẽ được DOC công bố quyết định vào ngày 28-7. Ông Hòe cũng cho biết đây chỉ mới là quyết định sơ bộ của DOC chứ chưa phải là phán quyết cuối cùng nên nhiều khả năng sẽ có thể thay đổi.

Theo tiến trình thủ tục pháp lý, DOC sẽ sang VN để điều tra lại những thông tin đã nhận được, sau đó sẽ tổng hợp lại và gửi lên Ủy ban Thương mại quốc tế (ITC) và ITC sẽ ra phán quyết cuối cùng, dự kiến công bố vào khoảng tháng 10-2004.

Vì vậy theo ông Hòe, vẫn còn cơ hội để chứng minh cho phía Mỹ thấy những sự vô lý của vụ kiện tôm.