Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Chìa khóa để gỡ khó cho xuất khẩu thủy sản: Nguyên liệu chất lượng

SGGP, 29/6/2004

Hết 6 tháng, kim ngạch xuất khẩu thủy sản (XKTS) chỉ đạt 972 triệu USD, bằng 37,38% so với kế hoạch năm. Trong khi đó, chỉ tiêu XKTS cả năm là 2,6 tỷ USD. Gánh nặng sẽ dồn lên 6 tháng cuối năm với đòi hỏi mỗi tháng phải đạt tới 280 triệu USD xuất khẩu. Đó là con số mà chưa bao giờ XKTS đạt tới. Làm thế nào tạo đột biến cho XKTS là toàn bộ bức xúc, tính toán được đặt ra tại hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm ngành thủy sản tổ chức ngày 28-6 ở Hà Nội.

Thiếu nguyên liệu, lỡ mất cơ hội xuất khẩu

6 tháng đầu năm, tôm vẫn là nguyên liệu chủ yếu để xuất khẩu. Thế nhưng nguồn nguyên liệu từ nuôi trồng đạt thấp (tôm nuôi sớm thì bị chết, tôm đúng vụ chưa tới kỳ thu hoạch), vì vậy các doanh nghiệp phải xuất khẩu cầm chừng. Trong khi đó, nguồn bổ sung là các sản phẩm từ khai thác như cá, mực, bạch tuộc, hải sản khô đều sụt giảm so với cùng kỳ năm trước (mực và bạch tuộc giảm 13,8%, hàng khô giảm 54,83%). Để giải quyết thế bí này, các doanh nghiệp phải nhập khẩu nguyên liệu chế biến, nhưng do giá cao nên sức cạnh tranh của sản phẩm thấp. Từ cuối tháng 5 đến nay, khi nguyên liệu dồi dào thì giá lại giảm trầm trọng, khoảng 20%, làm nông dân điêu đứng (mặc dù so với Ấn Độ, Bangladesh, tôm nước ta vẫn có giá cao hơn từ 5% - 10%).

Nguyên nhân, theo lý giải của ông Hồ Quốc Lực, Giám đốc Công ty cổ phần Sao Ta, Sóc Trăng (Fimex Vietnam), là do tôm Ấn Độ vào vụ thu hoạch, quan hệ cung - cầu tôm trên thế giới đã cân bằng. Vì vậy, dù 6 tháng qua, xuất khẩu tôm tăng 15% so với cùng kỳ năm 2003 nhưng kim ngạch XKTS vẫn đạt thấp.

Đến thời điểm này, nhiều người cho rằng chúng ta đã bỏ lỡ mất cơ hội đẩy mạnh XKTS vào Hoa Kỳ khi vụ kiện tôm chưa ngã ngũ. Bằng chứng là kim ngạch XKTS của ta vào Hoa Kỳ giảm trên 16% so với cùng kỳ, trong khi đó để tránh mức thuế hồi tố khi Hoa Kỳ đưa ra phán quyết sơ bộ về vụ kiện tôm, Trung Quốc xuất khẩu ồ ạt vào Hoa Kỳ (tăng 135%); tương tự Thái Lan tăng 65%. “Nguyên nhân là do chúng ta thiếu nguyên liệu. Nuôi trồng thủy sản chưa thực sự là chỗ dựa vững chắc để đẩy mạnh xuất khẩu. 6 tháng qua, sản lượng nuôi trồng chỉ tăng 5%, thì đương nhiên xuất khẩu chỉ tăng được ở mức 4%” - ông Thái Thanh Dương, Giám đốc Trung tâm thông tin, Bộ Thủy sản cho hay.

Quyết liệt tận dụng cơ hội

Vấn đề XKTS 6 tháng cuối năm được nhìn nhận là rất nhiều khó khăn, ít nhất là vì vụ kiện tôm. Tuy vậy, các chuyên gia về thị trường nhận định, thị trường nhập khẩu thủy sản Hoa Kỳ sẽ “ấm” dần lên vào các tháng 7,8,9, vì lúc này vụ kiện tôm đã cơ bản ngã ngũ, các doanh nghiệp hai bên sẽ ổn định tâm lý để xuất - nhập khẩu và lúc đó lượng tôm dự trữ của Hoa Kỳ cũng đã hết nên cần nhập nhiều. Một điều đáng chú ý khác, hiện Việt Nam vẫn là nước đứng đầu về xuất khẩu tôm sú vào thị trường này; trong khi đó Trung Quốc, Thái Lan chỉ mạnh về tôm thẻ chân trắng. Vì vậy, Việt Nam cần tận dụng cơ hội này.

Hiện nay, đích ngắm cho XKTS (không chỉ doanh nghiệp Việt Nam mà tất cả các nước cùng hướng đến) là thị trường Nhật Bản. Từ đầu năm đến nay, XKTS của ta vào Nhật Bản tăng đến 30% - 40%, và tại thời điểm này, đây là thị trường tiêu thụ tôm lớn nhất mà ta đang có. “Mặt hàng tôm Nobashi đã vượt qua cả Indonesia. Chúng ta cũng đang muốn rượt đuổi Thái Lan về mặt hàng tôm tẩm bột tại đây.

Hệ thống nhà hàng siêu thị cao cấp Nhật Bản vẫn để ngỏ cho thủy sản Việt Nam thâm nhập”, ông Hồ Quốc Lực cho biết. Một loạt các dự báo thuận lợi khác trong 6 tháng cuối năm như EU sẽ tăng nhập khẩu mặt hàng nhuyễn thể, mực; rất nhiều thị trường có nhu cầu nhập khẩu cá ngừ… Rõ ràng, cơ hội thuận lợi để chúng ta đẩy mạnh XKTS không ít. Tuy nhiên, cốt lõi là phải giải quyết được vấn đề nguyên liệu có chất lượng. Hầu hết các doanh nghiệp XKTS đều khẳng định, nếu có đủ nguyên liệu tôm sú sạch, Việt Nam sẽ tăng đột biến sản lượng tôm tinh chế vào Nhật Bản để trở thành nước cung cấp tôm số một cho thị trường này.

Ngoài khó khăn của vụ tôm, các rào cản ở nhiều thị trường khác cũng đang buộc ngành thủy sản phải có đột phá về khâu nguyên liệu để tận dụng cơ hội xuất khẩu (ngay tại thời điểm này, Nhật Bản yêu cầu các lô hàng tinh chế vào Nhật phải truy xuất được nguồn gốc và dự kiến, tới đây, nước này sẽ kiểm tra tới cả hàng sơ chế).

Theo Bộ trưởng Bộ Thủy sản Tạ Quang Ngọc, ngay trong tháng 7 này, bộ sẽ chọn 1–2 điểm ở bán đảo Cà Mau để xây dựng mô hình nuôi sạch, kịp triển khai đại trà từ năm 2005. Trước mắt, 6 tháng cuối năm, giải pháp để bảo đảm đủ nguyên liệu chế biến là ngành sẽ tổ chức thu mua và bảo quản sản lượng tôm hiện nay đang vào vụ thu hoạch để chờ cơ hội xuất khẩu.

PHAN THẢO