Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Thuê đất nuôi tôm

BCT, 25/6/2004

Vài năm trở lại đây, việc người dân các nơi khác, nhất là vùng giáp ranh thuộc tỉnh Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng qua các huyện bán đảo Cà Mau tỉnh Kiên Giang để thuê đất nuôi tôm đã trở thành một “làn sóng”. Đặc biệt, năm 2004, tỉnh đã quyết định mở rộng qui hoạch nuôi tôm cho vùng này lên trên 50.000 ha thì “làn sóng” này trở nên mạnh mẽ hơn. Ở vùng đất mới này, dù công việc nuôi tôm có thắng, bại thế nào không biết, nhưng giá thuê đất nuôi tôm lên vùn vụt...

ĐẤT CHO THUÊ ĐẮT NHƯ... TÔM TƯƠI!

Vào vai một nhà đầu tư, chúng tôi về bán đảo Cà Mau-Kiên Giang, để thuê đất nuôi tôm. Nhìn tôi, nông dân Mai Văn Đang ở ấp 6 định xã Nam Thái, huyện An Biên “phán” ngay: “Từ trước tới giờ tôi thấy dân Cà Mau, Bạc Liêu sang thuê đất. Đây là lần đầu tiên tôi gặp mấy ông bên Cần Thơ qua đây kiếm đất...” - (Chúng tôi đi xe gắn máy, biển số Cần Thơ).

- Mấy ông là dân lạ, để tôi chỉ mánh cho mà biết nếu không bị lầm chết luôn. Đang nhiệt tình: “Tôi là dân trong nghề vả lại tôi cũng từng sống ở Cần Thơ tôi có lấy “tiền cò” đâu mà sợ. (Thì ra vợ chồng anh cũng từng học đại học tại chức Cần Thơ 4 năm nhưng về quê làm chủ vuông tôm). Ở đây giá đất mới - chưa lên vuông hiện tại là 600 ngàn một công cho một năm; còn đất lên vuông rồi tùy theo vị trí gần kênh hay không giá phải 1 triệu đến 1,2 triệu. Đất nuôi rồi một vụ - ít phèn thì còn cao hơn nữa, cả triệu rưỡi...! Người thuê có quyền cất chòi chứa vật tư và cho nhân công ở tạm ngay tại vuông và muốn nuôi mấy vụ trong năm cũng được. Còn tiền thì trả trước ít nhất 50% khi làm giấy tay. “Đang còn giải thích đất ở đây giá cao nhưng chắc ăn thắng lợi vì đất tuyến biển, mới mở rộng qui hoạch. Thường thì chủ đất không có tiền đầu tư, cho vụ đầu từ 8 đến 12 triệu/ha và chưa biết kỹ thuật nên không làm mà cho thuê cho chắc ăn. Vài năm có vốn thì mới nuôi. Rồi Đang chỉ chúng tôi đến miếng đất 17 công đang kêu cho thuê của bà Bảy Thìn.

“700 ngàn đồng/công/năm, không bớt một đồng” là cái giá bà Bảy Thìn đưa ra. “Mới hôm kia có mấy người coi rồi trả 600 ngàn mà không được. Mấy chú thuê thì làm giấy ngay bây giờ cũng được, nhưng chỉ thời hạn 2 năm đáo lại thôi. Đất tôi là đất mới, chưa nuôi vụ nào. Mấy chú cứ đi coi các chỗ khác rồi quyết định cũng được”. Được biết, cả ấp 6 này có đến 60% đất nuôi tôm được người từ nơi khác đến thuê, vẫn theo hình thức cuốn chiếu trong thời hạn một vài năm.

Tại ấp Mương Đào C, xã Vân Khánh-một trong 5 xã tuyến biển thuộc huyện An Minh, ông Trần Minh Thành - Trưởng ấp cho biết: “Tình trạng cho thuê đất nuôi tôm cũng đang diễn ra. Đa số người cho là không có vốn trong khi mức độ đầu tư cho vụ nuôi tôm đầu tiên khá cao, một phần những người có đất nhưng không có người làm, nhà lại ở thị trấn nên cho mướn. Tại ấp này hiện có 10 hộ đang cho thuê đất, trung bình mỗi hộ 20 đến 30 công như ông Sáu Nháng, Danh Hải, Sáu Chương... bà Thu Hà đang kêu cho thuê 20 công giá cũng từ cả triệu đó!”. Chúng tôi tìm đến thì được biết bà Hà vừa cho cha con ông Lên và Hoàng - một trong những người nuôi lâu năm ở Hồng Dân  Bạc Liêu mướn hết cách một ngày.

Trong Ba Láng và Sông Trẹm giáp ranh Cà Mau, muốn thuê bao nhiêu cũng có nhưng bắt đầu từ vụ sau. Vụ này người ta thuê hết rồi.

Chuyện thuê đất nuôi tôm theo kiểu cuốn chiếu đã trở nên thời sự. Nhiều người dân sở tại nắm rành rành trong ấp mình, đất nuôi tôm nhà nào cho thuê rồi, nhà nào đang cần thuê, người thuê ở đâu... Trên đê bao ngoài vùng đệm vườn quốc gia U Minh Thượng nối liền xã An Minh Bắc huyện An Minh và xã Minh Thuận huyện Vĩnh Thuận. Phía ngoài đê bao hàng ngàn ha mấy năm trước là tràm, lúa, cá... bây giờ những chỗ cho những vuông tôm dài tăm tắp. Chúng tôi được biết, khu vực kinh 12 đến kinh 10 xã Minh Thuận hiện rất nhiều đất nuôi tôm đang kêu cho thuê. Đa số là thiếu vốn và kỹ thuật. Nhưng cũng có người nhà giàu có “gốc Việt kiều”, kêu cho thuê một lượt cả 100 công đất như Hai Ện; cũng có người làm không xuể cho thuê bớt như ông X. - cán bộ phòng nông lâm ngư huyện... Nhiều nhất, ở xã Vĩnh Phong huyện Vĩnh Thuận diện tích nuôi tôm trên 5.000 ha thì số hộ từ tỉnh khác đã sang thuê chiếm gần một nửa. Nhiều người trụ lại mua đất chuyển hộ khẩu sang làm cư dân Vĩnh Thuận đến bây giờ như gia đình ông Út Lớn, Minh Hải, Lê Văn Cống, Lê Văn Đạt...

NGUYÊN NHÂN VÀ HỆ QUẢ

Những người thuê đất nuôi tôm đa số đến từ các tỉnh có bề dày nuôi tôm ở Cà Mau, Bạc Liêu sang làm ăn. Những người này thường rất mạnh vốn, rành kỹ thuật nuôi tôm. Bán đảo Cà Mau là vùng đất hoàn toàn mới hầu như chưa bị “cày xới” nhiều lần, môi trường nuôi tôm còn khá lý tưởng. Đầu tư nuôi đủ vốn, đúng kỹ thuật thì cầm chắc thắng trên 95%. Nuôi hình thức cuốn chiếu theo nhiều người cho biết có lợi hơn mua đất: thắng thì tiếp tục còn lỡ thua thì trả đất tìm chỗ khác. Người ta còn rỉ tai nhau rằng nuôi vài năm, môi trường không còn “êm” thì  trả đất thuê chỗ mới ngon ăn hơn. Chớp thời cơ trong khi người dân địa phương quá nhiều người “chưa biết gì” đến nghề nuôi tôm.  Do vậy cái “làn sóng” thuê đất nuôi tôm theo kiểu cuốn chiếu cứ diễn ra ngày một mạnh mẽ ở bán đảo Cà Mau này đã đẩy giá thuê đất và giá đất lên cao chưa từng có. Đất nuôi tôm bây giờ ở bán đảo Cà Mau bán giá 1 cây vàng/công là cầm chắc. Có nơi lên đến 1,5 cây vàng/công.

Ông Nguyễn Ngọc Út - Trưởng phòng Nông-lâm-ngư huyện Vĩnh Thuận nhìn nhận: Chưa tiến hành thống kê đầy đủ những trường hợp thuê và cho thuê đất nuôi tôm. Nhưng chắc chắn một điều là số lượng đất do người ngoài tỉnh thuê canh tác không dưới 1/3 tổng diện tích 19.000 ha nuôi tôm của huyện. Thực tế cho thấy các vùng đất mới nuôi tôm nhất là nuôi quảng canh, bán thâm canh thường đạt hiệu quả hơn vì nguồn nước sạch, các điều kiện môi trường còn trong lành hơn. Các mầm bệnh, dịch chưa có điều kiện phát triển trên diện rộng...

Trao đổi với ông về nguyên nhân nông dân thích cho thuê đất hơn là đầu tư nuôi tôm. Nguyễn Văn Tâm-Chủ tịch UBND huyện An Minh, ông cho biết: Cái khó hiện nay đối với dân nuôi tôm là trình độ thấp nên việc tiếp thu và ứng dụng kiến thức khoa học kỹ thuật rất chậm. Hiện tượng “tam sao thất bản” hay “rập khuôn” thường xảy ra vì sự học lóm qua các người nuôi mà thiếu sự kết hợp kiến thức cơ bản của khoa học kỹ thuật. Sản xuất không đồng loạt, tạo điều kiện cho sự phát triển của các dịch bệnh. Chẳng hạn như hộ có vuông tôm bị bệnh xả nước ra thì hộ khác bơm vào để nuôi tôm trên cùng một con kênh. Một vấn đề nữa là việc tiêu xài của người dân chưa cơ bản. Cứ trúng vụ tôm là tậu xe máy, chi xài phung phí... Sự tích lũy vốn chưa được chú trọng. Đa số trong chờ vào sự đầu tư của nhà nước. Vì vậy cho nên khi có rủi ro xảy ra như dịch rẹm vừa rồi chẳng hạn thì người nuôi tôm cụt vốn đầu tư cho vụ sau. Mặt khác, mức độ đầu tư của ngân hàng cho việc nuôi tôm chỉ ở khoảng từ 3 triệu đến 7 triệu đồng /ha đất nuôi tôm trong khi nhu cầu tối thiểu từ 10 đến 12 triệu đối với nuôi quảng canh và bán thâm canh. Còn nuôi công nghiệp phải là hàng trăm triệu... Vì thế dân từ các địa phương khác đến ngoài chuyện có vốn, có kinh nghiệm, rất chịu làm và có trình độ, có vốn.

Để phát triển lâu dài nghề nuôi tôm, lãnh đạo các huyện vùng bán đảo Cà Mau cho rằng trước hết là việc nghiên cứu tăng mức độ đầu tư vốn cũng như mức độ chuyển giao kỹ thuật nuôi cho nông dân. Xây dựng mới nâng cấp hệ thống thủy lợi phù hợp qui hoạch vùng nguyên liệu tôm trên 50.000 của bán đảo Cà Mau-vùng nguyên liệu tôm lớn nhất tỉnh. Xúc tiến nhanh việc xây dựng trung tâm kiểm định giống thủy sản và nhà máy chế biến thủy sản.

Nhưng một vấn đề khác cũng không kém phần quan trọng quyết định thắng lợi là nhận thức từ phía người dân đối với nghề nuôi tôm ngay trên mảnh đất của mình. Bằng không, chuyện nông dân cho thuê đất nuôi tôm sẽ để lại hậu quả khó lường cả về mặt sản xuất lẫn môi trường, sinh thái.

HY VINH