Kinh tế hợp tác - Động lực phát huy thế mạnh thủy sản Bến Tre

Báo CT, 31/5/2004

Đến nay, Bến Tre đã phát triển diện tích nuôi thủy sản lên đến 39.318ha, đặc biệt trong đó có 2.962ha nuôi tôm sú theo mô hình công nghiệp. Bước nhảy vọt này đã vượt xa mục tiêu quy hoạch của Bến Tre đến năm 2005 đạt diện tích đất chuyên nuôi thủy sản khoảng 35.000-36.000 ha. Một trong những tác động góp phần đưa nghề nuôi thủy sản tăng nhanh nhờ chủ trương thông thoáng, nhất là với phương thức hợp tác nuôi tôm công nghiệp đã mở ra nhiều triển vọng cho phát triển thế mạnh thủy sản ở địa phương ...

GẦY DỰNG MÔ HÌNH

Cũng như nhiều tỉnh ven biển ở ĐBSCL, những năm đầu thập niên 1990 phong trào nuôi tôm ở Bến Tre diễn ra ào ạt. Thế nhưng thời gian ấy ngư dân còn thiếu kinh nghiệm và kỹ thuật nuôi tôm, cùng với dịch bệnh làm tôm chết hàng loạt, nên sau đó diện tích nuôi tôm giảm mạnh. Mãi đến năm 1994, nghề nuôi tôm ở Bến Tre mới bắt đầu hồi phục lại. Đặc biệt, từ năm 2000 khi mô hình hợp tác nuôi công nghiệp hình thành và mang lại hiệu quả, nghề nuôi tôm nơi vùng đất còn nhiều khó khăn này có thêm sức sống mới.

Theo Sở thủy sản Bến Tre, để gầy dựng được mô hình hợp tác nuôi tôm công nghiệp rất công phu và mất nhiều thời gian. Bắt đầu từ mô hình thực nghiệm nuôi tôm sú công nghiệp 2.000m2 , bằng nguồn vốn nghiên cứu khoa học do Trung tâm khuyến ngư thực hiện, được Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản II chuyển giao công nghệ. Rồi những nỗ lực vượt qua cản ngại đã đem lại kết quả khả quan: năng suất tôm nuôi đạt 9 tấn/ha/vụ. Với kết quả lý tưởng của mô hình, ngay sau đó Sở Thủy sản Bến Tre liền triển khai xây dựng mô hình tổ hợp tác nuôi tôm sú công nghiệp 16 ha ở xã Thạnh Phước, huyện Bình Đại. Mô hình do Sở Thủy sản, Trung tâm khuyến ngư, Huyện ủy - UBND huyện Bình Đại và Doanh nghiệp xây dựng công trình thủy lợi Quang Minh hợp tác thực hiện. Một lần nữa mô hình tổ hợp tác này lại thu được thành công, năng suất và sản lượng tôm nuôi đạt cao. Từ đây, Sở Thủy sản Bến Tre đề nghị UBND tỉnh cho phép triển khai mô hình tổ hợp tác nuôi tôm sú công nghiệp trên qui mô lớn hơn. Đó là dự án 400 ha nuôi tôm sú công nghiệp tại Thạnh Phước và Bình Thắng, huyện Bình Đại. Tuy nhiên, khi đi vào xây dựng phải đối mặt với nhiều khó khăn. Dự án được giao cho một doanh nghiệp nhà nước, trong khi đơn vị này thiếu khả năng tài chính đầu tư và bồi hoàn giải tỏa cho dân. Nếu để cho dân tự nuôi thì khó khả thi, bởi đất manh mún, không vốn, hơn nữa người dân chưa am hiểu kỹ thuật khắt khe của nuôi tôm công nghiệp. Trước thực tế ấy, Sở Thủy sản đề nghị UBND tỉnh Bến Tre cho phép triển khai mô hình doanh nghiệp và tổ hợp tác. Nghĩa là người dân không chỉ được bồi thường thiệt hại hoa màu, có quyền chuyển nhượng, cho thuê đất mà còn được tạo điều kiện góp vốn với doanh nghiệp cùng đầu tư nuôi tôm công nghiệp. Phía doanh nghiệp lo việc thuê kỹ sư để đảm nhiệm kỹ thuật nuôi tôm.

Phương thức hợp tác nuôi tôm công nghiệp này đã đem lại hiệu quả thiết thực. Nhờ đó mô hình tổ hợp tác nuôi tôm công nghiệp nhanh chóng phát triển. Hiện nay, toàn tỉnh Bến Tre đã có 97 tổ hợp tác nuôi tôm công nghiệp.

TẦM MỨC HIỆU QUẢ

Giờ đây, Bình Đại là huyện có diện tích nuôi thủy sản lớn nhất Bến Tre với 13.324 ha, riêng trong đó nuôi tôm công nghiệp chiếm 2.158 ha. Đây cũng là địa phương hiện nay có 65 tổ hợp tác nuôi tôm công nghiệp. Diện tích mỗi tổ hợp tác thấp nhất 2 ha và cao nhất là 40 ha. Hình thức tổ hợp tác phổ biến ở đây vẫn là nông dân cho doanh nghiệp, cơ quan thuê đất rồi hùn vốn lại nuôi tôm công nghiệp.

Anh Đặng Văn Phươn, Trại phó quản lý Tổ hợp tác nuôi tôm công nghiệp 23 ha tại ấp 5, xã Thạnh Phước, kể lại: "Tổ hợp tác nuôi tôm công nghiệp chúng tôi có 570 cổ phần, với vốn đầu tư ban đầu khoảng 5,8 tỉ đồng. Nhưng vụ đầu tiên chỉ có 6 hộ nông dân hùn vốn. Bởi lúc mới nuôi tôm công nghiệp, bà con nông dân còn nhiều nghi ngờ về hiệu quả. Rồi tổ hợp tác hình thành, hệ thống thủy lợi, kinh dẫn thoát nước cùng vuông ao được nạo vét hoàn chỉnh và thuê hẳn kỹ sư thủy sản đảm nhiệm kỹ thuật, tôm giống được kiểm tra, nguồn thức ăn cũng chuẩn bị sẵn nên đạt kết quả ngay vụ đầu. Bà con nông dân được chia lãi ai cũng phấn khởi. Vụ sau, cả chục hộ nông dân khác thấy hiệu quả liền hùn vốn với tổ hợp tác. "Chỉ qua vụ tôm năm 2002, Tổ hợp tác 23 ha đã thu hồi 100% vốn xây dựng cơ bản và vốn lưu động. Nếu hạch toán theo phương thức khấu hao như một doanh nghiệp, tổ hợp tác thu lãi trên 2 tỉ đồng. Trước đây, bác Nguyễn Văn Lộc ở ấp 5, xã Thạnh Phước có 2,4 ha đất ruộng, mỗi năm chỉ làm được một mùa lúa, năng suất lúa bình quân ở mức thấp, khoảng 2,6-2,8 tấn /ha. Cách đây 3 năm, đất ruộng của ông được quy hoạch vào tổ hợp tác nuôi tôm công nghiệp. Suy đi, nghĩ lại, thấy làm lúa kém hiệu quả, ông liền cho thuê đất với giá 5,5 triệu đồng/ha. Nhưng năm đầu, ông chưa dám hùn vốn vì còn nghi ngờ chưa biết nuôi tôm công nghiệp vùng đất này sẽ như thế nào? Rồi đến mùa thu hoạch, tổ hợp tác trúng mùa tôm, ai góp vốn cũng chia được lãi cao. Thấy được hiệu quả, năm sau ông liền hùn vốn 3 cổ phần với tổng số tiền 22,5 triệu đồng để nuôi tôm công nghiệp. Tổ hợp tác tiếp tục trúng mùa, gia đình ông Lộc được chia lãi gần 12 triệu đồng. Ông nhận xét trong niềm vui: "Nuôi tôm công nghiệp theo mô hình tổ hợp tác có kỹ sư lo đàng hoàng thì hiệu quả lắm! Nếu tính số tiền lãi tôi được chia hồi năm ngoái thì cao hơn so với làm lúa nhiều". UBND tỉnh Bến Tre vừa ban hành quyết định phê duyệt quy hoạch chi tiết nuôi trồng thủy sản ở huyện Thạnh Phú đến năm 2010 có diện tích 18.985 ha (trong đó 2.500 ha nuôi tôm sú công nghiệp) với tổng sản lượng thủy sản 38.845 tấn (sản lượng tôm nuôi 12.985 tấn). Tổng kinh phí đầu tư cho qui hoạch này gần 1.416 tỉ đồng, trong đó vốn đầu tư xây dựng cơ bản cho hệ thống hạ tầng trên 221 tỉ đồng và vốn đầu tư xây dựng cơ bản cho công trình ao nuôi gần 1.195 tỉ đồng. Nguồn vốn đầu tư gồm vốn Nhà nước, vốn dân và doanh nghiệp. Theo quy hoạch diện tích nuôi được phân làm 3 vùng: vùng nuôi nước ngọt 1.197 ha; vùng nuôi nước mặn 10. 962 ha và vùng nuôi nước lợ 6.285 ha. Theo đánh giá của Sở Thủy sản Bến Tre, hiện nay cả tỉnh có hơn 90% số tổ hợp tác nuôi tôm công nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh có lãi, giải quyết việc làm cho trên 2.500 lao động, thu nhập tổ viên và người lao động thủy sản rất cao so với các ngành nghề khác.

Từ hiệu quả của mô hình tổ hợp tác nuôi tôm công nghiệp, Sở thủy sản Bến Tre đã có dự hướng nhân rộng phương thức làm ăn mới cho các loại hình kinh tế thủy sản. Khi phát triển các tổ hợp tác sẽ hình thành khu sản xuất công nghiệp tập trung, tạo điều kiện thuận lợi cho những nhà máy chế biến gắn với khu sản xuất nguyên liệu. Mô hình này đã được đánh giá cao, góp phần tạo tiền đề cho quá trình công nghiệp hóa nông nghiệp nông thôn, thực hiện chương trình xóa đói giảm nghèo và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế chung cho vùng đất "ốc đảo" Bến Tre vốn còn nhiều khó khăn.

H.N