Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Từ vụ kiện tôm của Mỹ: Nhanh chóng mở rộng thị trường trong và ngoài nước

SGGP, 27/5/2004

Ngày 26-5, tại TP Hồ Chí Minh, phối hợp với Tổ chức phi chính phủ Action Aid tại Việt Nam và Hiệp hội Chế biến – xuất khẩu thủy sản (VASEP), Hội Nghề cá Việt Nam tổ chức tọa đàm về vụ kiện của Mỹ đối với tôm nhập khẩu từ Việt Nam.

Vấn đề chính được đặt ra tại buổi tọa đàm: Việt Nam có bán phá giá tôm như Liên minh Tôm miền Nam nước Mỹ kiện hay không. Ông Phạm Vy Long, một hộ nuôi tôm ở Cần Giờ, cho biết, trước năm 1999, hàng năm TP phải cứu đói dân Cần Giờ khi giáp hạt, nhưng khi chuyển qua nuôi tôm, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn vài phần trăm so với trước đó gần 40%. Như vậy, chính điều kiện tự nhiên ưu đãi, cộng với tính cần cù, chịu học hỏi để nâng cao trình độ và kinh nghiệm đã giúp cho người dân ven biển chuyển đổi thành công từ lúa sang tôm. Theo ông Lê Văn Quang, Tổng giám đốc Công ty TNHH Minh Phú, Cà Mau, công ty đi lên từ một đại lý mua bán hàng thủy sản, tích lũy dần để đầu tư, xây dựng nhà máy; ngay cả đường giao thông, điện, lẽ ra nhà nước phải đầu tư, nhưng công ty cũng phải tự bỏ vốn xây dựng. Ngoài ưu thế về tự nhiên, nhân công giá rẻ, công nghệ và thiết bị của các nhà máy chế biến thủy sản Việt Nam thời gian qua đã được đầu tư đáng kể, thuộc vào loại hiện đại trong khu vực đã tạo được sản phẩm tôm mang tính giá trị gia tăng cao, có ưu thế cạnh tranh so với Ấn Độ và Bangladesh khi xuất khẩu sang Nhật Bản. Theo ông Nguyễn Cúc, chủ hộ nuôi tôm ở Phú Yên, không nhà kinh doanh hay chủ trại nuôi tôm nào bỏ ra số vốn lớn để sản xuất mà sản phẩm bán ra lại thấp hơn đầu vào, vì sẽ bị phá sản ngay. Ông bảo: Tôm chúng tôi nuôi giá thành là 45.000 đồng/kg (loại 30 con/kg), bán ra 65.000 đồng/kg. Do vậy, thật phi lý cho rằng tôm Việt Nam được trợ giá khi xuất khẩu vào Mỹ. Vì một nước đang phát triển như Việt Nam, nhà nước không thể trợ giá để xuất khẩu nếu ngành hàng đó không hiệu quả kinh tế. Và con tôm của ngư dân Việt Nam mới thoát nghèo không thể cạnh tranh lại con tôm nhà giàu của Liên minh Tôm miền Nam nước Mỹ nếu không chính từ thực lực của mình.

Bà Trần Thị Việt Ngân, Trung tâm Giống và Kỹ thuật thủy sản Phú Yên, khẳng định, so với các loại cây, con khác, con tôm sú không hề được ưu đãi hay có chính sách gì đặc biệt. Khi cây lúa bị dịch bệnh xảy ra, cả tỉnh phải huy động lực lượng và phương tiện, vật tư để xử lý nhanh. Nhưng với con tôm, hầu như tất cả mọi khâu đều do người nuôi tự lo. Vừa qua, khi tôm bị bệnh đốm trắng, nông dân phải chịu cảnh trắng tay. Vì vậy, vụ kiện xảy ra đã tạo ra tâm lý hoang mang, cộng thêm một số lý do khác làm cho gần 50% diện tích tôm nuôi trong tỉnh bị bỏ trống. Ông Nguyễn Thanh Châu, Công ty TNHH Tiến Lợi, tỉnh Sóc Trăng, có 220 ha nuôi tôm theo kiểu công nghiệp và sinh thái với 120 công nhân cho biết, khi nghe vụ kiện, chúng tôi rất băn khoăn nên đã gom diện tích nuôi và giảm bớt gần 40% công nhân. Công ty TNHH Minh Phú phải giảm 30% trong số gần 2.000 công nhân do giảm lượng xuất khẩu. Như vậy, vụ kiện đã tác động trực tiếp không chỉ đến người nuôi, mà cả công nhân nhà máy, doanh nghiệp.

Để đối phó vấn đề này, ông Phạm Vy Long cho rằng, trước hết phải xuất phát từ nỗ lực của người nuôi. Người nuôi phải đoàn kết lại, giảm giá thành xuống hơn nữa, tận dụng ưu thế sẵn có về thiên nhiên, giá nhân công… Nhà nước và doanh nghiệp cần mở rộng thị trường sang các nước khác và đa dạng hóa sản phẩm, chú trọng hơn thị trường trong nước bằng việc tạo ra những sản phẩm có giá thành thấp, như cách làm của các doanh nghiệp nuôi cá tra, ba sa. Theo tiến sĩ Ramesh J. Khadka, Giám đốc Aciton Aid VN, cần tạo ra sự liên kết giữa tất cả các thành phần trong xã hội và liên minh giữa các nước bị kiện để có tiếng nói chung và sự thống nhất hành động, từ đó mới tạo áp lực nhằm bảo vệ sự công bằng và quyền lợi chính đáng của người nuôi tôm.

CÔNG PHIÊN