Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

"Vua cá" dưới chân núi Sơn Trà

Thanh Niên, 23/5/2004

Từ đầu thập niên 90 của thế kỷ 20, ông Trần Thành - Giám đốc Công ty TNHH Đông Hải đã đi tiên phong trong việc nuôi cá nước mặn và biến bán đảo Sơn Trà thành một điểm du lịch sinh thái hấp dẫn.

Khởi đầu nhiều trắc trở

Năm 1991, một liên doanh nuôi cá cam xuất khẩu giữa 2 công ty ở TP Đà Nẵng với 2 công ty của Nhật Bản và Hồng Kông được triển khai xây dựng tại Bãi Nam (phường Thọ Quang, Sơn Trà). Bán đảo Sơn Trà hoang sơ bắt đầu nhộn nhịp khi các chuyên gia nước ngoài và công nhân Việt Nam đến thả phao, giăng lưới, dựng lồng bè nuôi hải sản biển. Tuy nhiên, do sản lượng khai thác không đạt yêu cầu, nên năm 1994 các bên liên doanh chuyển sang hình thức hợp đồng nuôi gia công hải sản sống: nhập khẩu cá giống từ Trung Quốc về ương nuôi rồi tái xuất khẩu cho Nhật Bản.

Trong khoảng thời gian này, trên 2,7 triệu con cá cam, tráp, hồng, mú, vược đã được xuất khẩu. Chấm hết 8 năm mặn nồng liên kết khi phía đối tác gặp ảnh hưởng nặng nề do khủng hoảng tài chính và các bên quyết định chấm dứt hợp đồng vào giữa năm 1999. Khó khăn càng thêm chất chồng khi mà số cá nuôi tại các lồng bè (được đầu tư tiền tỉ) ở đây không được bao tiêu trọn gói. Mọi chuyện tưởng chừng như kết thúc thì cũng là lúc ông Trần Thành được sự tín nhiệm của nhiều người nhận trách nhiệm đảm bảo sự tồn tại và phát triển nghề nuôi hải sản nước mặn đầu tiên tại khu vực miền Trung.

Chinh phục... "ngai vàng vua cá"

Ông Trần Thành lý giải, vùng biển gần bờ của Đà Nẵng rất lý tưởng cho việc phát triển nuôi hải sản nước mặn do có hệ sinh thái san hô và chất lượng môi trường rất tốt nên sinh vật biển phong phú, phù hợp để nuôi trồng các loại cá và nhuyễn thể biển. Thế nhưng, chuyển những thuận lợi này vào thực tế nuôi trồng không dễ chút nào. Ông Thành cho biết thêm, hầu hết các loại cá giống được thả nuôi tại Bãi Nam như cá cam, cá mú, cá hồng, cá chim, cá bớp... phải nhập từ nước ngoài với giá khá cao (trên 2 USD/con), lại vận chuyển đường xa và nguy cơ tổn hại lớn. Vì thế, liên tiếp các đợt nuôi đầu tiên khi các chuyên gia nước ngoài "quay lưng", khu vực nuôi cá trở nên đìu hiu, buồn bã do cá chết hàng loạt, lỗ nặng.

Mất hết nhiều năm nghiên cứu, tập hợp những kiến thức thu hoạch được từ sách vở, kinh nghiệm thực tiễn và khoản học lén từ chuyên gia nước ngoài, ông Thành cùng các cộng sự đã tìm ra phương pháp chăm sóc cá biển nuôi lồng hết sức dân dã nhưng hiệu quả cao. Nổi bật trong số này là chuyện chuyển nước ngọt từ Suối Đá (Sơn Trà) - một suối nước thiên nhiên mát lạnh, ra khơi tắm cho cá biển... để loại bỏ ký sinh bám trên da. Ngoài ra, thức ăn dành cho cá con, cá trưởng thành; loại nào là món khoái khẩu của cá cam, cá mú, cá chim; cách thức cho ăn làm sao để cá ăn no nhưng thức ăn không thừa, tránh gây ô nhiễm nguồn nước... đều được chăm lo kỹ càng. Vì thế, những chú cá bé tỏng teo ngày nào đã trưởng thành nhanh chóng trong môi trường sống mới. Các sản phẩm cá cam, cá mú, tôm hùm... của Công ty TNHH Đông Hải mỗi khi xuất lồng đều được thương lái và các nhà hàng đặc sản biển trong nước bao tiêu. Mỗi năm, ông xuất trên 20 tấn cá các loại, giá mỗi ký gần 200.000 đồng, đảm bảo đời sống của hơn 40 công nhân.

Mời gọi các nhà khoa học

Có 5 nguy cơ: dịch bệnh, thủng lưới, ăn cắp, ô nhiễm môi trường và bão lụt luôn rình rập và sẵn sàng ập xuống các lồng bè nuôi cá bất cứ lúc nào. Vào mùa hè, nếu trời nắng nóng kéo dài, tảo độc sẽ xuất hiện nhiều khiến cho cá không thể sống nổi. Có năm ở trại nuôi này, cá gặp tảo độc chết nổi trắng lồng thấy mà xót, mà đau - ông Thành tâm sự. Ấy là vào mùa nắng, còn mưa bão thì dữ dội hơn. Tuy cá không bị ảnh hưởng nhiều, nhưng mỗi khi cho cá ăn mới là điều nan giải. Vậy mà chưa thấm vào đâu, ông Thành kể, có thời gian dài không hiểu thế nào những người câu cá chuyên nghiệp mang trên mình giỏ đựng cá được bọc khá kín tập trung về khu nuôi cá để thả câu. Điều tra mãi, hóa ra họ lừa mình - ông Thành bộc bạch. Họ cũng buông cần ra biển, nhưng một cuộn dây câu thủ sẵn trong người từ từ thả vào lồng bè. Cá cắn câu, chủ nuôi mất bạc triệu mỗi ngày. Vậy là cấm câu tại khu vực nuôi cá, người câu do đó cũng vắng dần, chỉ còn lại bạn câu nghiệp dư, đến câu để thư giãn là chính.

Ông Trần Thành kể, có lần xem ti vi thấy chiếu cảnh một tiến sĩ trong nước tuyên bố hùng hồn đã cho cá mú đẻ nhân tạo. Chương trình kết thúc thì ông cũng tìm ra số điện thoại của người này. Nhưng khi đặt vấn đề về việc hợp tác làm ăn thì vị tiến sĩ thẳng thắn: "Báo cáo anh, đề tài đã nghiên cứu thành công, nhưng còn thành phẩm thì chưa có ạ !". Không riêng gì ông Thành, mà rất nhiều nuôi cá kỳ vọng vào nguồn cung cấp cá giống ổn định, sạch bệnh với giá cả phải chăng được sản xuất trong nước để giảm chi phí đầu tư, giảm giá thành và mở ra một triển vọng mới cho ngành nuôi trồng hải sản nước mặn ở nước ta. "Trong trại chúng tôi có gần 50 con cá mú nặng từ 5 - 45 ki-lô-gam, rồi cá hồng, cá cam... được nuôi dưỡng kỹ càng. Đây là những con cá bố mẹ để làm giống. Nhưng do điều kiện và thiết bị ở một cơ sở nuôi trồng không đáp ứng nên chưa thể cho sinh sản được. Chúng tôi rộng cửa để đón các nhà nghiên cứu, nhà khoa học về lĩnh vực nuôi trồng thủy sản hợp tác sản xuất cá giống" - ông Trần Thành mời gọi.

Mong muốn của... "vua"

Trong thời gian tới, ưu tiên số một là mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao sản lượng để tiến đến xuất khẩu sản phẩm ra các nước - như thời đầu liên doanh với các đối tác nước ngoài. Số cá bố mẹ đang được thuần thục nếu được các nhà khoa học hỗ trợ sinh sản nhân tạo thành công để chủ động nguồn giống cung cấp cho người nuôi trong nước. Mặt khác, xác định khu vực Bãi Nam có môi trường thuận lợi cho nuôi trồng hải sản và phát triển du lịch sinh thái biển, Công ty TNHH Đông Hải đã đầu tư xây dựng hệ thống bè nổi trên biển gồm bè nuôi, bè giặt lưới, bè công tác, bè dịch vụ câu cá, nhà hàng nổi, bể tắm, bè phơi nắng... liên hoàn trong một không gian núi - biển thơ mộng. Từ một nơi hoang sơ, ít người biết đến, ông Trần Thành và một số người khác đã biến Sơn Trà thành một nơi tham quan, chuyển giao kinh nghiệm nuôi cá, nhuyễn thể nước mặn; một điểm du lịch sinh thái biển lý thú, hấp dẫn thu hút du khách.

Chia tay chúng tôi, ông Trần Thành trăn trở: "Muốn nuôi cá biển có lãi phải đối phó với 5 nguy cơ, còn đối với doanh nghiệp muốn làm ăn có lãi trước hết phải ổn định sản xuất. Có như thế doanh nghiệp mới mở rộng quy mô đầu tư, nâng cao chất lượng hàng hóa, dịch vụ...".

Hữu Trà