Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Con tôm đang "phá" làng muối Thạnh Phước

VNN, 25/3/2004

Với những ruộng muối nối tiếp nhau trải dài, chạy xa mù tít, Thạnh Phước là xã nổi tiếng của địa phương có nghề làm muối truyền thống Bình Đại (tỉnh Bến Tre). Nhờ những hạt muối mặn mòi này mà hàng ngàn hộ dân của xã đã có cuộc sống ổn định, khá giả. Nhưng, theo nhiều lão nông tại đây thì: "Đó là chuyện ngày trước, còn bây giờ nghề muối... đắng lắm".

Muối mặn thời vàng son...

Ông Lê Dũng, 62 tuổi, ngụ tại ấp 2, Thạnh Phước, Chủ tịch Hội nông dân xã cho biết: Vùng đất này nằm sát biển nên nước mặn quanh năm và độ mặn này có thể lên tới 3% (30gram/lít). 90% tổng diện tích đất nông nghiệp khoảng 950ha của xã đều bị nhiễm mặn nặng. Đất ở đây không thể trồng bất cứ loại cây gì, nhưng đổi lại, rất thuận lợi cho nghề làm muối.

Nghề làm muối ở xã Thạnh Phước bắt đầu từ thập niên 60 của thế kỷ trước và  đã không ngừng phát triển. Thời hoàng thịnh nhất của làng nghề là vào những năm 1989 - 1994. Lúc đó, gần như cả xã đều rộ lên phong trào "người người làm muối, nhà nhà làm muối". Diện tích muối của xã đã đạt tới gần 600ha. Một giạ muối (45kg) có giá từ 38.000 - 42.000đồng, gấp ba lần so với giá lúa. Thị trường tiêu thụ muối rất nhộn nhịp. Ghe từ  Đồng Tháp lên, từ An Giang xuống, xếp thành dãy dài để... ăn hàng. Đã vậy, nhiều Công ty Muối của Trung ương, TP.HCM và tỉnh còn ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm, nên muối làm tới đâu tiêu thụ hết tới đó, không có chuyện muối bị... tồn kho. Cũng nhờ nghề muối này, nhiều hộ dân trong vùng khá lên thấy rõ. Ở ấp 2 có ông Huỳnh Văn Chốp (Bảy Chốp), nhờ trúng muối mấy năm mà cất được nhà, nuôi ba con theo học đại học. Ông Hai Dạ, ông Năm Mừng cùng ngụ ấp 2, do làm muối mà tậu thêm đất. Con em của xã  đều được cắp sách tới trường; đường liên thôn, liên ấp được nâng cấp, mở rộng...

Muối vẫn mặn nhưng người chẳng... mặn

Ngày về Thạnh Phước, chúng tôi được ông Hai Dũng trực tiếp dẫn ra những ruộng muối còn sót lại của xã. Chỉ vào dãy nhà  "kho" nằm dọc theo con lộ liên xã và  bên trong là những đống muối ngồn ngộn, cao ngất, ông Dũng xót xa: "Muối tồn kho đấy, có bán được đâu". Trên đường đi thực địa, chúng tôi nghe nhiều diêm dân ở đây phản ánh, thời tiết năm nay nắng nóng, ít mưa nên rất thuận lợi cho việc sản xuất muối. Tuy nhiên, niềm vui được mùa của bà con chưa được bao lâu thì họ đã phải lo “vật lộn” với đầu ra của hạt muối.

Ông Hai Dạ ở ấp 2, vừa chỉ tay vào đống muối vừa  bùi ngùi: "Giá mấy bữa nay rớt thê thảm, nhiều người muốn bán 'hắt' cho rồi nhưng cũng chưa thấy lái nào tới mua. Điều này đã làm nhiều diêm dân nản lòng. Chưa bao giờ nghề muối lại bi đát như vậy". Ông nói thêm, đầu tháng 2, khi mới vào vụ, giá muối còn nằm ở mức 400-500 đồng/kg, nhưng hiện nay giá muối đã giảm hơn một nửa, còn 150 – 200 đồng/kg, thấp hơn thời điểm này năm ngoái đến 500 đồng/kg. Còn Ông Năm Mừng thì than thở: “Nghiệp làm muối là vậy đó! Năm nào thời tiết nắng nhiều, năng suất muối đạt cao thì y rằng  giá muối  lại thấp. Ngược lại, năm nào được giá thì thời tiết lại mưa nhiều, mất mùa”. Hiện tại, giá muối tư thương mua tại chân ruộng là 150.000 đồng/tấn, trong khi theo tính toán của diêm dân thì giá muối phải hơn 300.000 đồng/tấn mới hòa vốn hoặc có lời chút ít.

 Xã Thạnh Phước hiện chỉ còn gần 200ha ruộng muối với gần 200 hộ chuyên sống bằng nghề này, hầu hết trong số họ đều thuộc diện hộ nghèo. Chủ tịch Rê so sánh :với giá muối thời điểm hiện nay thì 25kg muối mới đổi được 1kg gạo. Trong khi đó, thời vụ sản xuất muối hàng năm chỉ kéo dài từ đầu tháng 2 đến tháng 7, thời gian còn lại họ phải nghỉ làm do bước vào mùa mưa.

Đó là chuyện đầu ra, nhưng quan trọng hơn cả, khi con tôm sú tràn về vùng "nước mặn" này, người dân đã không còn mặn mà với nghề làm muối nữa. Cũng theo ông Rê, lúc đầu người dân chỉ nuôi tôm theo dạng quảng canh, và khi tới mùa, họ lại làm muối. Tuy nhiên, khi thấy nuôi tôm sú có hiệu quả cao, họ đã đổ xô vào phá ruộng muối để đào ao tôm. Ông Rê lấy ví dụ, hộ ông Bảy Chốp, người đã gắn bó với nghề muối bao năm nhưng tại thời điểm này, ông đã chuyển hẳn hơn 3ha làm muối sang nuôi tôm. Còn nhớ, hôm gặp ông Bảy  tại chân ruộng, chỉ vào những vuông tôm còn tươi rói màu đất, ông bảo: "Cũng may nhờ con tôm, chứ cứ bám vào muối chắc bây giờ nợ ngập đầu".

Hiện tại, trong quy hoạch ruộng muối của xã, người dân vẫn ngang nhiên đào ao để nuôi tôm. Tuy chẳng ai bảo ai, nhưng ai cũng hiểu rằng, một khi đầu ra cho hạt muối chưa "thông", thì khó mà nói đến chuyện giữ lại làng nghề muối này.

Cửu Long