Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Mỗi đề tài nghiên cứu mở một hướng làm giàu

Nhân dân, 23/3/2004

Những năm gần đây, nhờ thành quả nghiên cứu khoa học, nông dân các tỉnh ven biển nước ta, nhất là khu vực miền trung với sự năng động, cần cù có nhiều cơ hội làm giàu ở vùng đất đầy cát, nắng và gió bằng nghề nuôi trồng thủy sản. Hoạt động trên dải đất miền trung nhiều tiềm năng đó, Trung tâm Nghiên cứu thủy sản 3 (Nha Trang) thực hiện thành công nhiều đề tài nghiên cứu, mở ra nhiều nghề mới cho ngư dân...

Nổi bật trong số các đề tài nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu thủy sản 3 (xin viết tắt là Trung tâm 3) là sản xuất giống và nuôi thương phẩm ốc  hương.

Ốc hương là loài đặc sản có giá trị cao, giá hiện tại khoảng 120 - 150 nghìn đồng/kg nhưng nguồn giống trong tự nhiên ngày càng cạn kiệt. Dọc bờ biển nước ta, ốc hương xuất hiện ở những vùng biển sâu, nhiều nhất ở Bình Thuận. Ðể khai thác, người dân phải lặn xuống, đưa thức ăn vào bẫy, rất vất vả.

Trước yêu cầu nuôi ốc hương trong khu vực ngày càng tăng, năm 2000, trung tâm nghiên cứu sản xuất thành công giống ốc hương. Trung tâm xây dựng ba mô hình nuôi trên bể xi-măng, trong ao và lồng sắt ven biển. Kết quả nuôi thử ở Khánh Hòa cho thấy, nuôi trong ao đạt tỷ lệ sống 37 - 68%, năng suất một tấn/ha; nuôi đăng lồng đạt năng suất 3 - 4 kg/m2; trong bể xi-măng đạt 100 kg/15 m2. Ðến năm 2001, đề tài đạt giải thưởng VIFOTEC (giải thưởng sáng tạo khoa học-công nghệ Việt Nam).

Năm 2000, trung tâm sản xuất được một triệu con giống, cung cấp cho 12 hộ nuôi khoảng 17 nghìn m2. Năm 2002, trung tâm chuyển giao công nghệ này cho bốn tỉnh: Khánh Hòa, Ninh Thuận, Thừa Thiên - Huế và Kiên Giang. Ðến năm 2003, tiếp tục chuyển giao công nghệ này cho sáu tỉnh nữa. 

Nhờ lợi nhuận cao, nhiều đơn vị, cá nhân ở Khánh Hòa, Phú Yên đầu tư sản xuất ốc hương giống với tổng số khoảng 24 trại. Năm 2003, các trại này cung cấp giống cho 113 hộ nuôi tổng cộng gần 100 nghìn m2, đạt sản lượng 210 tấn. Tìm hiểu các hộ dân nuôi theo hình thức đăng lồng ở xã Vạn Hưng, huyện Vạn Ninh (Khánh Hòa) cho thấy: với mỗi lồng nuôi năm vạn con giống, một năm nuôi hai vụ, tổng chi phí khoảng 15 triệu đồng (tiền giống, lồng và thức ăn), cho lãi 15-20 triệu đồng/năm. Với mức lãi này, nuôi ốc hương cho thu nhập, phù hợp người nuôi có vốn thấp. Ðể nghề nuôi ốc hương phát triển bền vững, trung tâm tiếp tục nghiên cứu phòng, chống dịch bệnh hiệu quả và xây dựng một trại sản xuất giống có quy mô công nghiệp tại TP Nha Trang sản xuất nguồn giống ốc hương chất lượng cao.

Cùng với kết quả nghiên cứu sản xuất ốc hương là đề tài sản xuất giống ghẹ xanh. Năm 1998, Tiến sĩ Nguyễn Thị Bích Thúy cùng các cộng sự nghiên cứu thành công phương pháp sản xuất giống ghẹ xanh, đạt năng suất ổn định 5 - 7 vạn con giống/m2. Từ năm 2001, trung tâm bắt đầu triển khai sản xuất thử và chuyển giao công nghệ này cho hệ thống khuyến nông các tỉnh. Ðến năm 2002, đã có bảy tỉnh đưa ghẹ vào sản xuất thử.

Trong quá trình này, trung tâm cũng hoàn thiện kỹ thuật kích thích ghẹ lột đồng loạt, sản xuất được hơn bảy vạn con ghẹ giống; đồng thời thức ăn cho ghẹ nuôi cũng được nhiều cơ sở sản xuất. Nhờ vậy, nghề nuôi ghẹ đang mở ra một triển vọng mới để người dân các tỉnh ven biển nâng cao thu nhập. 

Trước đây, bà con nông dân thường bắt con cua nhỏ ngoài biển về thả nuôi.  Trở ngại lớn nhất là cua thường ăn lẫn nhau do kích cỡ con nuôi không đồng đều và khi lột xác hay bị các con cua khác ăn thịt, thậm chí cả tôm cũng ăn cua lột. Ðề tài ổn định quy trình sản xuất giống của trung tâm giải quyết được những khó khăn này.

Cuối năm 2002, tại Ðồ Sơn (Hải Phòng), trung tâm giúp đỡ xây dựng trại giống, đến nay, sản xuất hơn 50 vạn cua giống. Tại tỉnh Nghệ An, trung tâm hợp tác một công ty TNHH xây dựng một trại, đến nay sản xuất hơn 20 vạn con giống. Tại tỉnh Thừa Thiên-Huế, trung tâm chuyển giao kỹ thuật nuôi cho Công ty TNHH Hòa An, sản xuất được hơn 50 vạn con. Hiện nay, trung tâm đã nhận được đề nghị chuyển giao, hợp tác sản xuất cua từ các tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa, Nam Ðịnh...

Qua khảo sát từ các hồ nuôi cua cho thấy, việc ứng dụng thành công đề tài sản xuất cua giống cho phép người nuôi lựa chọn lịch thời vụ, đồng thời cho sản phẩm đồng loạt. Nguồn cua giống từ các trại sản xuất đạt tỷ lệ sống ổn định 15-20% (trong khi tại các nước phát triển nghề nuôi cua, tỷ lệ này là 5%). Ðể mở rộng nghề nuôi cua, biện pháp quan trọng nhất là hạ giá thành sản xuất cua giống. Ði theo hướng này, trung tâm đang triển khai mô hình sản xuất cua theo quy mô công nghiệp, tăng tỷ lệ cua sống khi nuôi và phấn đấu năng suất khoảng một tấn một ha.

Từ năm 2000, trung tâm bắt đầu nghiên cứu đề tài nuôi bào ngư thương phẩm trong bể xi-măng. Trong số các loại hải sản, bào ngư có giá trị cao do chất lượng ngon, sạch sẽ (ăn thực vật). Trên thị trường, bào ngư có giá hơn 100 nghìn đồng/kg.

Tháng 9-2002, từ thành công của việc nuôi bào ngư trong bể xi-măng, trung tâm triển khai tiếp đề tài hoàn thiện quy trình sản xuất giống và nuôi thương phẩm bào ngư vành tai. Mặc dù thời gian thực hiện đề tài đến tháng 9-2005 nhưng đề tài bước đầu thu được kết quả khá. Trung tâm đã sản xuất được một số giống bào ngư, hợp tác chuyển giao công nghệ với một số tỉnh như: Khánh Hòa, Ninh Thuận, Quảng Nam. Trao đổi với chúng tôi, Tiến sĩ Minh Thu khẳng định: Ðề tài này (chỉ đề tài sản xuất và nuôi bào ngư thương phẩm) nếu có điều kiện mở rộng mô hình thử nghiệm ở các vùng sinh thái, đồng thời đáp ứng yêu cầu về sản xuất giống thì sẽ thành nghề ngay.

Những năm gần đây, ở các tỉnh ven biển, nhất là khu vực miền trung đang phát triển mạnh nghề nuôi thủy hải sản. Trước yêu cầu mở ra nhiều đối tượng nuôi quý có giá trị cao phục vụ xuất khẩu, Trung tâm 3 đã sớm nghiên cứu, thực nghiệm và đưa vào sản xuất nhiều tiến bộ kỹ thuật mới như các công nghệ sản xuất giống và nuôi thương phẩm tôm he, tôm càng xanh, sò huyết, vẹm xanh, điệp quạt, trai lấy ngọc; kỹ thuật nuôi một số loài cá biển giá trị cao; hoàn thiện quy trình kiểm tra môi trường ao nuôi; kỹ thuật phòng, trị bệnh tôm sú...

Thực tế này khẳng định hướng đi hiệu quả trong công tác nghiên cứu khoa học của trung tâm: Gắn nghiên cứu khoa học với thực tiễn.

BẢO TRUNG, QUANG HƯNG