Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Tôm lên… dân cũng đổi đời

Web Khánh Hoà, 21/02/2004

Đã hơn 4 năm rồi, khi con tôm hùm ở khu vực vịnh Vân Phong (Vạn Ninh) lên bè, người dân nơi đây đã giàu lên, đã đổi đời trên những vuông tôm giữa đại dương. Nhưng, hãy còn những nỗi lòng chưa tỏ.

Giàu lên trên những cái bè

Chú Ba Ất giục chúng tôi ngồi vào thúng chai để bơi ra ghe đến những vùng tôm ở vịnh Vân Phong. Tài công Năm Min xếp lại ngăn nắp những thùng thức ăn cho tôm hùm và kiểm tra lại những can nước phục vụ cho nhà nuôi tôm rồi cho ghe ra khơi. Tiếng phành phạch nặng nề của máy ghe vượt qua những ngọn sóng đã bỏ lại sau lưng thị trấn Vạn Giã khuất xa dần. Hơn một giờ đồng hồ, chúng tôi mới đến được Sũng Ké, nằm trong khu vực vịnh Vân Phong tiềm năng. Trước mắt chúng tôi cơ man những bè là bè. Trên mỗi chiếc bè “định cư” một căn nhà vách ván theo mô hình nhà vượt lũ ở đồng bằng sông Cửu Long, trông cũng thích mắt. Nhìn quanh cả vùng Sũng Ké cũng có đến trăm căn nhà như thế. Nó trải đều thành một làng nuôi tôm bè.

Ông Năm Min bỏ hàng một vòng rồi cho chúng tôi lên bè tôm anh Lũy, địa phận bè của anh nằm ở đầu “làng”. Từ đây, có thể phóng tầm mắt bao quát hết cả vùng Sũng Ké. Căn nhà nhỏ trên bè của anh không rộng lắm, chỉ vỏn vẹn 20m2 nhưng được thiết kế rất ngăn nắp với 2 gian riêng biệt: gian bếp và nơi nghỉ ngơi, tiếp khách. Trong nhà trang bị đầy đủ tiện nghi sinh hoạt như: tivi, radio, bếp ga, bếp than…

Xuất thân trong gia đình tư thương, vốn liếng ổn định ở thị trấn Vạn Giã, nhưng anh Lũy không đi theo hướng gia đình. Nhận thấy tiềm năng và thế mạnh kinh tế của biển Vạn Ninh, nhất là giá trị kinh tế của con tôm hùm, anh đã mạnh dạn đầu tư nuôi tôm rồi cũng đam mê theo nó. Đầu năm 2002 trở về trước, anh đầu tư hàng chục triệu đồng nuôi tôm hùm lồng ở khu vực Hòn Gà (Vạn Ninh) nhưng không có lãi.

Thế rồi tôm hùm Vạn Ninh đã lên bè. Môi trường nước trong sạch đã đưa những người tiên phong cho tôm lên bè thắng lớn mỗi vụ từ 100 đến 150 triệu đồng. Nối gót các “bậc trưởng lão”, tháng 10-2002, anh Lũy cũng mạnh dạn cho tôm lên bè. Qua một vụ thu hoạch trên bè, theo anh Lũy: “Tôm lên bè người nuôi không sợ lỗ. Có những người nuôi tôm đang bệnh từ môi trường lồng, chuyển lên bè vẫn lấy lại được vốn”. Với kinh nghiệm của một thương gia, anh Lũy nhẩm tính: Nếu có số vốn 200 triệu đồng đầu tư vào nuôi tôm hùm bè thì khoảng 2 - 3 năm sẽ thấy ngay hiệu quả. Mỗi vụ lãi chí ít cũng đến 50 triệu đồng. Nuôi tôm hùm còn có thuận lợi là không bị chôn vốn, cứ sau mỗi lần thu hoạch, tiền lại về nhà cả vốn lẫn lời. Có được số tiền lớn từ vốn và lãi, người ta có thể dùng để giải quyết những việc lớn trong nhà một cách dễ dàng. “Mọi chuyện từ xây nhà, lo ăn học cho con, mua xe gắn máy đến chuyện ơn nghĩa, đám cưới, đám hỏi… cũng từ con tôm mà ra. Có nhiều người chỉ sau hai mùa tôm đã gây dựng được nguồn vốn lớn và cất được nhà bê tông” - anh Lũy tâm sự. Trong ánh mắt đầy tự tin, anh dự kiến: Vụ này, anh sẽ lãi ít nhất 50 triệu cho 14 ô nuôi.

Trời xế chiều. Anh Lũy đưa chúng tôi sang nhà hàng xóm - nhà của anh Trần Minh Xảo có đến 16 ô nuôi với 1.600 con tôm ở nhiều lứa khác nhau. Giọng nói ồm ồm của người miền biển, anh Xảo cho biết: “Trước Tết, tôi thu xong lứa tôm 600 con lãi gần 70 triệu đồng và vừa thả lại lứa mới được hơn 1 tháng tuổi”. Tính đến nay, tôm của anh đã lên bè được 4 năm, năm nào cũng thắng lớn. Anh bảo: “Kinh nghiệm của người nuôi tôm hùm là hướng tôm vào tôm loại I (tôm nặng từ 1 đến 2kg) rồi bán mới có giá cao. Thông thường thu hoạch tôm trước Tết là thời điểm có giá cao nhất. Nghe đâu tôm hùm được xuất sang Trung Quốc cho người dân nước này ăn Tết. Nói thực chứ người nào tranh thủ bán tôm vào dịp SEA Games vừa rồi không có giá cao bằng dịp Tết. Nuôi tôm cần chọn thu hoạch đúng thời điểm”. Anh cho biết, từ khi lên bè đến nay, vùng tôm này chưa ai thất bại. Người thắng ít nhất cũng đến 50 triệu đồng cho một vụ. Anh Xảo kể về một ông Dũng nào đó ở Đà Lạt không biết gì về biển mà vẫn dám xuống Sũng Ké này học hỏi rồi đầu tư nuôi cả chục ô tôm.

Có lẽ, do hiệu quả cao nên tính đến nay, chỉ riêng khu vực vịnh Vân Phong có khoảng gần 300 bè tôm hùm. Từ khi tôm lên bè đã có nhiều người sắm ghe làm phương tiện vận tải cho các bè tôm. Ngoài việc chở thức ăn, nước uống, ghe còn là phương tiện vận tải khách, kéo bè… nên cũng giải quyết thêm được một lượng lớn lao động ở Vạn Ninh với thu nhập ổn định. Chỉ tính ở mỗi bè tôm có ít cũng đến 2 người thì cả Vân Phong con số đã hơn 600 lao động. Chúng tôi nhẩm tính, nếu một bè tôm có 10 ô, đến khi thu hoạch lãi ròng cũng gần 40 triệu; mới thấy số tiền thu được từ nuôi tôm hùm bè cho người dân Vạn Ninh là rất lớn. Nó hơn những cánh đồng 50 triệu mà người ta thường đề cập rất nhiều lần.

Mãi trò chuyện về con tôm lên bè mà quên cả thời gian. Ngoài bè, vợ chồng ông Ngọc đã í ới xin gom thức ăn thừa. Loại thức ăn thừa dùng để phơi khô, chế biến thức ăn cho gia súc, gia cầm. Sự trao đổi này giúp cho đôi bên cùng có lợi; người thu gom không mất tiền mua, còn người nuôi tôm cũng không phải mất thời gian mang thức ăn thừa vào bờ hoặc đổ thức ăn thừa xuống biển gây ô nhiễm. Hoạt động này đã có từ hơn một năm nay, nó gắn liền với nhu cầu bảo vệ môi trường của làng tôm. Thỉnh thoảng, vợ chồng anh Ngọc lại mang tặng lại chủ bè vài lít “cay cay” để anh em giải mỏi. Chuyện tưởng chừng đơn giản nhưng nó giải quyết vấn đề hết sức lớn - đó là môi trường. Người dân ý thức được giá trị của môi trường cho con tôm nên đã chú trọng dọn vệ sinh trong bè. Chúng tôi thầm nghĩ: Giá như ở mọi lĩnh vực sản xuất khác đều được tính toán và giải quyết tốt tình trạng chất thải như thế này thì hay biết mấy.

Giữa biển khơi, tâm tính và cốt cách của những người “ăn sóng nói gió” luôn hiển hiện trên gương mặt chân chất của người dân nuôi tôm hùm. Họ bảo vệ, bao bọc lẫn nhau bằng cách “bán anh em xa, mua láng giềng gần”. Anh Lũy tâm sự: “Mỗi khi có việc gì phải đi ra khỏi bè của mình, mọi người đều rất an tâm nhờ hàng xóm trông giúp. Tuy vẫn biết giá trị đích thực của con tôm hùm rất lớn, nhưng nhân cách của một con người còn cao hơn nhiều”…

Tương lai cho người nuôi tôm hùm ở Vân Phong…

Chúng tôi xuôi về phía Hòn Lớn, ghé thăm bè ông Hồ Phương - một người dân ở thị trấn Vạn Giã. Ông Phương đã gắn bó với nghề nuôi tôm hùm ở Hòn Lớn khá lâu. Bè của ông hiện có tất cả 40 ô nuôi với 4.100 con. Những ngày cuối năm Quý Mùi, nhà ông xuất bán hơn 1 tấn tôm thịt, lãi ròng 120 triệu đồng.

Số hộ nuôi bè ở vịnh Vân Phong như gia đình ông Phương không phải ít. Bởi cho đến thời điểm này, người dân ở huyện Vạn Ninh đã mạnh dạn đầu tư nhiều trăm triệu cho đến hàng tỷ đồng để nuôi tôm hùm bè. Chuyện lãi mỗi năm hàng trăm triệu đồng không còn là trong mơ. Nhìn lại năm 2003, toàn huyện Vạn Ninh đã đạt sản lượng hơn 200 tấn tôm hùm. Chỉ tính nguyên giá trị xuất khẩu đã đạt xấp xỉ 6,6 triệu đô-la Mỹ, một con số không nhỏ đối với nghề nuôi trồng thủy sản của Vạn Ninh.

Trong 4 năm trở lại đây, người nuôi tôm hùm đã nhanh nhạy chuyển từ lồng lên bè đạt hiệu quả trông thấy. Nhưng hiện tại, người dân vẫn còn đang lo cho cái bè của mình không “định cư” được lâu. Ông Phương hỏi chúng tôi: “Nghe đâu, sắp tới, Vân Phong mình làm cảng gì to lắm phải không mấy chú?”. Được chúng tôi giải thích về những dự án đầu tư của tỉnh mà Chính phủ đã phê duyệt, ông Phương cũng bày tỏ niềm vui không kém, nhưng rồi lại thấy ông buồn buồn: “Nghe thì sướng thật, tỉnh mình sắp giàu lên rồi! Nhưng… không biết lúc đó bọn tôi còn gắn bó được với cái nghề nuôi tôm hùm bè ở đây nữa không! Tôi sợ làm cảng rồi sẽ không còn chỗ thả neo cho bè. Các chú biết không, nghề nuôi tôm bè này cũng không phải dễ xơi đâu. Thật ra, được kết quả như hôm nay, người nuôi tôm đã mất khá nhiều công sức nghiên cứu kỹ các khâu từ: Vị trí nuôi làm sao nước phải thoáng, dòng chảy mạnh ít bị ô nhiễm tôm mới nhanh lớn, đồng thời tránh được các bệnh đen mang, đỏ mình gây tôm chết. Nếu tất cả tập trung về một chỗ thì gay go to. Đó là chưa kể bè phải di chuyển liên tục vì phải tránh gió theo từng mùa…”

Nhưng đứa con trai của ông cắt ngang: “Thôi, mấy chú không phải bận tâm. Chắc các nhà quản lý sẽ nghiên cứu kỹ càng trước khi tính đến chuyện quy hoạch vùng nuôi…”

Những tia nắng cuối ngày còn sót lại trên đỉnh Hòn Vung - một hòn đảo nhỏ, lẻ loi nằm khép nép về phía Tây của vịnh Vân Phong cũng vừa đủ sáng cho chúng tôi chụp những tấm ảnh của làng bè về chiều. Trên suốt quãng đường vào đất liền, chúng tôi suy nghĩ mãi. Một phần mừng kết quả đạt được của người nuôi tôm hùm bè hôm nay, một phần cứ nghĩ về những điều ông Phương lo cho tương lai nghề nuôi tôm hùm bè của bà con nơi đây sẽ thế nào khi dự án Vân Phong khởi động…

Vân Phong, những ngày tháng Giêng.