Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

ĐBSCL: nhà máy thủy sản thiếu... cá, tôm!

Tuổi Trẻ, 21/2/2004

TT - Từ gần một tháng nay tại các tỉnh ĐBSCL giá tôm sú, cá tra, ba sa, lóc, rô... tăng mạnh, trong đó có mặt hàng tăng đến 50%. Giá tăng, cộng thêm nguồn nguyên liệu khan hiếm đã đẩy nhiều doanh nghiệp (DN) chế biến thủy sản, đặc biệt những DN xuất khẩu, vào thế khó khăn, phải hoạt động cầm chừng và thậm chí đóng cửa

Giá tăng, thiếu hàng...

Ông Nguyễn Thanh Sơn, chủ một trang trại nuôi tôm sú ở huyện Mỹ Xuyên (Sóc Trăng), cho biết hiện giá tôm sú nguyên liệu tăng 20-30% so với trước tết. Các nhà máy chế biến thủy sản đang mua loại tôm nguyên liệu cỡ 30 con/kg với giá 110.000-115.000đ. Trong khi các đại lý mua tôm cỡ nói trên giá 120.000-125.000đ/kg, có nơi tới 135.000đ/kg (cao hơn trước tết khoảng 30.000đ/kg).

Tuy nhiên, bán tôm cho nhà máy thì dễ hơn do cách “ăn hàng” có phần dễ tính, còn đại lý thì kén hơn! Tuy nhiên dù mức giá trên cao so với các năm trước nhưng không mấy người còn tôm để bán, lý do “thông thường từ tháng mười một đến tháng tư là đã hết mùa thu hoạch rộ tôm, chỉ còn thu lai rai”- các chủ trang trại lý giải.

Hiện nay tỉnh Sóc Trăng có hơn 50.000ha nuôi trồng thủy sản, trong đó có hơn 41.000ha nuôi tôm sú nhưng phần lớn đã thu hoạch xong. Tại Cà Mau, nơi có diện tích nuôi tôm lớn nhất ĐBSCL với trên 200.000ha đất nuôi tôm, tình hình cũng tương tự.

Anh Hoàng Văn Tiến, phó trưởng Phòng Nông nghiệp - địa chính huyện Vĩnh Châu (Sóc Trăng), cho biết năm nay giá tôm vụ nghịch tăng cao hơn các năm trước, một số người thu hoạch tôm muộn trúng giá.

Có thực tế là do ảnh hưởng dịch cúm gà nên nhiều nhà hàng, quán ăn và các bà nội trợ chuyển sang dùng tôm sú thay gà. Nhưng theo phó giám đốc Công ty TNHH hải sản Việt Hải Huỳnh Thành Được: “Quan trọng hơn vẫn là thị trường nước ngoài ăn hàng mạnh”. Ông dự báo đến đầu tháng 5-2004 có thể giá tôm sẽ bình ổn và có chiều hướng giảm trở lại.

Không chỉ con tôm tăng giá, các loại cá biển, cá đồng cũng tăng giá so với trước đây 10-15%. Thí dụ cá lóc loại khoảng 1kg/con giá 28.000-30.000đ, so với trước đây trung bình 16.000-18.000đ/kg. “Từ khi dịch cúm gà bùng phát, các loại cá được tiêu thụ mạnh, ước tăng 30-35% so với trước, nhất là TP.HCM, Hà Nội và Cần Thơ.

Điều này cũng khiến các DN khó mua được đủ nguyên liệu phục vụ chế biến hoặc không dám mua nhiều vì giá cao” - một số DN cho biết. Mặt khác, nhiều DN chế biến hàng thủy sản xuất khẩu đang vào đợt sản xuất cho đơn đặt hàng xuất khẩu trong năm 2004. Cộng thêm vào đó, năm nay tình trạng kiệt nước và hạn hán diễn ra trên diện rộng nên nhiều nơi thiếu nước nuôi trồng thủy sản.

Theo ông Phan Văn Danh - phó chủ tịch Hiệp hội Nghề nuôi & chế biến thủy sản An Giang (AFA), các nhà máy đông lạnh thủy sản trong tỉnh đang trong tình trạng thiếu hụt nguyên liệu, thường chỉ đáp ứng 50-60% năng lực chế biến. Do vậy giá thu mua cá của các DN, thương lái liên tục tăng cao kể từ đầu tháng 2-2004 đến nay. Thời điểm này đang 14.500- 15.000đ/kg (loại nuôi bè), so với trước chỉ từ 9.000 đồng/kg (loại nuôi ao hầm thịt trắng).

Lý giải về điều này, ông Danh cho biết năm trước giá cá thấp dưới giá thành lại khó bán khiến tình trạng thua lỗ kéo dài. Từ đó có khoảng 20-30% số hộ nuôi mất khả năng đầu tư, tái sản xuất; khá nhiều hộ đã chuyển qua nuôi các loại cá khác như rô phi, he, lóc bông... Hơn nữa, thời tiết lạnh kéo dài gây hiện tượng dịch bệnh cá chết nhiều, người nuôi ngán ngại đành bán sớm từ trước.

Nhà máy chạy... lai rai!

Theo Sở Thủy sản tỉnh Cà Mau, với tình trạng thiếu tôm như hiện nay, nhiều nhà máy chế biến tôm sú xuất khẩu buộc phải giảm công suất hoặc hoạt động cầm chừng. Và không chỉ tôm, nhiều công ty chế biến các sản phẩm từ cá tại Cà Mau cũng trong cảnh thiếu hụt nguồn nguyên liệu cá nên phải vừa làm vừa nghỉ.

Giám đốc Xí nghiệp đông lạnh thủy sản Afiex - An Giang cho biết trong khi giá cá nguyên liệu tăng khoảng 70% so với trước thì giá xuất khẩu chỉ tăng được khoảng 40%. Điều này đã làm các nhà máy gặp khó khăn như nguyên liệu khan hiếm, khó thu mua; tiền lời giảm...

Tuy nhiên, riêng với Công ty cổ phần xuất khẩu thủy sản An Giang (Agifish), nhờ gắn kết được khâu nuôi trồng với chế biến, tiêu thụ - công ty có câu lạc bộ 20.000 tấn - nên vẫn tạm thời chủ động được nguồn cung. Còn các công ty khác như Navico, Afiex, Tuấn Anh... dù phấn đấu thu mua nhưng cũng chỉ đạt không quá 60% công suất chế biến. Và các thương lái đưa sản phẩm tươi sống, sản xuất khô cá tra phồng đi tiêu thụ các tỉnh, Trung Quốc... cũng gặp khó.

 Ông Trương Hải - chủ cơ sở khô cá tra nổi tiếng ở thị xã Châu Đốc - cho biết cơ sở ông chỉ mua loại cá thịt vàng mà DN... chê, vậy mà nay cũng thiếu hàng, phải mua giá cao.

Theo nhận định của AFA, tình hình thiếu nguyên liệu có thể còn kéo dài đến tháng 7 và 8-2004. Tuy vậy, AFA nhận định giá cá nguyên liệu sẽ không tăng, chỉ dao động 14.000-15.000đ/kg như trong khoảng thời gian này!

Hiện nay do giá tăng nên nông dân phấn khởi mạnh dạn đầu tư nuôi tôm, cá. Song nhiều ý kiến cho rằng về căn cơ để có những giải pháp vừa phát triển nghề nuôi, vừa chủ động được nguồn nguyên liệu một cách ổn định cần có sự gắn kết giữa nhà chế biến và người nuôi nhằm tránh sự biến động.

Thực tế hiện nay vẫn mạnh ai nấy làm! Bởi thế luôn bị động về nguyên liệu, dẫn đến bị động trong sản xuất, bị động khách hàng, bị động trong phân phối. Đặc biệt tình trạng thiếu, thừa nguyên liệu sẽ còn tiếp diễn.

Đáng mừng là trong cuộc họp với UBND tỉnh An Giang ngày 18-2, AFA cho biết đang triển khai phương án nắm tình hình (số lượng nuôi, sản lượng nuôi ở từng địa bàn, từng thời điểm...) để từ đây góp phần chủ động, ổn định được nguồn cá nguyên liệu, tránh tình trạng “khi thừa, xuống giá; khi thiếu, tăng giá” như thời gian qua.

ĐỨC VỊNH - QUỐC ANH