Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

"Rúng cá” hồi sinh

BCT, 25/12/2004

Với diện tích rừng U Minh Hạ rộng lớn cùng hệ sinh thái nước ngọt vùng Bắc Cà Mau, từ lâu nguồn cá đồng ở đây đã trở nên nổi tiếng. Nhưng thời gian qua nguồn lợi này được báo động đang đứng trước nguy cơ bị đe dọa cạn kiệt. Gần đây, nhiều nông dân tại huyện Trần Văn Thời tự sản xuất thành công giống cá đồng đã làm những người yêu quý sản vật thiên nhiên thầm mừng. Một tín hiệu vui cho việc phục hồi nguồn lợi cá đồng đang bắt đầu từ chính nơi được xem là “rúng cá”.

TỪ NHỮNG NÔNG DÂN SÁNG TẠO

Hơn 2 năm nay, việc con cá đồng khan hiếm và liên tục tăng giá khiến nhiều nông dân tại chính vùng “rúng cá” Trần Văn Thời bừng tỉnh. Chú Tư Mến nhớ lại những ngày mới đến xã Khánh Hưng, huyện Trần Văn Thời: “Lúc đó cá đầy đìa. Chỉ tát lên bán thôi rồi nó tự sinh sôi nẩy nở. Đâu phải như bây giờ, phải mua cá giống để nuôi. Mà nuôi nhiều thì giống đâu đáp ứng đủ, nên mình phải tự làm. Nhưng không có gì lời và chắc ăn bằng nuôi cá”. Chú là một trong những nông dân đầu tiên tại Khánh Hưng thực hiện một bước đột phá trong tạo nguồn giống cá đồng. Sau bao trăn trở về giống cá, năm 2002 chú Tư Mến bắt đầu học cách ương giống cá sặc rằn. Theo chú, quan trọng nhất là khâu chăm sóc cá con, sau khi nở khoảng 2 ngày đưa ra vèo cho ăn lòng đỏ trứng, bột đậu nành... Hiện nay cá sặc rằn giống của chú sản xuất ra không chỉ phục vụ nuôi gia đình, trong khu vực mà còn bán ra tỉnh bạn.

Còn anh Lê Thanh Bỉnh, nông dân xã Trần Hợi đến với nghề làm giống cá đồng cũng do sự thúc ép của nhu cầu nuôi cá đang phát triển. Năm 2002, anh Bỉnh bắt tay làm thử giống cá sặc rằn và cũng thành công với việc tạo mưa giả trên đìa cho cá đẻ trứng, sau đó đem ép và thế là có cá con để bán. Nhưng trường hợp anh ép thành công cá rô đồng thì đơn giản không ngờ. Anh kể: “ Tôi để ý thấy cá rô hàng năm đẻ khoảng tháng 8-9, lại trong diện tích nhỏ, nên nếu đầu tư làm giống sẽ ít tốn kém. Do đó, năm 2003 khi chụp đìa tôi lựa 10 kg cá tốt thả xuống ao vỗ béo bằng tép, ốc... Đến lối 30-4 mưa nhiều, tát ao, sên sạch rồi cho nước mới vào, thả cá bố mẹ lúc này đã no trứng xuống. Chỉ cần một cơn mưa nhỏ là nó đẻ trắng ao. Sau đó chăm sóc cá con tới lớn để bán hoặc thả ra đìa nuôi”. Năm đó, tuy mới làm lần đầu, nhưng anh cũng có bán hơn 25 kg cá giống cho bà con xung quanh. Số còn lại anh thả ra đìa nuôi, chỉ thu hoạch lứa đầu đã bán được hơn 25 triệu đồng.

… VÀ MUỐN GIÀU NUÔI CÁ

Từ rất lâu, câu nói “muốn giàu nuôi cá...” của ông bà ta luôn đúng. Vì khi nuôi cá vốn đầu tư ít, lại hạn chế được rủi ro, nên thu nhập rất cao. Còn tại vùng ngọt hóa của Cà Mau, cụ thể ở Trần Văn Thời, con cá đồng thật sự đã tạo một dấu ấn trong chuyển dịch kinh tế tại địa phương. Đã có rất nhiều mô hình thành công và trở nên giàu có từ con cá. Người dân tại ấp Kinh Đứng xã Khánh Hưng ai cũng biết bác Huỳnh Kim Tuyết với mô hình V.A.C hiệu quả rất cao. Bác cho biết: “ Với 2,2 ha đất ruộng cải tạo lại cho phù hợp để trên bờ trồng rẫy, dưới ao thả cá. Gần nhà tranh thủ làm cái chuồng heo, vậy là một năm kiếm cũng vài chục triệu đủ sống”. Với mô hình VAC, từ nguồn lúa, cá đồng và chăn nuôi heo, năm vừa qua bác Tuyết đã đạt thu nhập hơn 60 triệu đồng.

Còn tại xã Khánh Bình Tây, rất nhiều người biết đến chú Huỳnh Buôl, một cựu chiến binh nhờ mô hình con cá kết hợp với lúa, vườn cây ăn trái đã thật sự làm gia đình chú đổi đời. Với 30 công ruộng, chú thực hiện mô hình lúa – cá, đem lại thu hàng năm hơn 60 triệu đồng. Ngoài ra trên bờ bao còn trồng cây ăn trái và nuôi heo, nên mỗi năm tổng thu nhập gia đình hơn 100 triệu đồng. Chú Buôl cho biết: “Lâu nay cá đồng không bao giờ ế chợ, thậm chí còn có xu hướng hiếm hơn, vì các nơi trong tỉnh đã chuyển dịch sang nuôi tôm”.

Còn rất nhiều hộ dân tại khu vực ngọt hóa của Cà Mau khởi sắc nhờ hồi phục con cá đồng. Con cá đồng thật sự đã tạo một bước đột phá trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở đây. Hiện nay, chính những người nông dân nhận thấy điều đó và chọn cho mình một hướng đi riêng với các mô hình kết hợp và tự sản xuất giống. Anh Lê Thanh Bỉnh cho biết thêm: “Hiện nay các loại cá bổi (sặc rằn), cá rô, cá lóc đang mang lại hiệu quả kinh tế cao, tuy nhiên không thể cứ chỉ các loại đó. Mình phải nuôi đa dạng thì mới dễ dàng trong tiêu thụ. Năm tới tôi sẽ tiếp tục sản xuất giống cá thác lác và cá bống tượng. Nếu thành công, có được nguồn giống ổn định, tôi sẽ thực hiện nuôi đa dạng để đảm bảo phát triển lâu dài...”.

Nhận thấy tầm quan trọng của con cá đồng tại vùng ngọt hóa, huyện Trần Văn Thời đã xây dựng dự án đầu tư – quy hoạch sản xuất theo mô hình lúa- cá đồng. Dự án được triển khai tại 10 ấp của 3 xã Khánh Bình Tây, Khánh Hải, Khánh Hưng với tổng diện tích 2.425ha. Trong đó, đất trồng lúa mùa kết hợp với nuôi cá đồng trên 1.545ha, có 749 hộ dân tham gia, dự kiến tổng vốn đầu tư cho dự án này trên 66,3 tỉ đồng. Theo tính toán sơ bộ của Phòng NN-TS&PTNT huyện, đến năm 2005 khi dự án được định hình và cho hiệu quả thì mức thu nhập bình quân 89 triệu đồng/ha và thu nhập bình quân của mỗi hộ dân trong vùng dự án khoảng 188 triệu đồng/năm. Còn hiện nay, tuy chỉ mới bước đầu nhưng bà con trong khu vực cho biết thu nhập hàng năm đã từ 40-50 triệu đồng.

Rõ ràng nguồn lợi cá đồng đang dần được phục hồi và tạo thế vững chắc cho kinh tế nông nghiệp vùng ngọt hóa tại Cà Mau, ngay tại chính “rúng cá” ngày nào.

BÌNH NGUYÊN