Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Thương hiệu thủy sản Việt Nam đầu tiên

Phỏng vấn bà Nguyễn Thị Hồng Minh, Thứ trưởng Bộ Thuỷ sản

VNECONOMY, 21/12/2004

Việt Nam từ lâu đã có nhiều loài hải sản có giá trị. Cá tra và cá ba sa chỉ là loài thủy sản nước ngọt trên sông Mê Kông nhưng lại được Bộ Thủy sản chọn xây dựng thương hiệu thủy sản đầu tiên (sau nước mắm Phú Quốc là mặt hàng chế biến do địa phương xây dựng). Bà có thể giải thích nguyên do và vị trí của loài cá này trong chiến lược xuất khẩu của ngành?

Cá tra và basa vốn có tiềm năng lớn không thua kém các mặt hàng nổi tiếng trên thế giới, chẳng hạn như “cá hồi Na-uy”. Cá được nhiều nước ưa chuộng vì là loài cá thịt trắng, có mùi thơm, thịt ngọt và không có xương dăm, có khả năng thay thế các loài cá thịt trắng khác hiện đang bị thiếu hụt lớn do cạn kiệt nguồn lợi.

Những năm gần đây, năng lực chế biến tăng nhanh, năm 1997 có 8 cơ sở chế biến, nhưng đến nay đã có hơn 60 cơ sở chế biến công nghiệp tham gia sản xuất các sản phẩm từ các loài cá này. Các sản phẩm chế biến từ 2 loài cá tra, cá basa là những sản phẩm tiện dụng và có giá trị gia tăng. Tỉ trọng xuất khẩu chiếm 80% sản lượng thu hoạch hàng năm.

Bộ Thủy sản chủ trương đẩy mạnh sản xuất cá tra, basa theo hướng công nghiệp, lấy xuất khẩu làm động lực, xem xuất khẩu là hướng ưu tiên phát triển, đồng thời phát triển mạnh thị trường trong nước. Khả năng tăng sản lượng đến 1 triệu tấn và giá trị kim ngạch xuất khẩu là 800 triệu USD là có cơ sở hiện thực. Những năm qua ngành sản xuất cá tra, basa đã góp phần đáng kể vào chương trình chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp-nông thôn, tiềm năng phát triển của ngành hàng này còn rất lớn.

Hội nghị chất lượng và thương hiệu cá tra, cá ba sa Việt Nam diễn ra 3 ngày từ 14-16/12/2004 ở An Giang đã thống nhất không chỉ về sự cần thiết phải xây dựng thương hiệu chung cho sản phẩm mà còn phải xây dựng các hệ thống tiêu chuẩn chất lượng bao gồm các tiêu chuẩn cơ bản, bắt buộc áp dụng đối với tất cả những tổ chức cá nhân tham gia vào chuỗi sản xuất sản phẩm và hệ thống các tiêu chuẩn cao tương đương với các tiêu chuẩn của các thị trường có thu nhập cao khuyến khích áp dụng.

Các tiêu chuẩn cao này là bắt buộc áp dụng với những ai muốn được công nhận đạt tiêu chuẩn để sử dụng thương hiệu chung (Top quality Pangasius of Vietnam).

Việc xây dựng thương hiệu cho cá tra, basa là rất cần thiết. Nhưng nó có được tiến hành đi đôi với công tác quản lý số lượng sản phẩm, tức có một kế hoạch sản xuất đồng bộ không, thưa bà?

Các thành viên tham dự hội Nghị đã thống nhất việc cần làm ngay là đề nghị Bộ Thuỷ sản thành lập một Ban điều hành là cơ quan điều phối chung tại các địa phương có nuôi cá tra, basa ở ĐBSCL với sự tham gia của UBND các tỉnh và các hội nghề nghiệp, AFA, VASEP, VINAFIS.

Trước mắt, Hiệp hội nuôi và chế biến xuất khẩu thủy sản tỉnh An Giang được giao việc soạn thảo điều lệ, chương trình hoạt động của Ban điều hành, hoàn tất việc soạn thảo trước 31/3/2005 để trình Bộ Thuỷ sản ra quyết định.

Ban điều hành sẽ là một cơ chế quá độ, về lâu dài khi các hội được tổ chức lại và nâng cao năng lực đủ sức tổ chức, phối hợp các hoạt động của cộng đồng thì việc điều phối sản lượng, kiểm soát thực hiện các tiêu chuẩn chất lượng và thực hiện các chính sách về thị trường, giá cả sẽ do các hội thực hiện. Kinh nghiệm ở nhiều nước, công tác kiểm soát, thống kê số lượng và thực hiện các quy tắc chung của cộng đồng và tiêu chuẩn chung thống nhất đóng vai trò quan trọng .

Tôi nghĩ rằng trong thời gian tới, khi các hội lớn mạnh, sẽ có các qui tắc chung của cộng đồng được Nhà nước công nhận và những người tham gia vào sân chơi này phải tuân theo những quy tắc này như: Thực hiện các tiêu chuẩn chung, chia sẻ thông tin, thông báo sản lượng, cùng đóng góp kinh phí để quảng bá thương hiệu, phát triển thị trường... Vì các tổ chức hội hiện tại cần phải được tổ chức lại và nâng cao năng lực nên trước mắt rất cần có sự phối hợp giữa Nhà nước và các tổ chức cộng đồng, việc thành lập Ban điều hành chung cho các địa phương nuôi cá tra, basa lúc này là cần thiết.

Thời gian tới, Bộ Thuỷ sản sẽ tiến hành quản lý sản xuất cá tra, cá basa theo kế hoạch nào? Vai trò của Ban điều hành có được phát huy?

Bộ Thuỷ sản sẽ ban hành tiêu chuẩn bắt buộc thống nhất chung cho các địa phương, áp dụng từ nhà chế biến thức ăn, người nuôi, nhà chế biến... đồng thời, sẽ ban hành tiêu chuẩn cá tra chất lượng cao (Top Quality Pangasius) mang tính tự nguyện tham gia, nhưng là bắt buộc với những ai muốn được công nhận và mang thương hiệu nói trên.

Hiện tại, hàng loạt công việc cần phải được tiến hành nhanh. Đó là công tác ban hành các hệ thống tiêu chuẩn, sáng tác lôgo cho thương hiệu, xây dựng quĩ để quảng bá thương hiệu, tổ chức lại các hội, đào tạo nâng cao năng lực cán bộ chuyên môn của hội, đẩy mạnh công tác khuyến ngư, thông tin tuyên truyền để người dân hiểu và tham gia...

Trên cơ sở đề xuất của Hội nghị và các địa phương, Bộ sẽ phê duyệt chương trình hành động cụ thể. Có thể nói: so với các sản phẩm khác, diện tích nuôi cá basa, cá tra ở vùng ĐBSCL khá tập trung là điều kiện thuận lợi để chúng ta tiến hành công tác này.

Như vậy việc xúc tiến xây dựng thương hiệu sẽ đem đến những quyền lợi cụ thể nào cho người nuôi thủy sản vùng ĐBSCL. Các doanh nghiệp có trách nhiệm gì trong công tác quảng bá, thưa bà?

Các doanh nghiệp sản xuất, chế biến và xuất khẩu cá tra, basa của nước ta đều có thương hiệu riêng như: Agifish, Vĩnh Hoàn, Cataco, Afiex... nhưng khi hàng xuất sang thị trường nước ngoài hầu hết phải mang thương hiệu của công ty trung gian nước nhập khẩu.

Việc sử dụng tên cá cũng rất tuỳ tiện, người tiêu dùng thế giới ít biết rằng nhiều sản phẩm bán trên thị trường là cá tra, cá basa Việt Nam. Doanh nghiệp xây dựng thương hiệu riêng là việc làm hết sức cần thiết và đáng khuyến khích.

Nhưng vấn đề ở chỗ, yêu cầu của thị trường ngày càng cao về chất lượng, đòi hỏi phải thực hiện quản lý thống nhất từ ao nuôi đến bàn ăn, đòi hỏi sản phẩm cuối cùng phải thể hiện những dấu hiệu để có thể truy nguyên nguồn gốc, những người tham gia vào chuỗi sản xuất đang sử dụng chung một nguồn lợi thiên nhiên đó là môi trường đất và nước, các doanh nghiệp đều khai thác chung một thị trường...

Kim Oanh