Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Đất muối Bến Tre chuyển mình

BCT, 14/12/2004

Mấy năm trở lại đây, hột muối mất giá, diêm dân ĐBSCL lao đao. Mỗi nhà chừng 5 nhân khẩu, một mùa muối thu về trên dưới 10 triệu đồng/ha, cuộc sống rất chật vật. Người làm muối ở Bến Tre cũng thế. Nhưng không cam chịu ngồi chờ hy vọng một ngày nào đó hạt muối sẽ “lên đời”,  nhiều diêm dân  Bến Tre đã phất lên nhờ linh động chuyển hướng làm ăn...

HẠT MUỐI TUỘT DỐC

Toàn tỉnh Bến Tre có diện tích muối trên 1.500 ha ở huyện ven biển Bình Đại và Ba Tri. Trong số này, Ba Tri có diện tích trên 1.000 ha ở xã Bảo Thạnh (650 ha) và Bảo Thuận (384 ha). Thời hoàng kim của hạt muối là vào năm 1991- 1992, bán được giá 20.000 đồng/giạ. Thời điểm đó, một công đất làm muối mỗi năm thu hoạch bình quân 150 giạ, diêm dân sẽ thu nhập được vài chục triệu đồng/ha mỗi năm. Mấy năm trở lại đây giá muối tuột dốc liên tục, người làm muối thật sự gặp khó. Giá muối chỉ có 8.000 - 9.000 đồng/giạ, trừ hết chi phí thì còn lại khoảng 6.000 - 7.000 đồng/giạ. Vụ muối năm nay,  dân làm muối ở Bảo Thạnh ai cũng than khổ vì thu nhập từ bán muối chẳng  bao nhiêu. Anh Lê Văn Ưng ở ấp 4 đứng giữa ruộng muối buồn rầu: “Có là bao chú ơi! 3 công muối năm nay tôi làm thất, thu hoạch chừng 300 giạ là cùng. Chú tính đi, mỗi giạ có 9.000 đồng, sau khi trừ hết chi phí tôi còn khoảng 2 triệu đồng, quay một vòng trong nhà là hết”. Còn anh Lê Minh Hùng, dù ruộng muối rất trúng lên đến 2.000 giạ/ha, nhưng cũng không vui vẻ gì.  Anh nói: “Sáu miệng ăn trong nhà, nếu chỉ dựa vào tiền bán muối mười mấy triệu đồng thì hà tiện lắm mới đủ, chuyện mua sắm trong nhà thì khỏi bàn tới. Nhưng là nghề truyền thống lâu nay, chúng tôi làm sao bỏ được. Thôi thì mong một khi nào đó muối sẽ có giá trở lại”.

Ngoài khốn khó vì giá muối thấp, dân làm muối còn gặp phải cảnh người mua chèn ép bằng cách đong muối thùng lớn hơn trước. Thùng đong muối trước đây 2,9 tấc thì nay nâng lên 3,4 tấc, tính ra số muối phải đong nhiều hơn khoảng 5 kg. Như vậy mỗi giạ muối diêm dân phải mất đi khoảng 10 kg. “Phải bóp bụng mà bán thôi chứ biết làm sao bây giờ. Chẳng lẽ để đống muối nằm hoài trong chòi thì lấy tiền đâu để trang trải cho cuộc sống gia đình. Muối rẻ, mình cần người ta chứ họ đâu cần mình” - anh Ưng chua xót nói.

TÌM HƯỚNG GIỮ NGHỀ

Phong trào nuôi tôm sú công nghiệp ở Bình Đại phát triển thì vùng đất muối ở đây cũng bắt đầu chuyển theo. Ruộng muối trở thành ao nuôi tôm công nghiệp đạt hiệu quả kinh tế cao. Trong số 384 ha muối của xã Bảo Thuận cũng chuyển sang nuôi thủy sản, tôm sú công nghiệp hết 265 ha và nhiều diêm dân đã phất lên khá giả. Riêng tại Bảo Thạnh, tuy đất muối ở đây chuyển sang nuôi tôm sú công nghiệp không nhiều vì người dân thiếu vốn, nhưng một số hộ khi đầu tư nuôi đã đạt hiệu quả.  Ông Nguyễn Minh Lương ở ấp 9, nhờ chuyển 1,2 ha đất muối sang nuôi tôm sú công nghiệp được 3 năm mà gia đình đã khá giả. Mới vụ rồi 2 ao nuôi tôm sú công nghiệp của ông Lương đem về lợi nhuận trên 150 triệu đồng. Nếu tính ra, nuôi tôm sú ông có được thu nhập cao hơn 10 lần làm muối như trước đây. Ông Lương cho biết: “Nghề muối là nghề truyền thống mấy đời của gia đình tôi. Hồi trước làm muối cực mà bán có giá có tiền còn mấy năm nay muối rẻ quá, đeo riết chịu không xuể nên tôi chuyển sang nuôi tôm”.   

Nhưng điều đáng nói hơn là ở đất muối Bảo Thạnh nhiều diêm dân vẫn giữ lấy nghề truyền thống mà thu nhập lại tăng lên nhờ tận dụng nuôi thủy sản trên ruộng muối vào mùa mưa. Sau vụ muối, diêm dân sửa sang ruộng, bờ để nuôi cá kèo, nuôi cua biển, nuôi cá rô phi. Nổi lên trong số những người áp dụng mô hình này là Anh Nguyễn Văn Công ở ấp 4.  Với 1 ha đất làm muối hàng năm đem về cho anh thu nhập khoảng 15 triệu đồng, nhưng nhờ kết hợp nuôi cá kèo, nuôi cua mà thu nhập đã tăng lên nhiều so với trước đây. Tháng 4 năm 2003 khi trời bắt đầu mưa, độ mặn trên ruộng muối hạ xuống, anh Công mua 22.000 con cá kèo giống ở Cà Mau về thả nuôi. Bốn tháng sau anh bắt đầu thu hoạch cá kèo. Tổng số tiền từ bán cá kèo mà anh thu được là 17 triệu đồng. Ngoài ra anh còn để lại số cá kèo bố mẹ cho chúng sinh sản gầy giống cho vụ nuôi năm 2004. Năm nay tuy chưa thu hoạch hết cá kèo, nhưng anh đã bán được trên 12 triệu đồng từ số cá kèo giống có sẵn. Anh Công cho biết vụ này sẽ để lại 30 kg cá kèo bố mẹ tiếp tục gầy giống cá kèo con cho vụ nuôi mùa mưa năm sau. Không chỉ nuôi cá kèo, anh Công còn tận dụng vùng lóng nước của ruộng muối để nuôi cua biển và lợi nhuận của 2 vụ gần 20 triệu đồng. Anh Công nói: “Nhờ nuôi cá kèo, cua, cá rô phi mà người làm muối chúng tôi bây giờ đỡ hơn nhiều lắm. Nếu tận dụng đất muối phù hợp, thì quanh năm mùa nào chúng tôi cũng có tiền mà vẫn giữ được nghề truyền thống”. Những ruộng muối của các diêm dân khác ở lân cận anh Công như ông Đào Văn Thân, Trương Văn Lăng, Trần Văn Trung... cũng có cuộc sống sung túc hơn nhờ nuôi cá kèo nuôi cua vào mùa mưa... Đồng chí Ngô Văn Cao, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân xã Bảo Thạnh phấn khởi trước sự chuyển mình của đất muối địa phương. Ông cho hay: “Bây giờ ở xã có hàng trăm hộ ngoài làm muối theo vụ, khi mùa mua đã chuyển sang thủy sản. Tuy đây là việc làm tự phát, nhưng chúng tôi rất mừng vì cuộc sống của bà con được cải thiện nhờ phần thu nhập đáng kể trên diện tích đất muối thay gì bỏ không khi hết vụ như trước đây”.

Đất muối Bến Tre đã chuyển mình. Tuy nhiên việc bà con nuôi cá kèo mang tính tự phát và phát triển với số lượng ngày càng nhiều đã làm cho lượng thức ăn tự nhiên là tảo không đủ cung cấp cho cá, dẫn đến một số hộ nuôi không có lời vì cá không lớn. Ngành thủy sản Bến Tre nên có những hướng dẫn cho bà nhằm giúp họ vừa có thêm thu nhập vừa giữ lấy nghề truyền thống làm muối  lâu đời của địa phương.  

CAO DƯƠNG