Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Sân nghêu dậy sóng

TT, 15/11/2004

Giá nghêu tăng vọt, dự báo lãi to. Thế nhưng bên cạnh niềm vui, những người nuôi nghêu ở Cần Giờ vẫn còn những nỗi lo... Nghêu giống vừa tăng giá, vừa thiếu hàng. Lại thêm nạn trộm cướp nghêu.

Lo từ nạn trộm cướp... nghêu!

Đồng hồ vừa điểm 5 giờ chiều, anh Đoàn Thành Nhơn đã tập hợp nhóm bảo vệ lại và phân công trách nhiệm. Ai phụ trách ca trực nào, góc sân nào, cách thức hỗ trợ khi xảy ra sự cố ra sao... đều được chỉ định cụ thể trước khi xuất phát. Anh Nhơn giải thích: “Ba ngày nữa sân nghêu này mới được thu hoạch. Không bảo vệ chặt chẽ thì bị bọn cướp nghêu “đánh quả” ngay...”. Kinh nghiệm hàng chục năm nuôi và quản lý nghêu cho anh Nhơn biết vào những con nước êm, lũ nghêu sẽ bắt đầu nổi lên và trở thành miếng mồi ngon cho những tay trộm.

Ông Năm - người quản lý sân nghêu rộng 10ha - cho biết vào vụ thu hoạch trước, lượng nghêu bị trộm tại sân này ước khoảng 60 tấn, mất đứt gần 200 triệu đồng. Theo các chủ sân nghêu, thông thường các sân nghêu có diện tích 10-30 ha, có những sân rộng tới hàng trăm hecta.

Sau khi nghêu giống được đổ xuống sân, mỗi sân nghêu đều có bảo vệ canh giữ trong suốt quá trình nuôi, riêng trong giai đoạn nghêu thu hoạch số lượng bảo vệ được tăng cường nhiều hơn. Tuy nhiên chuyện trộm cướp nghêu vẫn thường xuyên diễn ra.

Theo anh Tùng, một bảo vệ sân nghêu, phần lớn những tay trộm nghêu là dân đi biển bắt ốc trong khu vực các sân nghêu, lợi dụng địa bàn rộng lớn và vắng bóng bảo vệ, những người này tranh thủ kiếm thêm một vài mẻ nghêu. Một số chủ nghêu cho biết đã từng xảy ra những vụ ẩu đả giữa lực lượng bảo vệ và những kẻ trộm nghêu, tuy nhiên chưa đến mức nghiêm trọng.

Trong lần xuống giống đợt hai vào đầu vụ,  sân nghêu ông Năm đổ 23 tấn giống loại nghêu vỏ (đã qua giai đoạn ươm) với 600 triệu đồng, dự kiến sân nghêu này cho sản lượng thấp nhất cũng đạt trên 200 tấn, tính ra doanh thu lên tới 1,5-1,6 tỉ đồng với mức giá nghêu 7.500-8.000 đồng/kg hiện nay. “Nhưng chẳng thể nói trước được điều gì. Con nghêu đã đạt trọng lượng thu hoạch, nếu không túc trực bảo vệ 24/24 giờ thì nguy cơ nghêu bị cướp như những vụ trước sẽ xảy ra” - ông Năm nói.

Đến nỗi lo giá cả, chất lượng giống

Giới thiệu với chúng tôi giàn lưới phao mới đem về, ông Hai “lé” - vị “tổng quản” của sân nghêu rộng đến 70 ha tại Cần Thạnh - cho biết đây là dụng cụ để "cắt nhớt" nghêu, hạn chế hiện tượng di cư ào ạt của lũ nghêu vào mùa nước êm. Vào những thời điểm gió yên biển lặng, lũ nghêu sẽ bắt đầu phun nhớt - một loại chất nhờn có tác dụng cuốn nghêu trôi theo - để... du ngoạn. Khi gặp lưới, con nghêu sẽ “cắt nhớt” và dừng lại.

Trước đây  người nuôi nghêu tại Cần Giờ đều sử dụng lưới chắn, nhưng là loại lưới dằn chết dưới đáy, dù con nghêu bị “cắt nhớt” nhưng vẫn thất thoát nhiều do con nghêu sẽ tạo những dòng xoáy dưới lớp cát dưới đáy biển để di chuyển. Từ khi ông Hai “lé” thử nghiệm sử dụng loại lưới phao, chuyện thất thoát nghêu giảm hẳn. “Nghề nuôi nghêu cũng lắm công phu, từ chuyện chọn thời gian và địa điểm xuống giống cho đến chuyện bảo vệ đàn nghêu trong quá trình nuôi chứ không đơn giản là đổ nghêu giống xuống biển rồi hốt lên bán đâu...” - ông Hai “lé” nói.

Hầu hết sân nghêu tại Cần Giờ đều hoạt động theo phương thức cổ phần, mỗi cổ đông vừa góp đất mặt nước (thuê của Nhà nước) vừa góp vốn đầu tư con giống. Ngoài ra một số sân nghêu còn cho lực lượng bảo vệ tham gia mua cổ phần bằng hình thức trừ dần tiền lương. Đây là hình thức chia sẻ gánh nặng vốn đầu tư, rủi ro và cũng là hỗ trợ nhau cải thiện đời sống kinh tế.

Theo các chủ sân nghêu tại Cần Giờ, hình thức nuôi nghêu cổ phần trong những năm qua đã giúp không ít gia đình đổi đời từ khoản vốn góp ít ỏi ban đầu, nhờ tích lũy một ít lãi qua từng năm. Tuy nhiên từ năm 2003 và đặc biệt trong năm nay, dù giá nghêu thịt tăng mạnh nhưng số sân nghêu đem lại lợi nhuận rất ít và đã có những sân nghêu bị mất vốn hay phá sản. “Hiện giá bán nghêu thịt tại bãi đã lên tới 7.500 -8.000 đồng/kg. Nhưng con nghêu giống đang khan hiếm và giá cả cũng cao ngất ngưởng. Số tiền bán nghêu thịt nghe có vẻ lớn nhưng tiền lãi chẳng bao nhiêu...”, ông Dương Thanh Hồng - chủ sân nghêu 6ha - nói.

Vào con nước cạn cuối tháng rồi, ông Hồng thu hoạch trên sân “y” - đợt thu đầu tiên được 34 tấn nghêu, doanh thu  khoảng 270 triệu đồng . Theo ông Hồng, thông thường sản lượng thu hoạch sân “y” chiếm 50-60% tổng sản lượng nghêu thu hoạch, do đó tổng doanh thu của sân nghêu này dự kiến đạt 500-550 triệu đồng. Tuy nhiên chỉ riêng tiền con giống đổ xuống sân nghêu vào đầu vụ trước đã lên tới 300 triệu đồng, chưa kể tiền công bảo vệ và chi phí thu hoạch nghêu cũng khá nhiều, tính ra tiền lãi chia cho các cổ đông chẳng còn bao nhiêu.

“Giống nghêu ngày càng khan hiếm,  giá cả cứ tăng liên tục đến chóng mặt...”, ông Hai “lé” nói. Hiện nay, với mức giá nghêu cám đạt chất lượng lên đến 800-900 triệu đồng/tấn, cao gấp ba  lần mức giá vào năm 2003 và gần 10 lần so với mức giá những năm trước ! Vụ xuống giống vừa rồi ông Hai “lé” phải bỏ ra hơn 3 tỉ đồng tiền giống , trong khi trước đây chi phí này chỉ  500-600 triệu đồng.

 “Giá cả cao ngất ngưởng nhưng chất lượng con giống lại ngày càng giảm...”, ông Hùng - một chủ nghêu tại Long Hòa - than. Theo ông Hùng, phần lớn loại nghêu cám được bán xô, chứa đến ...80% tạp chất, có giá 150-200 triệu đồng/tấn, do đó các chủ nghêu phải mua ...trừ hao từ 4-5 lần số lượng theo yêu cầu kỹ thuật để đảm bảo sân nghêu đủ lượng con giống cần thiết.

Khi nghề nuôi nghêu chưa phát triển mạnh,  nguồn nghêu giống tự nhiên tại Bến Tre và Tiền Giang là nơi cung cấp chính cho Cần Giờ. Tuy nhiên từ năm 2003 đến nay, nghề nuôi nghêu tại Bến Tre và Tiền Giang phát triển mạnh và nguồn nghêu giống tự nhiên đã bị cạn kiệt, chỉ còn một địa chỉ cung cấp giống là Bạc Liêu nhưng hiện nay lượng nghêu giống cũng khan hiếm dần. "Số sân nghêu đang thưa dần, lượng nghêu giống nuôi cũng giảm mạnh. Lứa này thu hoạch rồi tụi tui cũng chẳng biết lấy nguồn con giống ở đâu để nuôi tiếp” - ông Năm lo lắng nói.

Cuối tháng 10-2004, Phòng Kinh tế Cần Giờ đã cử cán bộ kỹ thuật phối hợp với một số chủ sân nghêu ra tham quan Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I tại Hải Phòng.

Mục đích của chuyến đi là tìm hiểu mô hình sản xuất giống nghêu theo phương pháp nhân tạo, đồng thời đề nghị các chuyên gia tại viện này hợp tác chuyển giao công nghệ.

Sau chuyến đi, ông Nguyễn Văn Cảnh - trưởng Phòng kinh tế - thông báo tin vui : đầu năm 2005 các chuyên gia của Viện Thủy sản I sẽ vào khảo sát tại Cần Giờ và chuyển giao công nghệ sản xuất nghêu giống nhân tạo.

Được biết, sản lượng nghêu thịt tại Cần Giờ trong năm 2004 dự kiến chỉ khoảng 17.900 tấn, giảm 6.600 tấn so với năm trước, nguyên nhân chủ yếu là thiếu nghêu giống.

HẢI ĐĂNG