Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Đánh thức tiềm năng thị trường nội địa: Đưa cá tra đồng bằng vào bếp ăn miền Đông

BCT, 11/11/2004

Con cá tra, ba sa ĐBSCL nhanh chóng phát triển sau vụ kiện cá da trơn tại Mỹ hồi năm ngoái, với thị trường xuất khẩu hiện nay trên 40 quốc gia. Thế nhưng, khi nói đến thị trường nội địa, nhiều doanh nghiệp chế biến sản phẩm cá tra vẫn chưa thật sự quan tâm. Gần đây, Công ty Thông tin - Thương mại & Quảng cáo (SEAPRODEX) thuộc Hội nghề cá Trung ương vừa ký kết với các công ty chế biến thủy sản An Giang để làm kênh phân phối sản phẩm thủy sản An Giang đến miền Đông Nam bộ…

Chưa đầu tư đúng mức

Thông tin từ các doanh nghiệp chế biến cá tra, ba sa cho thấy sản phẩm từ cá tra, ba sa tiêu thụ tại thị trường nội địa hiện nay chỉ khoảng 10%, so với trước đây dưới 5% tổng sản lượng sản xuất. Có nhiều nguyên nhân, mà trước tiên là giá cả. Người tiêu dùng trong nước, đặc biệt là ở ĐBSCL, không thích cá đông lạnh vì hệ thống chợ dày đặc khắp nơi thừa sức cung cấp cá tươi cho nhu cầu bữa ăn hàng ngày, giá lại rẻ. Với mặt bằng giá này, các mặt hàng xuất khẩu từ cá tra, ba sa khó cạnh tranh ngay trên “sân nhà”. Tuy nhiên, cá đã qua chế biến hiện vẫn còn nhiều ưu thế so với cá tươi sống nhưng chưa được sự quan tâm đúng mức để nằm trong giỏ các bà nội trợ. Với số lượng sản phẩm chế biến từ hai loại cá này đã có trên 100 mặt hàng; trong đó, có nhiều món phục vụ ăn nhanh, tiết kiệm thời gian nấu nướng đáp ứng nhu cầu “thời gian công nghiệp” của đại đa số thị dân. Thời gian qua, các sản phẩm này cũng đã chen chân vào hệ thống siêu thị nhưng cũng chỉ “góp mặt”, “ai biết đến thì mua” chứ chưa có kênh thông tin để tiếp thị tận tay người tiêu dùng. Do đó, công tác xúc tiến thương mại con cá tra đồng bằng rất cần được thực hiện song song với xúc tiến thị trường nước ngoài.

Ông Nguyễn Hữu Khánh, Phó Chủ tịch Hội nghề cá Việt Nam, nói: “Thị trường nội địa hiện nay là rất có triển vọng nhưng chúng ta chưa tận dụng triệt để. Mở rộng thị trường này, chúng ta sẽ giải quyết được một số lượng lớn cá nguyên liệu đang phát triển với tốc độ chóng mặt hiện nay...”. Với các doanh nghiệp xuất khẩu tại ĐBSCL, kênh phân phối trong thị trường nội địa đang là vấn đề nan giải. Ông Bửu Huy, Phó giám đốc Công ty Afiex An Giang, cho biết: “Doanh nghiệp chúng tôi có thể tận dụng được máy móc chế biến xuất khẩu làm tăng ca để sản xuất hàng nội địa. Nhưng chúng tôi không thể đem bán lẻ đến tay người tiêu dùng...”.

Vào khu công nghiệp, lên nông trường

Ông Nguyễn Danh Khôi, Giám đốc Công ty Thông tin – Thương mại SEAPRODEX, cho biết: “Qua hai tháng khảo sát thị trường tại các khu công nghiệp, nông trường khu vực miền Đông Nam bộ, chúng tôi nhận được nhiều thông tin rất ủng hộ việc đưa các sản phẩm từ cá vào đây. Thậm chí lãnh đạo Khu công nghiệp Bình Dương còn đề nghị với chúng tôi mở chợ cá ngay tại trung tâm khu công nghiệp để phục vụ lực lượng làm việc tại đây”. Theo số liệu thống kê của công ty này, số lao động thường xuyên tại các khu công nghiệp, nông trường cao su khu vực này khoảng 100.000 người, thu nhập đối với công nhân trên dưới 2 triệu đồng/người/tháng. Ý tưởng 2 bữa ăn cá/tuần tại các bếp ăn tập thể, xuất ăn công nghiệp đã được đối tác tán thành. Với nhu cầu này, ban đầu có thể cung cấp khoảng 5 tấn/tháng và tiềm năng tương lai có thể gấp đôi. Ông Nguyễn Danh Khôi cho biết thêm: “Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm đang được đặt nặng tại các bếp ăn tập thể, suất ăn công nghiệp. Do đó, các sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ, đặc biệt là của các nhà máy chế biến xuất khẩu ở ĐBSCL sẽ rất thuận lợi khi thâm nhập vào thị trường này...”.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng rất quan tâm đến giá cả sao cho phù hợp với người tiêu dùng tại đây. Trong hệ thống siêu thị, doanh nghiệp có thể bán hàng với mặt bằng giá xuất khẩu cho mặt hàng cấp cao. Còn đối với công nhân, giá này vẫn là “mức xa xỉ”, chỉ có thể “ăn khách” nếu giá 15.000 – 18.000 đồng/sản phẩm tương đương 1kg. Bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, Giám đốc Xí nghiệp đông lạnh thuộc Agifish, nói: “So với mặt bằng xuất khẩu thì giá này rất thấp. Tuy nhiên, doanh nghiệp chúng tôi vẫn có thể sản xuất nhiều mặt hàng khác từ phụ phẩm của cá xuất khẩu và cá không đạt chuẩn xuất khẩu về trọng lượng. Các sản phẩm này vẫn được thực hiện trên cùng một công nghệ chế biến xuất khẩu nhưng chúng tôi hạn chế đầu tư vào bao bì sản phẩm để giảm giá thành”. Nhiều doanh nghiệp chế biến cho rằng, với giá này, doanh nghiệp sản xuất vẫn đảm bảo có lời lại vừa giải quyết thêm một sản lượng lớn cá nguyên liệu”.

SEAPRODEX mở kênh phân phối nội địa cho con cá ĐBSCL là một tín hiệu khả quan cho cả người nuôi và doanh nghiệp chế biến. Bà Phan Thị Thúy Truyển, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại – Du lịch & Đầu tư tỉnh An Giang, cho biết: “Cá nguyên liệu không đạt chuẩn xuất khẩu chiếm khoảng 30% tổng sản lượng. Có được kênh phân phối này, bên cạnh các phụ phẩm từ chế biến xuất khẩu, các doanh nghiệp vẫn có nguồn nguyên liệu dồi dào để chế biến sản phẩm phù hợp với nhu cầu người tiêu dùng. Không chỉ thị trường này, chúng tôi cũng đã có kế hoạch xúc tiến nhiều thị trường khác trong nước với nhiều hình thức nhằm đánh thức tiềm năng thị trường nội địa...”.

Thành Nguyễn