Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Giá cá tra, basa sụt thê thảm: Báo động khủng hoảng thừa nguyên liệu

VNECONOMY, 21/10/2004

Giá cá tra, basa đang tiếp tục xuống dốc sau khi liên tục giảm trong nửa đầu tháng 10/2004. Trong khi đó, hàng loạt các hộ dân vẫn đang gấp rút thu hoạch và tranh nhau bán cá cho các nhà máy chế biến và các hộ buôn, báo hiệu nguy cơ giá sẽ sụt xuống dưới giá thành sản xuất, hộ nuôi cá sẽ thua lỗ lớn. Do đâu có tình trạng này?

Ngày 18/10, Hiệp hội nghề cá An Giang cho biết, giá cá tra nuôi ao hầm, thịt trắng, kích cỡ 1,2-1,5 kg/con (loại nguyên liệu để chế biến xuất khẩu có giá cao nhất trong các loại cá tra, các basa nuôi bè, nuôi ao hầm) bán tại ao hầm tiếp tục giảm mạnh, xuống chỉ còn 10.000-10.500 đ/kg so với mức giá 15. 200-15.500 đ/kg cách đây hơn 1 tháng. Giá các loại khác còn giảm mạnh hơn, xuống tới 8.500 - 9.000 đ/kg.

Như vậy, chỉ sau 2 tháng bước vào vụ thu hoạch, gía cá tra, basa đã rớt mạnh, khi vào thời điểm thu hoạch rộ (tháng 7 và tháng 8 bắt đầu thu hoạch, cuối năm 2004 và đầu năm 2005 là thời điểm thu hoạch rộ), giá sẽ rớt thê thảm, xuống dưới giá thành sản xuất.

Thua lỗ lớn được báo trước

Giá cá tra, basa sụt giảm từng ngày làm cho hàng ngàn hộ nuôi hoang mang, họ đua nhau thu hoạch, tranh nhau lôi kéo, mời mọc các nhà máy đến mua. Nhiều xã thuộc huyện Châu Thành, Đồng Tháp, khu vực thị xã Long Xuyên, huyện Châu Phú, An Giang, các hộ nuôi cá tranh thủ thu hoạch sớm để tránh mùa lũ rút bởi vì khi lũ rút, cá rất dễ bị bệnh và sẽ mất rất nhiều tiền để chữa trị cho cá.

Tình trạng đua nhau thu hoạch và bán ra càng làm cho giá cá tra, basa xuống dốc nhanh hơn, chỉ chưa đầy 1 tháng, giá đã sụt khoảng 5.000 đ/kg, xuống gần sát giá thành sản xuất. Theo tính toán của các hộ nuôi cá basa, nuôi bè ở thị xã Long Xuyên, giá thành nuôi cá basa vụ năm nay cao hơn vụ trước khoảng 1.200-1.500 đ/kg, lên 8.500-8.800 đ/kg do giá thức ăn, cá giống và nguyên liệu đầu vào (thŠp làm bè, xăng dầu...) tăng khoảng 10-15% so vụ trước.

Giá cá tra giống đầu vụ năm nay đã tăng từ 300 đồng lên 400 đ/con so với mức giá rớt thê thảm hồi đầu tháng 5/2003, chỉ có 200 đ/con. Vốn đầu tư để nuôi cá khá lớn, trung bình mỗi hộ nuôi cần từ 300- 600 triệu đồng cho một vụ nuôi, chưa kể vốn đầu tư ban đầu để đóng bè và đào ao, hầm.

Theo tính toán của một số hộ nuôi cá tra ao hầm ở huyện Châu Thành, Đồng Tháp, giá thành nuôi cá tra vụ năm nay cao hơn vụ trước khoảng 1.000-1.200 đ/kg, lên 8.000-8.200 đ/kg. Trong 2 tháng cuối năm, sẽ là thời điểm thu hoạch rộ cá tra, cá basa, giá có thể sẽ rớt xuống dưới 8.000 đ/kg và tất cả các hộ nuôi chưa kịp thu hoạch sẽ bị thua lỗ lớn, không có tiền trả lãi vay cho các ngân hàng.

Cung vượt quá xa cầu

Theo dự báo của các sở thủy sản, sản lượng nuôi cá tra, basa của các tỉnh ĐBSCL vụ các năm nay có thể đạt tới 250.000 t n, tăng 50.000 tấn, trong đó riêng An Giang là 160.000 tấn, tăng 40.000 t n so vụ trước.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là con số ước tính theo kiểu thống kê, cộng lại con số của các hộ nuôi báo lên, còn trên thực tế, một số chuyên gia thủy sản cho rằng sản lượng lớn hơn nhiều vì hiện đã có 9 tỉnh ở phía Nam nuôi cá tra, basa, dự kiến sản lượng vụ năm nay của toàn vùng ĐBSCL lên tới 320.000 tấn, tăng 120.000 tấn so vụ trước và có thể dư thừa khoảng 60.000 tấn so với nhu cầu chế biến xuất khẩu và tiêu thụ trong nước.

Theo tính toán của Hiệp hội chế biến và xuất nhập khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), diện tích và sản lượng nuôi cá tra, basa, nhất là cá tra ao hầm năm nay phát triển rất nhanh, với tốc độ chóng mặt, vượt xa tốc độ phát triển thị trường tiêu thụ (xuất khẩu và nội địa) của các doanh nghiệp, mặc dù nhiều doanh nghiệp đã tăng đầu tư lớn, mở rộng công suất và xây dựng thêm nhiều nhà máy chế biến nhưng vẫn không sao "ôm" hết sản lượng cá đã nuôi.

Tháng 10/2004, giá cá tra, basa chế biến xuất khẩu tăng 30% so với cùng kỳ năm 2003, philê đông lạnh cá tra thịt trắng, nuôi ao hầm XK sang Mỹ với giá 3,8 USD/kg, tăng 0,3 USD/kg và xuất khẩu sang các nước EU với giá cao nhất là 4,8 USD/kg FOB cảng Sài Gòn, L/C, A/S, tăng 0,8 USD/kg so với tháng 3/2004. Giá xuất khẩu cá tra, basa tiếp tục ổn định ở mức cao, thị trường tiêu thụ vẫn phát triển tốt nhưng do có nhiều yếu kém trong quy hoạch và quản lý nên hậu quả sẽ do bà con nuôi cá gánh chịu.

Hiện nay, vẫn chưa có quy hoạch cụ thể nuôi cá tra, basa cho toàn khu vực ĐBSCL. Tháng 4/2004, UBND tỉnh An Giang yêu cầu các hộ nuôi cá tra, basa phải đăng ký diện tích nuôi và sản lượng để các doanh nghiệp ký hợp đồng thu mua theo giá thị trường và làm căn cứ để các ngân hàng cho vay vốn.

Tuy nhiên, sau khi đăng ký, sản lượng vẫn tăng vọt do không kiểm soát được tình trạng tự phát đóng bè, đào ao hầm nuôi cá ồ ạt. Nhiều hộ dân ở tỉnh Bến Tre mới bắt đầu tư nuôi cá tra, basa từ vụ năm ngoái nhưng do ồ ạt nuôi nên sản lượng vụ năm nay ước tính tăng 4 lần, lên khoảng 12.000 tấn. Tuy nhiên, do điều kiện tự nhiên thua kém các tỉnh khác nên giá thành sẽ cao hơn và nguy cơ thua lỗ nặng hơn.

Một nguy cơ lớn hơn nhiều việc sụt giá ở trong nước là một số nước trong khu vực như Thái Lan, Bangladesh... cũng đang đầu tư rất mạnh vào nuôi cá tra ao hầm. Trong tương lai, nếu Việt Nam vẫn nuôi theo kiểu truyền thống, dạng hộ gia đình thì sẽ rất khó cạnh tranh với các nước bởi vì họ đang phát triển nuôi cá tra theo mô hình công nghiệp chất lượng cao, giá thành rẻ.

Hoàng Lộc