Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Bàn về việc giải quyết đủ tôm, cá giống cho các tỉnh phía Bắc

TCTS 11-2003

Ðặc điểm khí hậu của các tỉnh phía Bắc từ đèo Hải Vân trở ra một năm có hai mùa rõ rệt, trong đó mùa đông có những ngày nhiệt độ xuống tới 7 8oC, thời gian rét kéo dài 2 3 tháng. Ðiều kiện khí hậu đó đã trực tiếp ảnh hưởng đến thời vụ nuôi và sản xuất tôm cá giống, thời gian nuôi ngắn lại, làm cho kích cỡ cá tôm nuôi không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, giá thành sản xuất cao.

Do đó, cần có những biện pháp để tạo đủ con giống cung cấp cho nghề nuôi ngay từ tháng 3, tháng 4 hằng năm, nhằm kéo dài hơn thời vụ nuôi trước khi mùa rét đến. Giống là yếu tố quyết định tăng năng suất cây trồng, vật nuôi từ 15 20%. Trước đây nguồn cá giống để nuôi của các tỉnh phía Bắc chủ yếu dựa vào vớt cá trên sông. Từ năm 1964 1965, ngành thủy sản đã nghiên cứu cho đẻ nhân tạo thành công và sản xuất được hàng chục tỷ con cá bột và cá giống để nuôi thành cá thịt. Do ảnh hưởng của thời tiết nên giống cá mè, trôi, trắm, chép chỉ có thể bắt đầu sản xuất từ cuối tháng 3 đến tháng 5, tháng 6, ương đạt tiêu chuẩn cá giống phải mất 2 tháng rưỡi. Ðến tháng 7, tháng 8 mới có cá giống thả ra ao hồ nuôi thành cá thịt. Thời kỳ này đã là lúc các sinh vật làm thức ăn cho cá giảm, cá giống thả ra thiếu thức ăn, chậm lớn, chỉ nuôi được 2 3 tháng đã sang mùa đông, cá phải trú đông, gặp những năm rét kéo dài cá không thể tiếp tục lớn, một số chịu rét kém sẽ chết, số còn lại còi cọc, sang năm sau nuôi rất chậm lớn.

Gần đây, ở các tỉnh phía Bắc đã bắt đầu mở rộng nuôi cá rô phi giống mới. Ðây là loài cá lớn nhanh, có khả năng xuất khẩu. Ðã có nhiều mô hình, nhiều gia đình nuôi cá rô phi đơn tính đạt năng suất từ 8 10 tấn/ha. Tuy nhiên, nhiều vùng, nhiều địa phương muốn phát triển nuôi song thiếu giống, giá thành cao. Do chịu ảnh hưởng của thời tiết nên phải đến tháng 7, tháng 8 mới có cá giống thả nuôi cá thương phẩm. Thời gian nuôi chỉ còn 2 tháng rưỡi đã sang mùa rét, cá sinh trưởng chậm, không đạt năng suất, kích cỡ để xuất khẩu.

Bên cạnh cá rô phi đơn tính, việc sản xuất giống cá chim trắng nước ngọt, tôm càng xanh, tôm sú ở phía Bắc cũng gặp khó khăn tương tự. Do đó, cho đến nay sản lượng và chất lượng tôm, cá nước ngọt thấp, không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu, chủ yếu là do thời vụ cung cấp con giống chậm, thời gian nuôi ngắn. Như vậy, giải quyết đủ con giống chất lượng tốt, sớm thời vụ là yếu tố tiên quyết để phát triển thành công nghề nuôi ở phía Bắc chuyển nghề nuôi thủy sản tự cấp, tự túc năng suất thấp sang sản xuất hàng hóa, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.

Ðể làm được điều đó, trước hết cần có chính sách huy động đầu tư của mọi thành phần kinh tế để xây dựng hệ thống trại sinh sản nhân tạo hoặc ương nuôi tôm, cá giống ở các tỉnh phía Bắc, tập trung vào các đối tượng có khả năng sản xuất hàng hóa, có khả năng xuất khẩu như tôm sú, tôm he chân trắng, tôm càng xanh, cá rô phi đơn tính . Bên cạnh các trang bị kĩ thuật cơ bản, các trại này nhất thiết phải có hệ thống gia nhiệt, nâng nhiệt độ nước lên 22 26oC trong mùa rét. Tuỳ theo điều kiện, có thể áp dụng các mô hình gia nhiệt bằng điện, khí đốt, than hoặc các nguồn nhiệt tự nhiên, nguồn nhiệt dư của các hoạt động sản xuất khác.

Về mặt kỹ thuật, cần tiếp tục hoàn thiện kĩ thuật nuôi vỗ đàn cá bố mẹ sớm, sau đó đưa vào nuôi vỗ thành thục trong trại có hệ thống gia nhiệt để cá đẻ từ tháng 12 đến tháng 2 hằng năm, sao cho có đủ tôm, cá giống đáp ứng nhu cầu nuôi thương phẩm ngay từ đầu vụ vào tháng 3, tháng 4, nhờ đó kéo dài thêm thời gian nuôi. Ðối với sản xuất cá giống, có thể cho cá đẻ vào vụ thu, sau đó ương cá bột, cá giống trong trại có nâng nhiệt qua đông để có cá giống lớn thả nuôi sớm.

Nhu cầu giống cá rô phi đơn tính hiện nay đang rất lớn, song nguồn cung cấp không có đủ về số lượng, chất lượng biến đổi giới tính cũng còn rất thấp (trung bình chỉ đạt 60 75% cá đực) làm cho đối tượng này chưa trở thành một sản phẩm xuất khẩu có giá trị. Vì vậy, khi áp dụng kĩ thuật xử lí giới tính, cần phổ biến và yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt qui trình xử lí, đảm bảo tỉ lệ đơn tính 97 98% cho đàn cá giống. Ngoài ra, cũng có thể mở rộng các đàn cá rô phi được tạo đơn tính bằng phương pháp khác để nhanh chóng đưa cá rô phi thành một đối tượng xuất khẩu có giá trị cao như chương trình của ngành thủy sản đã đặt ra và sự trông đợi của người dân

Ðoàn Quang Sửu