Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Ðối mặt hay tìm cách tránh?

TBKTVN, 12/11/2003

Việc xuất khẩu tôm của Việt Nam đang có nguy cơ bị đe dọa nghiêm trọng: các nhà sản xuất tôm của Mỹ gồm Liên minh tôm miền Nam (SSA) và Hiệp hội tôm bang Louisiana (LSA) đã thống nhất cùng kiện các nước xuất khẩu tôm, trong đó có Việt Nam bán phá giá tôm vào thị trường nước này... Nên đối mặt hay tìm cách tránh vụ kiện này?

Theo dự kiến, vụ kiện này sẽ có thể diễn ra vào cuối năm nay, 2003. Nếu bị thua kiện, khó khăn sẽ đè nặng lên các doanh nghiệp xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam, vì Mỹ hiện đang là thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất, và tôm cũng chính là mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam (nhiều năm gần đây luôn chiếm khoảng 50% tổng giá trị). Hiện trung bình cứ 10 con tôm Việt Nam xuất khẩu thì 5 con sang Mỹ.

Tính từ đầu năm đến ngày 5/10, các mặt hàng tôm của Việt Nam xuất vào Mỹ đã đạt giá trị hơn 400 triệu USD, bằng xấp xỉ một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu tôm và bằng 1/4 tổng kim ngạch xuất khẩu cả ngành thuỷ sản.

Mặc dù các doanh nghiệp chế biến thuỷ sản Việt Nam đã tuân thủ nghiêm túc các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm thông qua bộ tiêu chuẩn HACCP (đến nay đã có hơn 100 doanh nghiệp chế biến thuỷ sản Việt Nam áp dụng tiêu chuẩn này, đủ điều kiện xuất hàng vào Mỹ), nhưng đối với nước Mỹ như thế vẫn là chưa đủ.

"Người Mỹ luôn không muốn cho ai hơn mình, họ sẽ tìm các rào cản thích hợp nhất để ngăn những gì họ không muốn, sau vụ kiện phá giá cá tra, ba sa mà thất bại thuộc về các doanh nghiệp Việt Nam thì vụ kiện bán phá giá tôm là điều dường như không thể tránh khỏi...", một chuyên gia của Bộ Thủy sản Việt Nam nhận định.

Nếu nhìn vào vụ kiện cá tra, ba sa, tưởng như khả năng của vụ kiện tôm cũng sẽ đi theo tuần tự: bắt đầu bằng các dự luật ngăn cản, nếu không hiệu quả sẽ tới các biện pháp thương mại như chống phá giá, trợ cấp hay tự vệ. Nhưng trên thực tế, các nhà sản xuất tôm Mỹ đã bỏ qua công đoạn đưa các dự luật mà quyết định kiện phá giá ngay.

"Có vẻ như họ đã lường trước phần thắng trong vụ kiện và không muốn phí tiền bạc vào các dự luật đưa ra nghị viện", một chuyên gia mỉa mai.

Theo nghiên cứu của một chuyên gia người Mỹ thì việc nhập khẩu tôm vào thị trường nước này là một hoạt động vì nền kinh tế nội địa, nó tạo ra trên 9,8 tỷ USD và liên quan đến hơn 100.000 lao động, là hoạt động giá trị gia tăng làm lợi cho nền kinh tế Mỹ. Do nguồn lợi ít, hiện nay ngành tôm nội địa Mỹ chỉ có thể đáp ứng được hơn 10%, còn lại 90% lượng tôm tiêu thụ là nhập khẩu.

Ðối phó với tình hình này, các nước bị kiện đã có những động thái chuẩn bị. Tại Việt Nam, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản (VASEP) đã thành lập Uỷ ban tôm trực thuộc VASEP gồm 12 thành viên. VASEP cũng đã tỏ thái độ phản đối vụ kiện, đồng thời giao Uỷ ban tôm thực hiện các hoạt động ngăn chặn và đối phó.

5 tiêu chí lựa chọn công ty tư vấn mà VASEP đưa ra là: số lượng và kinh nghiệm các luật sư; khả năng và thành tích công ty trong việc bảo vệ các nước XK ở các vụ kiện bán phá giá của Mỹ; sách lược và bước đi dự kiến; khả năng cung cấp dịch vụ tư vấn bằng tiếng Việt; mức phí và chi phí cho vụ kiện.

Sau thất bại ở vụ kiện cá tra, cá ba sa, dường như VASEP đã có kinh nghiệm hơn, hơn nữa lần này còn có đồng minh từ các nước cùng bị kiện.

Tuy nhiên, theo ý kiến của nhiều chuyên gia về tranh chấp thương mại, tránh được các vụ kiện vẫn là thượng sách. Nếu như các bên có thể ngồi lại với nhau để có hướng giải quyết có lợi cho đôi bên vẫn hay hơn nhiều khi mang nhau ra toà án, lúc đó người hưởng lợi nhất lại là các luật sư! Ðối với các vụ kiện thương mại, vai trò của Nhà nước trong việc xử lý và giải quyết tranh chấp là rất lớn dù đó là tranh chấp giữa các doanh nghiệp. Có lẽ đã đến lúc các cơ quan Nhà nước cần phải ra tay tích cực và hiệu quả hơn.

Xin trích dẫn ý kiến của thạc sỹ Nguyễn Khánh Ngọc (chuyên viên Bộ Tư pháp) trong vụ kiện bán phá giá cá tra, cá ba sa: "Pháp luật Hoa Kỳ về chống phá giá là hết sức phức tạp về nội dung và quy trình tố tụng và nếu cộng với thực tiễn áp dụng theo kiểu án lệ thì có thể coi đây như là một rào cản thương mại được hợp pháp hoá hết sức tinh vi. Rào cản này là rất đắt đỏ cho các nhà xuất khẩu của Việt Nam, vì ngay cả khi kết quả thắng thua của vụ kiện còn chưa rõ và thậm chí sau khi thắng thì chi phí luật sư, công sức, thời gian và ngay cả mất khách hàng là rất lớn".

Nhìn chung, từ sau năm 1997, giá trị tôm Việt Nam xuất khẩu vào các thị trường tăng rất nhanh: từ 450 triệu USD năm 1998 đã tăng lên 946 triệu USD năm 2002. Ðối với thị trường Mỹ, năm 1997, con tôm Việt Nam đạt kim ngạch 31,3 triệu USD, năm 1998 lên 66,8 triệu USD và đến năm 2002 đã đạt 466,3 triệu USD.

Thời báo Kinh tế Việt Nam

Đức Nguyễn - (12/11/2003)