Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Ba ba... ký sự

NLĐ, 21/10/2003

“Vậy là sau bò sữa, nông dân vùng ven TP lại lao vào cơn sốt ba ba. Nhưng chẳng biết nghề này tồn tại bao lâu hay rồi cũng lụi tàn như bao nhiêu nghề phong trào khác”. Hùng bảo với tôi như vậy. Thì ra đặc sản ba ba không hoàn toàn chỉ có vị ngọt hương thơm như tôi tưởng lúc đầu mà còn thấm những dư vị đắng cay của những người nuôi nó

Truyền thuyết kể rằng, trong một trận chiến tranh ngôi cao thấp giữa ba ba và rùa, hai con vật này có lời nguyền rằng: “Kẻ nào thắng trận thì sẽ trở thành vật linh, được muôn loài kính trọng. Bằng ngược lại thì sẽ phải làm mồi cho... dân nhậu”. Kết quả là rùa thắng cuộc nên cùng với rồng, lân và phụng trở thành con vật tứ linh, được thờ phụng ở đình, miếu trong khi ba ba phải trốn chui, trốn nhủi vì sợ bị bắt làm... thịt. Thiệt tình, tôi chẳng biết câu chuyện truyền miệng trên của các đệ tử Lưu Linh có đúng hay không nhưng quả thật xung quanh con ba ba đang có lắm chuyện phải bàn. Ăn đặc sản ba ba đang được xem là mốt thời thượng của dân chơi sành điệu TP hiện nay. Và để đáp ứng nhu cầu này, người dân vùng ven TPHCM thi nhau nuôi ba ba lấy thịt... Vậy là xảy ra hàng loạt câu chuyện dở khóc, dở cười gắn liền với vật nuôi này...

Ali... ba ba và 20 món nhậu

Cách đây vài ngày, trong một lần ngồi thù tạc tại nhà hàng Thanh Lan trên đường Hoàng Văn Thụ với đám bạn là dân làm nông nghiệp tại huyện Củ Chi, tôi được họ đãi toàn các món đặc sản ba ba uống với rượu ngũ xà chính hiệu. Thấy tôi có vẻ tiếc rẻ khi nhìn đĩa ba ba nướng thơm phức sắp hết nhưng lại ngần ngại khi nhìn bảng giá trên thực đơn, Sáu Hùng, người được mệnh danh là “triệu phú” ba ba ở xã Bình Mỹ, tuyên bố: “Ăn ở đây chủ yếu cho ông biết vị chứ thấm thía gì... Nếu thích, bữa nào ông đến nhà tôi, tôi đãi ông 20 món ba ba với rượu “đặc biệt” Ali... ba ba, bảo đảm ông sẽ quên cả đường về...”.

Trưa chủ nhật, tôi mò lên nhà Hùng ở Củ Chi. Khi ngồi vào bàn, tôi chưa hết ngạc nhiên khi thấy trên bàn bày la liệt hơn 10 món ăn được chế biến từ thịt ba ba, nào là ba ba hầm thuốc bắc, ba ba nướng rau răm, ba ba luộc chấm gừng, ba ba xào lăn, ba ba đánh tiết canh... thì Hùng ôm từ trong góc nhà chiếc bình pha lê cổ và rót ra một ly rượu có màu huyết dụ. Hùng khoe đây là rượu Ali... ba ba, được pha chế bằnh cách lấy gừng, giấm, đường, rượu trộn chung với tiết ba ba, bảo đảm ngon hơn rượu ngoại.

Chẳng biết người ta có thể chế biến 20 món ăn từ ba ba như lời Hùng quảng cáo hay không ? Nhưng quả thật, các món đặc sản ba ba hấp dẫn đến độ khi tôi đã no căng bụng nhưng miệng vẫn còn thèm. Bây giờ tôi mới hiểu là vì sao trong lần ăn ở nhà hàng, rất nhiều khách dù có dùng món gì vẫn kêu thêm một món đặc sản ba ba cho... lạ khẩu. Người ta ăn ba ba nhiều đến độ một ông chủ nhà hàng ở quận 1 cho biết có ngày, ông ta bán bán cả trăm ký thịt vẫn không đủ, phải nhờ thương lái lùng sục mua thêm. Không chỉ dân TPHCM mà dân Hà Nội cũng rất khoái khẩu ba ba. Hùng kể, nhiều đoàn khách từ Đài Loan, Trung Quốc, Nhật Bản... cũng tìm đến trại anh mua ba ba với số lượng lớn vì “thịt ba ba nuôi tại Việt Nam rất ngon, giàu chất đạm, chữa được nhiều bệnh...”. “Tụi tôi thường bảo nhau ba ba là món ăn của người giàu. Ông nghĩ đúng không, một đĩa thịt ba ba 60.000 - 70.000 đồng, người nghèo nào ăn nổi... Mà tất nhiên để phục vụ cho người có tiền thì đâu có công việc nào đơn giản. Nuôi ba ba chẳng ngon ăn như người ta nghĩ đâu... Ông cứ tìm hiểu thử đi...”, đột nhiên Hùng có vẻ trầm ngâm và nói với tôi như vậy.

Đi học nghề nuôi ba ba

Theo dân trong nghề cho biết, phong trào nuôi ba ba đang phát triển rầm rộ ở các quận, huyện ngoại thành như huyện Củ Chi, Hóc Môn, quận 12, Thủ Đức... và được xem như là một nghề mới thu hút đông đảo nông dân tham gia trong khoảng 2 năm trở lại đây. Một cán bộ của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khẳng định với tôi, mặc dù các tỉnh miền Tây cũng đang chú trọng phát triển nghề này nhưng số hộ nuôi ba ba vẫn tập trung nhiều nhất ở vùng ven TP. Ước tính hiện đã có khoảng 300 - 400 hộ nuôi ba ba và số hộ này đang tiếp tục tăng lên cùng với nhu cầu tiêu thụ ba ba đang rộng mở trong và ngoài nước. Hộ nào gần sông rạch thì nuôi trong ao đầm. Hộ ở vùng cao thì nuôi ba ba... trên cạn. Những “đại gia” nuôi ba ba nổi tiếng trong TP như ông Quách Luận, nuôi trên 3.000 con; chú Hồ Minh Huệ, nuôi trên 2.000 con..., cả hai cùng ở phường Thạnh Lộc, quận 12 và Sáu Hùng, bạn tôi, nuôi trên 1.500 con...

Để hiểu kỹ về nghề này, tôi phải bỏ bảy buổi chiều đến nhà Hùng “thực tập”. Dẫn tôi đi tham quan ao nuôi rộng trên 500 m2 của mình, anh giới thiệu, ba ba hiện có khoảng trên chục giống gồm: ba ba Đài Loan, ba ba sông Hồng, ba ba Thái Lan và ba ba địa phương... Tuy nhiên, giống ba ba địa phương vẫn được chuộng hơn cả vì dễ nuôi, thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng khu vực... Hùng kể, trước đây, sau khi thất bại với con heo, cây lài, anh đã quyết định nuôi thử nghiệm ba ba bằng cách tự mày mò sáng tạo vì đến nay chưa hề có tài liệu nào hướng dẫn kỹ thuật nuôi con vật này. Muốn nuôi ba ba, trước tiên phải chuẩn bị ao nước sạch, độ pH bảo đảm. Giá ba ba nhỏ cỡ hai phân rưỡi có giá khoảng 5.000 - 6.000 đồng/con. Thức ăn mà vật nuôi này khoái khẩu là lòng gà, lòng vịt, trùn, bèo, cá biển... Mỗi ngày cho ba ba ăn hai lần, đến mùa chúng sinh đẻ phải đưa vào nơi khô ráo, phân loại trứng để chọn cái tốt cho con cái ấp hoặc đưa vào lò nhân tạo để nở ba ba con... Bình quân, cứ nuôi từ 1 năm đến 1 năm rưỡi, ba ba nặng khoảng 1,2-1,5 kg, thương lái thu mua giá khoảng 145.000 đồng/kg. Hùng bỏ vốn khoảng 50 triệu đồng, trong hơn một năm lãi được 50 triệu đồng , được xem là những người nuôi hiệu quả.

Vị đắng ba ba

Nhưng thật ra, theo lời Hùng, người nuôi ba ba thành công như anh không nhiều. Nếu phân chia tỉ lệ thì phân nửa người nuôi ba ba trở thành triệu phú, phân nửa phá sản, trở thành trắng tay. Tôi đem thắc mắc này đến hỏi chú Hồ Minh Huệ, một trong những người đi tiên phong nuôi ba ba ở quận 12, chú bảo: “Cũng giống như con bò sữa, con tôm sú trước đây thôi, chỉ cần thấy một vài hộ nuôi có hiệu quả, các hộ khác cũng vào cuộc. Nhưng không vốn, không kỹ thuật lại chẳng có ai định hướng ... thì trước sau gì cũng phải bỏ cuộc và vỡ nợ”.

Đi về vùng ven TP trong những ngày này, đâu đâu tôi cũng nghe bàn về con ba ba. Xen lẫn những câu chuyện vui về những triệu phú ba ba mới thì cũng lắm chuyện buồn xung quanh con ba ba đến độ xót xa... Cách đây hai tháng, sau một cơn mưa, 2 hộ nuôi ba ba ở phường An Phú Đông, quận 12 đã trắng tay vì ba ba bò đi mất sạch, lỗ gần 50 triệu đồng. Sau đó hai tuần, 3 hộ nuôi ba ba ở Đông Thạnh, Nhị Bình, huyện Hóc Môn lại bị bọn “ba ba tặc” lẻn vào “hốt trọn” gần 2.000 con, xem như mất trắng trên 60 triệu đồng tiền vay, bạc mượn. Bi thảm nhất là trường hợp ông Bảy Thanh, ngụ xã Nhị Bình, đầu tư vốn gần 50 triệu đồng để nuôi ba ba ở Củ Chi. Nhưng do không nắm kỹ thuật nên ba ba bị dịch bệnh chết sạch. Gia đình xào xáo, ông buồn quá, uống thuốc rầy tự tử.

Nhưng nào đã hết, chú Huệ bảo, phần lớn người dân nuôi ba ba đều bị ép giá vì nhu cầu thịt ba ba thì lớn nhưng người nuôi không thể tự giao dịch được vì không rành đường đi nước bước, quy trình giao dịch nên phải thông qua thương lái, đầu nậu ép giá. Trong khi đó, có một nghịch lý là mặc dù đã được nhập khẩu giống ba ba từ các nước và lai tạo, tự phát triển giống trong nước nhưng ba ba vẫn được xem là động vật quý hiếm nên khi vận chuyển bắt buộc phải có giấy phép. Nông dân chẳng có thời gian và cũng chẳng làm sao biết cách đi xin giấy phép hết sức nhiêu khê này nên đành “chào thua” phải bán rẻ cho thương lái...

“Vậy là sau bò sữa, nông dân vùng ven TP lại lao vào cơn sốt ba ba nhưng chẳng biết nghề này tồn tại bao lâu hay rồi lại lụi tàn như bao nghề phong trào khác... Thiếu định hướng hỗ trợ từ đầu, cuối cùng chỉ có nông dân là chịu khổ...”, Hùng bảo tôi như vậy. Thì ra đặc sản ba ba không hoàn toàn chỉ có vị ngọt hương thơm như tôi tưởng lúc đầu mà còn thấm những dư vị đắng cay của những người nuôi nó...

Nguyễn Bình